روند فعلي بازار سرمايه از منظر دادههاي عملياتي و نسبتهاي ارزندگي، روندي مثبت و قابل دفاع ارزيابي ميشود. آنچه در هفتهها و ماههاي اخير بيش از هر عامل ديگري به بهبود نگاه فعالان بازار كمك كرده، كيفيت بالاي گزارشهاي منتشر شده از سوي شركتها بوده است.
گزارشهاي فصل بهار ۱۴۰۵ شركتها در مجموع فراتر از انتظارات ظاهر شد و نشان داد بخش مهمي از شركتهاي بورسي همچنان از ظرفيت مناسب سودسازي برخوردار هستند.
همين عملكرد قوي سبب شد نسبت P/E گذشتهنگر بازار كه پيشتر در محدوده ۶.۷ واحد قرار داشت، تحت تاثير رشد سودآوري شركتها تا حوالي ۵.۸ واحد كاهش پيدا كند. اين افت در نسبت «پيبراي» به روشني نشان داد كه بازار حتي با وجود فضاي احتياطي موجود، از منظر تحليلي در سطوح ارزندهاي قرار گرفته بود.
پس از آن، با رشد قيمتي اخير در بسياري از نمادها و بهبود انتظارات نسبت به آينده سودآوري شركتها، نسبت قيمت به سود گذشتهنگر بازار مجددا افزايش يافت و اكنون به بالاي ۶ واحد يعني محدوده ۶.۲ واحد رسيده است. از سوي ديگر، گزارشهاي تيرماه ۱۴۰۵ نيز مهر تاييد ديگري بر وضعيت مطلوب بازار زده است.
بر اين اساس، شركتهاي توليدي و درآمدي در تيرماه امسال بار ديگر ركورد فروش جديدي را به ثبت رساندهاند و مجموع فروش آنها به رقم ۱,۱۷۹ همت رسيده است. اين عدد در مقايسه با تيرماه سال گذشته رشد ۱۱۶ درصدي را نشان ميدهد. همچنين فروش چهارماهه نخست امسال نيز نسبت به دوره مشابه سال قبل رشد ۷۹ درصدي را ثبت كرده است. بر همين اساس، ميتوان گفت وضعيت كلي بازار در مقطع كنوني مناسب است و پشتوانه آماري و بنيادي مناسبي دارد.
با اين حال، در بحث آغاز يا تداوم عرضههاي اوليه بايد با دقت بيشتري اظهارنظر كرد. يكي از مهمترين معيارها در اين خصوص، سطح ارزش معاملات روزانه است. در اواخر خرداد و همچنين نيمه نخست تيرماه سال جاري، ميانگين ارزش معاملات بازار در محدوده حدود ۳۸ همت قرار داشت كه سطحي مطلوب و نشانهاي از عمق مناسب نقدينگي در بازار محسوب ميشد. پس از آن، اين ميانگين كاهش يافته و اكنون به محدوده حدود ۲۵ همت رسيده است. بر اين اساس تا زماني كه ارزش معاملات در همين محدودهها باقي بماند، ميتوان عرضههاي اوليهاي را كه از نظر اندازه و نياز نقدينگي متناسب با شرايط فعلي بازار هستند، ادامه داد.
به بيان ديگر، بازار همچنان توان هضم عرضههاي منطقي، مرحلهبنديشده و متناسب با كشش نقدينگي موجود را دارد. اما در سوي مقابل، اگر بحث بر سر عرضههاي اوليه بسيار بزرگ و سنگين باشد، شرايط فعلي چندان مناسب ارزيابي نميشود.
بهطور مشخص، اگر قرار باشد عرضهاي در ابعاد پتروشيمي تابان فردا انجام شود كه از آن به عنوان بزرگترين عرضه اوليه تاريخ بورس ياد ميشود و طبق گفتهها حدود ۳۰ همت نقدينگي نياز دارد، بازار در وضعيت كنوني آمادگي لازم براي چنين رويدادي را ندارد. اجراي چنين عرضهاي ميتواند فشار معناداري بر نقدينگي بازار وارد كند و حتي به تضعيف جريان معاملات در ساير نمادها منجر شود. بنابراين جمعبندي آن است كه روند بازار فعلا خوب و اميدواركننده ارزيابي ميشود، اما در حوزه عرضههاي اوليه بايد ميان عرضههاي متناسب و عرضههاي بسيار بزرگ تفاوت قائل شد و متناسب با ظرفيت واقعي نقدينگي بازار تصميمگيري كرد.
