دولت دونالد ترامپ در تلاش برای پایان دادن به جنگ ایران، بهتدریج از اهداف اولیه و حداکثری خود فاصله گرفته است؛ اهدافی که در آغاز شامل تسلیم کامل ایران، تغییر نظام سیاسی، جلوگیری دائمی از دستیابی تهران به سلاح هستهای و پایان حمایت ایران از گروههای نیابتی در خاورمیانه، از جمله حزبالله، بود.
طبق گزارش سیانان، با طولانی شدن جنگ و ورود آن به ششمین ماه، فهرست اهداف دولت آمریکا به شکل محسوسی تغییر کرده و محدودتر شده است. اظهارات اخیر جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، تازهترین نشانه از احتمال پذیرش یک توافق محدودتر از سوی دولت ترامپ است.
ونس روز پنجشنبه در گفتوگو با شبکه فاکس نیوز، در پاسخ به این پرسش که جنگ چگونه ممکن است پایان یابد، تنها دو هدف را مطرح کرد. او گفت نخستین هدف، ادامه ارسال نفت و گاز کشورهای حوزه خلیج فارس به بازارهای جهانی برای حفظ ثبات قیمت انرژی و پایین نگه داشتن قیمت نفت و گاز برای آمریکاییهاست. به گفته او، هدف دوم این است که ایران هرگز به سلاح هستهای دست پیدا نکند.
این اظهارات با فهرست اهداف قبلی دولت ترامپ تفاوت قابل توجهی دارد؛ بهویژه آنکه ونس حفظ قیمت پایین انرژی را در جایگاه نخست قرار داد. کارولین لیویت، سخنگوی کاخ سفید، روز جمعه در واکنش به این اظهارات گفت که از نظر رئیسجمهور، هر دو هدف اهمیت یکسانی دارند.
با این حال، دولت ترامپ پیش از این بارها تأکید کرده بود که جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای مهمترین نگرانی واشنگتن است. ترامپ حتی در ماه مه، زمانی که از او درباره تأثیر جنگ بر وضعیت مالی آمریکاییها پرسیده شد، پاسخ داده بود که این موضوع «حتی ذرهای» برای او اهمیت ندارد و نشان داده بود که مسئله هستهای ایران آنقدر مهم است که سایر ملاحظات را تحتالشعاع قرار میدهد.
ترامپ روز جمعه نیز گفت حاضر نیست به دلیل افزایش اندک قیمت بنزین برای آمریکاییها عذرخواهی کند، زیرا به گفته او، اهمیت تحولات مربوط به ایران بیشتر از این هزینههاست.
دولت ترامپ از ابتدای جنگ نیز فهرست ثابتی از اهداف نداشته است. در مقاطع مختلف، مقامهای آمریکایی از چهار هدف متفاوت سخن گفتهاند. برخی از این فهرستها شامل پایان حمایت ایران از گروههای نیابتی، نابودی زیرساختهای موشکی و از بین بردن نیروی هوایی و دریایی ایران بودهاند، در حالی که برخی دیگر این موارد را کنار گذاشتهاند.
اما در هیچیک از فهرستهای قبلی، پایین نگه داشتن قیمت نفت و گاز در آمریکا بهعنوان یکی از اهداف جنگ مطرح نشده بود. از این منظر، اظهارات جدید ونس میتواند نشانه دیگری از تلاش دولت ترامپ برای کاهش سطح خواستههای خود و فراهم کردن زمینه برای پایان جنگ باشد.
این تغییر رویکرد در ماههای گذشته نیز بهتدریج آشکار شده است. از ماه مه، دولت آمریکا دیگر بر برخی از اهداف اولیه خود تأکید نمیکرد. در ژوئن نیز دولت ترامپ و ایران وارد یک تفاهمنامه شدند که در آن اشاره چندانی به برخی از اهداف محوری قبلی آمریکا نشده بود.
ترامپ همچنین طی بیش از دو ماه گذشته مواضعی مطرح کرده که نشان میدهد ممکن است از برخی خواستههای سختگیرانه هستهای خود عقبنشینی کند. در حالی که دولت آمریکا پیشتر خواستار تحویل اورانیوم غنیشده ایران بود، ترامپ بعدها گفت شاید آسیب واردشده به برنامه هستهای ایران کافی بوده باشد و مواد هستهای این کشور نیز آنقدر در اعماق زمین دفن شده باشند که دسترسی به آنها ممکن نباشد.
او حتی گفته است آمریکا میتواند از طریق نظارت ماهوارهای اطمینان حاصل کند که ایران برای بازیابی این مواد تلاش نمیکند. ترامپ در مقطعی نیز مدعی شد که ایران «همین حالا» خلع سلاح هستهای شده است.
در مجموع، مواضع اخیر دولت ترامپ نشان میدهد واشنگتن ممکن است خود را برای پایان دادن به جنگ با دستاوردی بسیار محدودتر از اهداف اولیه آماده کند. اگر بازگشت به شرایط پیش از جنگ، یعنی بازگشت جریان نفت و گاز و ثبات قیمت انرژی، اکنون به یکی از اهداف اصلی دولت آمریکا تبدیل شده باشد، این مسئله نشان میدهد جنگی که ترامپ با اهداف بسیار گسترده آغاز کرد، تا چه اندازه از خواستههای اولیه خود فاصله گرفته است.
منبع: تسنیم
