بهترین هدیه روز خبرنگار

جام جم آنلاین - بهترین هدیه، نهادینه شدن اخلاق حرفه‌ای پاسخ‌گویی است؛ فرهنگی که حق اساسی جامعه برای «دانستن» را از مسیر فعالیت حرفه‌ای خبرنگاران تضمین می‌کند.

از این منظر، بهترین هدیه روز خبرنگار، میثاقی است که در آن مسئولان، مدیران و سخنگویان، با اصول و ویژگی‌های ذیل توصیف می‌شوند:

۱. شأن حقوقی و نظارتی خبرنگار را به رسمیت می‌شناسند در نتیجه، پرسش‌های خبرنگار را جدی، حقوقی و مسئولیت زا می‌انگارند و در برابر خبرنگار، به عنوان نماینده افکار عمومی، متواضع‌تر از صاحب منصبان رفتار می کنند. به خصوص هوش و قدرت تحلیل خبرنگار را دست‌کم نمی‌گیرند.    ۲. قدر رسانه‌های محلی را می‌شناسند.  به اقتضای اصل «همجواری»، نقش رسانه‌های محلی را در شناخت دقیق مسائل و مطالبات مردم بیش از پیش ارج می‌گذارند و اهمیت دسترسی آنان به اطلاعات را کمتر از رسانه‌های سراسری نمی‌دانند.   ۳. اصل برابری رسانه‌ها را رعایت می‌کنند.  رسانه‌ها را به موافق و مخالف یا همسو و غیرهمسو تقسیم نمی‌کنند و برای همه خبرنگاران، فارغ از گرایش فکری و سلیقه سیاسی، رسانه محل فعالیت، استان یا شهرستان آنها، ارزش و اعتبار حرفه‌ای یکسان قائلند.   ۴. منتقدان خود را بیش از دیگران تکریم می‌کنند.  رسانه منتقد را تهدید نمی‌بینند، بلکه فرصتی برای اصلاح و تکمیل تصمیمات می‌دانند. از گفت‌و‌گو با خبرنگاران منتقد استقبال می‌کنند و به جای آن که بگویند «شما اشتباه می‌کنید»، می‌گویند: «دیدگاه‌های ما متفاوت است؛ گفت‌و‌گو می‌کنیم.»

۵. امنیت حرفه‌ای خبرنگار را تضمین می‌کنند.  بدون پیش‌داوری به سخنان خبرنگار گوش می‌سپارند. اجازه می‌دهند خبرنگار پرسش، نقد و استدلال خود را آزادانه مطرح کند و فضایی ایجاد می‌کنند که خبرنگار برای طرح سؤال، احساس امنیت و احترام داشته باشد.

۶. برای فهمیدن، بیش از پاسخ دادن وقت می‌گذارند.  با دقت به پرسش خبرنگار گوش می‌دهند، برای پاسخ شتاب نمی‌کنند و از تغییر موضوع یا بازی با واژه‌ها برای گریز از سؤال‌های اصلی می‌پرهیزند.

۷. شفاف، دقیق و در موضوع سخن می‌گویند. از کلی‌گویی، ابهام‌آفرینی و پاسخ‌های غیرمرتبط اجتناب می‌ورزند. آنچه را می‌دانند، روشن و مستند بیان کرده و آنچه را نمی‌دانند، صادقانه اعلام می‌کنند.

۸. امانتدار اطلاعات و نقل قول هایند.  از دایره واژگانی گسترده بهره جسته و در استخدام واژگان دقت و وسواس به خرج می‌دهند، از اعداد، ارقام و داده‌های کمی بیشتربن بهره را می‌گیرند، نقل‌قول‌ها را با نهایت امانتداری بیان می‌کنند و درباره موضوعاتی که اطلاع کافی ندارند، سخن نمی‌گویند.

۹. اهل گفت و گویند، نه جزم‌اندیشی.  از تعابیر نسبی مانند «شاید»، «احتمال دارد»، «ممکن است» و «گمان می‌کنم» بهره می‌گیرند، نسبت به دیدگاه خود تعصب نمی‌ورزند و هرگاه استدلال یا اطلاعات معتبر جدیدی ارائه شود، آمادگی اصلاح نظر خود را دارند.

۱۰. در قبال رسانه‌های گوناگون مواضع یکسان دارند.  برای جلب رضایت رسانه‌های مختلف، پیام‌های متناقض ارسال نمی‌کنند و مواضع خود را متناسب با سلیقه مخاطب تغییر نمی‌دهند.

۱۱. ادب آنان از سیاستشان برجسته‌تر است.  حتی در مواجهه با شدیدترین نقدها، از ادبیات تند، تحقیرآمیز و افراطی پرهیز می‌کنند، نسبت به خود تسلط رفتاری دارند و به جای عصبانیت با استدلال پاسخ می‌گویند.

۱۲. منطق رسانه را می‌شناسند.  می‌کوشند چارچوب گفتمانی رسانه‌های مختلف را درک کنند تا گفت‌وگویی مؤثرتر و منصفانه‌تر با آنان داشته باشند، نه آن که صرفاً در پی تأیید همفکران خود باشند.

۱۳. رسانه را ابزار تبلیغ شخصی نمی‌دانند.  برای دیده شدن نمی‌کوشند. گرفتار شهرت‌طلبی و حضور روزانه در رسانه‌ها نیستند و تنها هنگامی سخن می‌گویند که سخنی دقیق، لازم و مسؤولانه برای گفتن داشته باشند.

۱۴. واژگان بزرگ را خرج اقدامات بزرگ می‌کنند.  کمتر از مفاهیمی، چون «عدالت»، «صداقت» و «انسانیت» سخن می‌گویند، بلکه این مفاهیم را در عمل و در شیوه پاسخگویی به خبرنگاران و رعایت حقوق مردم به نمایش می‌گذارند.