در این بین، اما نباید از زحمات افرادی که برای پاکیزگی معابر و اطراف موکبها تلاش میکنند، غافل شد. علاوه بر این آنچه به چشم میآید، توجه زائران اربعین بر این نکته است که با توجه به مسائل زیستمحیطی، امسال یکی از سبزترین پیادهرویهای اربعین خواهد بود.
روایتها همگی مشترک است. همه آنهایی که حتی یکبار تجربه پیادهروی اربعین دارند، از فراوانی آب، چای، غذا و میوه میگویند؛ از برکتی که در طول مسیر رسیدن به اباعبدالله (ع)، تمامی ندارد، اما این یک طرف ماجراست؛ روی دیگر آن، صبح فردای این پیادهرویهای هر روزه است. تصور کنید روزانه میلیونها لیوان پلاستیکی کوچک برای توزیع چای و آب استفاده میشود. لیوانهایی که عمر مفیدشان کمتر از دو دقیقه است، اما برای تجزیه شدن در دل خاک به صدها سال زمان نیاز دارند و وزش یک باد ملایم کافی است تا این پلاستیکهای رهاشده به سمت بیابانهای اطراف بروند و چهره طبیعت و زمین را برهم بزنند.
سفیران سلامت
عبور از بحران پسماند در رویدادهای مذهبی، فراتر از یک توصیه اخلاقی، نیازمند سیاستگذاریهای کلان و همراهی نهادهای متولی است. موضوعی که شینا انصاری، رئیس سازمان حفاظت محیطزیست نیز با اشاره به آن، از ضرورت پیوند مناسک مذهبی با دغدغههای زمین میگوید: «حوزه محیطزیست و منابع طبیعی، همواره مورد توجه و تأکید امام شهید بوده است.» او به پویشهای مختلف در مناسبتهای ملی، مذهبی و محیطزیستی با رویکرد مشارکت آحاد مختلف جامعه اشاره میکند و توضیح میدهد در رویدادهای محیطزیستی ازجمله پویش «محرم سبز» و «زائر اربعین، سفیر محیطزیست»، مشارکت فعالی از طرف مردم رخ میدهد.
میثاق با محیطزیست
در کولهپشتی برخی زائران پیادهروی اربعین، فقط لباسهای شخصی نیست؛ آنها با خودشان لیوان، قاشق فلزی و کیسههای پارچهای آوردهاند و وقتی به موکبها میرسند، به جای برداشتن لیوان پلاستیکی، لیوان خودشان را برای پر کردن چای یا آب جلو میبرند. این حرکت شاید در نگاه اول کوچک به نظر برسد، اما کمک قابل توجهی به محیطزیست میکند، موضوعی که هادی کیادلیری، معاون آموزش و مشارکتهای مردمی سازمان حفاظت محیطزیست هم آن را تأیید میکند و میگوید: «حفاظت از طبیعت باید از دل جامعه و در پیوند با باورهای مردم به یک فرهنگ عمومی تبدیل شود.» او از همکاری این سازمان و مرکز مدیریت حوزههای علمیه و تدوین یک برنامه پنجساله آموزشی میگوید که بیش از ۲۰۰۰ نفر از ائمه جمعه و جماعات، آموزشهای زیستمحیطی دیدهاند. اجرای پویشهایی مانند «زائر اربعین؛ سفیر محیطزیست» نیز بخشی از همین تلاش است.
تغییر شیوه پذیرایی
سؤالی که مطرح میشود این است: آیا رویدادی به عظمت پیادهروی اربعین، میتواند بدون آسیب به محیطزیست برگزار شود؟ حسین عبیری گلپایگانی، فعال محیطزیست به آن پاسخ میدهد: «در چنین اجتماعاتی، رفتار هر فرد شاید ناچیز به نظر برسد، اما وقتی میلیونها نفر حضور دارند، همان رفتار کوچک میتواند به یک اثر بزرگ مثبت یا منفی تبدیل شود؛ بنابراین اگر هر زائر تنها یک بطری پلاستیکی کمتر مصرف کند یا زباله خود را در محل مناسب قرار دهد، نتیجه آن در مقیاس میلیونی کاملا محسوس خواهد بود.»، اما تجربه نشان داده است که بخش بزرگی از این تغییر فرهنگ، به موکبداران برمیگردد؛ چراکه جایگزین کردن ظروف گیاهی و تجزیهپذیر با پلاستیکهای ارزانقیمت، شاید در کوتاهمدت هزینه بیشتری داشته باشد، اما سرمایهگذاری برای آینده زمین است. اتفاقی که به گفته زائران اربعین امسال، تعداد موکبهای بسیاری، این ایده را عملی کردهاند.
