ونس در گفتوگو با شبکه فاکسنیوز، حفظ ثبات در بازار جهانی انرژی، تأمین نفت، گاز و کاهش قیمت سوخت برای شهروندان آمریکایی را «هدف شماره یک» واشنگتن خواند و ممانعت از دستیابی ایران به سلاح هستهای را در اولویت دوم قرار داد. اما در پی تحلیل رسانهها مبنی بر اینکه این روایت نشانه نوعی عقبنشینی است، دونالد ترامپ بلافاصله وارد عمل شد و در شبکه اجتماعی تروث سوشال، سخنان معاون خود را صریحا رد کرد. سکاندار کاخسفید تأکید کرد که تنها و همیشگیترین «هدف شماره یک» آمریکا تحت هر شرایطی، جلوگیری کامل از دستیابی ایران به سلاح هستهای است. به باور ناظران، این موضعگیری شتابزده ترامپ و لفاظیهای تهاجمی بعدی او، ازجمله هشدار و تهدید عمان در صورت اقدام علیه منافع آمریکا تلاشی برای خنثیکردن فشار افکار عمومی، ترمیم تصویر اقتدار واشنگتن و سرپوش گذاشتن بر شکاف و آشفتگی در استراتژی منطقهای ایالات متحده محسوب میشود.
دغدغه انتخاباتی ونس
جیدی ونس بهعنوان چهرهای پوپولیست و نماینده جریان «اول آمریکا»، آگاه است که جهش قیمت بنزین و تورم ناشی از بحران خاورمیانه مستقیمترین آسیب را به پایگاه رأیدهندگان طبقه متوسط میزند. او در شبکه فاکسنیوز تلاش کرد با اولویتدادن به ثبات بازار انرژی، نگرانیهای معیشتی شهروندان و فعالان بازار نفت را کاهش دهد و پیام اطمینانبخشی به جامعه ارسال کند. علت دیگر این اختلافنظر به «تفاوت سبک رهبری و تقسیم کار تاکتیکی» میان ترامپ و معاونش بازمیگردد. ونس با نگاهی واقعگرایانه و تمرکز بر پیامدهای ملموس جنگ، نقش مدیریت بحران و ارزیابی هزینههای واقعی اقتصادی را ایفا کرد. در مقابل، ترامپ همواره از منطق بازدارندگی حداکثری و نمایش قدرت پیروی میکند و حاضر نیست هیچ پیام ضعفی مخابره شود؛ از این رو سریعا ورود کرد تا اولویت اصلی خود، یعنی مسأله هستهای را بازپس گیرد. در حالی که طیفی از محافظهکاران با محوریت ونس بر پرهیز از درگیریهای پرهزینه و حفظ منافع ملموس داخلی اصرار دارند، طیف دیگر بر تقابل مطلق تمرکز کردهاند. این شکاف سبب شد سخنان ونس در رسانهها بهعنوان عقبنشینی تعبیر شود و ترامپ را وادار سازد با تکذیب موضع معاونش، از اقتدار آسیبدیده استراتژی خود دفاع کند و همزمان سردرگمی و اختلافات در کاخ سفید را عیان کند.
باجخواهی ناکام از سئول
ساعاتی قبل از ادعاهای واهی چهلوهفتمین رئیسجمهور آمریکا درباره اولویت خلعسلاح هستهای ایران، دونالد ترامپ از تصمیم واشنگتن برای کاهش رزمایشهای نظامی با کرهجنوبی بهعنوان متحد کلیدی منطقهای خود خبر داد. این اعلام رسمی تنها چند ساعت پیش از زمان مقرر برای آغاز تمرینهای مشترک صورت گرفت. رئیسجمهور آمریکا روابط سازنده خود با کیم جونگ اون، رهبر کره شمالی و نیز عدم همراهی سئول درخصوص موضوع ایران را از دلایل اصلی این تصمیم برشمرد.
دونالد ترامپ در شبکه اجتماعی، موضوع درخواستش از کرهجنوبی را برای کمک به واشنگتن در نبرد علیه ایران مطرح کرد. او نوشت: «اگرچه شاید تا حدودی بیارتباط به نظر برسد اما اخیرا از رئیسجمهور کرهجنوبی پرسیدم آیا تمایل دارد در خلعسلاح هستهای جمهوری اسلامی ایران با ما همراه شود؛ پاسخ او این بود: «نه، متشکرم!» کرهجنوبی نیز جهت کاهش نارضایتی کاخسفید بهعنوان اصلیترین تامینکننده امنیتش دیروز اعلام کرد این کشور «جهت بررسی راهکارهای عملی و نظامی برای مشارکت» در تأمین آزادی دریانوردی در تنگه هرمز، رایزنیهای فشردهای با ایالات متحده دارد و تاکنون در گفتوگوهای بینالمللی نیز حضور یافته است. بهرغم چشمکهای ترامپ، کیم جونگ اون، رهبر کرهشمالی، تصریح کرد، تجاوز آمریکا به ایران نشان میدهد تصمیم پیونگیانگ برای حفظ تسلیحات هستهای پس از شکست مذاکرات در دوره نخست ریاستجمهوری ترامپ، کاملا درست بوده است. وی در سخنرانی اوایل بهار خود در مجمع عالی خلق کرهشمالی، واشنگتن را به انجام «اقدامات تروریستی دولتی و متجاوزانه» متهم ساخت اما نامی از ایران به میان نیاورد.
تهدید به نابودی مسقط
چهلوهفتمین رئیسجمهور آمریکا بعد از سئول سراغ سلطنت عمان رفت تا چهره پلیس بد بازی با ونس را تکمیل کند. ترامپ تهدید کرد که اگر عمان بر سر راه اقدامات آمریکا در تنگه هرمز مانعی ایجاد کند، به این کشور حمله خواهد کرد. این تهدید همزمان با تداوم جنگ با ایران و پایان یافتن مهلت دوماهه گفتوگوهای صلح، بدون دستیابی به راهکاری روشن برای خاتمه جنگ مطرح میشود. ترامپ در گفتوگو با تری ینگست، خبرنگار شبکه خبری فاکسنیوز، اظهار داشت: «اگر عمان مانعتراشی کند، آنها را بهشدت بمباران خواهیم کرد.» این درحالیکه بهگواهی اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه کشورمان، بحث مسیر کشتیرانی مورد تأیید طرفین در تنگه هرمز نهایی شده اما بهواسطه کارشکنی دیگران، تحقق نهایی توافق زمانبر شده است.
رقابت درونگروهی کاخ سفید
اختلاف صحبتهای ترامپ و معاون خود، ناشی از اختلاف اهداف در درون آمریکاست. جیدی ونس بر ضرورت انعقاد توافق با تهران تأکید دارد تا با کاهش تنشها و بازگشایی مسیرهای نفتی، فشار معیشتی بر مردم آمریکا کمتر شود. او این رویکرد را راهی برای تثبیت اقتصاد و جلب رضایت رأیدهندگان پیش از انتخابات ۲۰۲۸ میداند، حتی اگر برخی ابعاد ضعف یا امتیازدهی در مذاکرات نادیده گرفته شود. ونس مذاکرات اسلامآباد را شخصا رهبری کرده و بر مزایای دیپلماسی برای پایان درگیری و ثبات قیمت انرژی انگشت گذاشته است. با امضای یادداشت تفاهم و بازگشایی نسبی هرمز، قیمت نفت بهشدت افت کرد (حدود ۸۰ دلار)، قیمت بنزین به زیر چهار دلار رسید و جریان نفت از منطقه بهبود یافت. این امر قدرت خرید خانوارها را تقویت، فشار تورمی را کاهش و فضای رشد اقتصادی را بازتر میکند. کاهش هزینه انرژی میتواند رضایت عمومی را بالا ببرد و به نفع حزب حاکم در رقابتهای انتخاباتی باشد. در مقابل، مارکو روبیو بهعنوان وزیر امور خارجه و مشاور امنیت ملی ترامپ، همراه تیم امنیتی نزدیک خود، فشار نظامی و اقتصادی بر تهران را موفقیتی کلیدی میداند و بر تداوم و تشدید آن اصرار دارد تا امتیازات بیشتری از ایران اخذ و نتایج آن بهعنوان پیروزی قابل انتقال به انتخابات ۲۰۲۸ به نمایش گذاشته شود. روبیو در سفرهای منطقهای بر شروط سختگیرانه تأکید کرده و از توافق بههر قیمتی اجتناب ورزیده است. در چنین فضایی، تقابل این دو رویکرد، با نوسانات گاه و بیگاه ترامپ در میان مشاوران، مسیر آینده حزب جمهوریخواه را رقم خواهد زد.
