در شرايطي كه شهرداري تهران «خانه ريز» را راهي براي ورود سرمايه هاي خرد به بازار مسكن و حتي مسيري براي خانه دار شدن اقشار كم درآمد معرفي مي كند، كارشناسان آن را بيشتر ابزاري براي سرمايه گذاري مي دانند، اما پرسش اصلي اين است كه اين طرح در نهايت «خانه» مي سازد يا فقط «سهمي از خانه» مي فروشد؟ تفاوت ميان اين دو، همان نقطه اي است كه مي تواند مرز ميان يك ابزار نوين حفظ ارزش پول و يك راهكار واقعي براي حل معضل مسكن باشد.
بازار مسكن طي سال هاي اخير به يكي از دشوارترين بازارها براي خانوارهاي ايراني تبديل شده است. افزايش قيمت زمين و مصالح، رشد هزينه ساخت، كاهش قدرت خريد و فاصله فزاينده ميان درآمد خانوار و قيمت واحدهاي مسكوني باعث شده خريد خانه براي بسياري از مستأجران از يك هدف قابل دسترس به رويايي دور تبديل شود.
در چنين شرايطي، ايده «خانه ريز» بر يك واقعيت ساده بنا شده است: اگر خريد يك خانه كامل براي مردم ممكن نيست، چرا امكان خريد بخش كوچكي از يك پروژه ملكي فراهم نشود؟
بر اساس توضيحات مسوولان، هر «خانه ريز» معادل امتياز يك صدم مترمربع از يك پروژه مشخص است و افراد مي توانند با سرمايه هاي كوچك در منافع آن مشاركت كنند. ايده در نگاه نخست جذاب است؛ اما جذابيت ورود ارزان تر به بازار مسكن الزاماً به معناي حل مساله خانه دار شدن نيست.نويد خاصه باف، مديرعامل سازمان سرمايه گذاري و مشاركت هاي مردمي شهرداري تهران، مي گويد: شهروندان مي توانند در منافع ۱۰۰ سانتي متر مربع از يك پروژه به صورت مشاعي بهره مند شوند. يعني به جاي خريد يك واحد كامل، فرد مي تواند به تدريج سهم خود را افزايش دهد.
اين مدل يك مزيت روشن دارد: مانع اوليه ورود به بازار مسكن، يعني نياز به سرمايه سنگين، كاهش پيدا مي كند. فردي كه توان خريد يك آپارتمان را ندارد، مي تواند با سرمايه اي بسيار كمتر بخشي از يك دارايي ملكي را در اختيار بگيرد.
اما همين جا بايد يك تفكيك اساسي انجام داد؛ خريد سهم از مسكن با خريد خانه براي سكونت يكي نيست.
كسي كه پنج، ۱۰ يا حتي چند ده متر از يك پروژه را در اختيار دارد، لزوماً خانه اي ندارد كه بتواند در آن زندگي كند. بنابراين، موفقيت خانه ريز به اين بستگي دارد كه آيا در نهايت سازوكاري واقعي براي تبديل …
