ثبتجهانی یک اثر تاریخی، صدور شناسنامه برای هویت یک ملت است
معاون راهبردی و امور مجلس رئیسجمهور، ثبتجهانی آثار تاریخی را فراتر از یک عنوان فرهنگی و در حکم «صدور شناسنامه برای یک کشور» دانست و با تاکید بر نقش میراثفرهنگی در هویتسازی، همبستگی ملی و تربیت نسل جدید گفت: درد بزرگ ما این است که گاهی از چنین دستاوردهای بزرگی غفلت میکنیم و حتی برای بسیاری ملموس نیست که ثبتجهانی یک اثر چه مسئلهای از کشور حل میکند. محسن اسماعیلی در نشست تخصصی «میراث در سرزمین قلعه الموت» که به مناسبت ثبت سیامین اثر ایران در فهرست میراث جهانی یونسکو در سالن اجتماعات موزه ملی ایران برگزار شد، با تبریک ثبت جهانی «قلعه الموت و استحکامات وابسته به آن»، این رویداد را یک دستاورد مهم هویتی و تمدنی برای ایران توصیف کرد و گفت: ثبت بینالمللی یک اثر در همه دنیا به منزله صدور شناسنامه برای آن کشور است؛ شناسنامهای که هویت و هستی یک ملت را به رسمیت میشناسد. او افزود: ایران همیشه سرافراز بوده و هست؛ اما یک مسئله، «بودن» و مسئله دیگر، «نمود و اثبات» است. ممکن است خودمان از خودمان سخن بگوییم، اما زمانی که یک سند رسمی در این زمینه صادر میشود و دنیا نیز به آن اذعان میکند، این اتفاق موجب افتخار است. ثبتجهانی؛ تبدیل میراث تاریخی به سندی جهانی برای هویت ایران معاون راهبردی و امور مجلس رئیسجمهور با بیان اینکه ثبتجهانی آثار تاریخی باید در منظومه هویتی کشور مورد توجه قرار گیرد، اظهار کرد: قلعه الموت با توجه به ظرفیتها و جایگاه تاریخی خود، شایستگی برگزاری یک جشن بزرگ ملی را داشت؛ اما درد بزرگ ما این است که گاهی از چنین دستاوردهای بزرگی غفلت میکنیم و حتی برای بسیاری ملموس نیست که ثبت جهانی یک اثر چه مسئلهای از کشور حل میکند. اسماعیلی ادامه داد: ثبت جهانی، به معنای به رسمیت شناخته شدن بخشی از هویت تاریخی، فرهنگی و تمدنی یک ملت در سطح جهانی است و از همین منظر باید ارزش و کارکرد آن را برای جامعه تبیین کرد. میراث تاریخی؛ پاسخی راهبردی به بحران هویت نسل جدید او با اشاره به بحران هویت در جهان امروز گفت: مشکلی که دنیای امروز با آن مواجه است، فقط مشکل کشور ما نیست. بسیاری از اندیشمندان و متفکران جهان درباره بحران هویت نسل جدید و راههای مقابله با آن چارهجویی میکنند و این موضوع به یک نگرانی عمومی در سطح دنیا تبدیل شده است. معاون راهبردی و امور مجلس رئیسجمهور افزود: ما نیز با این مسئله مواجه هستیم و آثار و عوارض آن را میبینیم. یکی از راههای حل این بحران، یادآوری پیشینه ملی به نسل جوان است. تمدن ایران؛ سرمایهای که جهان نیز در برابر آن به تأمل ایستاده است اسماعیلی با اشاره به مطالعه آثار پژوهشی درباره تاریخ ایران اظهار کرد: در ایام جنگ ۱۲ روزه، کتابی از یکی از استادان دانشگاه انگلستان به نام مایکل اکسورسی مطالعه میکردم. او استاد برجستهای است و مدتی نیز مسئول میز ایران در وزارت خارجه این کشور بوده و چندین کتاب درباره ایران نوشته است. او افزود: یکی از کتابهای او درباره تاریخ ایران است که بسیار قطور و محققانه نوشته شده و برای من بسیار خواندنی بود. پس از مطالعه این کتاب، به این فکر افتادم که آیا بنیادها و مراکز ایرانشناسی ما توانستهاند چنین نوشته محققانهای درباره ایران ارائه کنند یا نه. معاون راهبردی و امور مجلس رئیسجمهور ادامه داد: نویسنده در این کتاب به صراحت اعتراف میکند که ما، یعنی غربیها، در برابر ایرانیها حرفی برای گفتن نداریم و نمونههایی ارائه میکند که نشان میدهد زبانهای مختلف از زبان فارسی تأثیر پذیرفتهاند. او همچنین به آثار فرهنگی و میراث ملموس باقیمانده از ایران اشاره میکند. اسماعیلی با اشاره به جایگاه آثار تاریخی ایران گفت: او درباره ستونهای تاریخی ایران مطالب زیبایی نوشته و معتقد است هر ستون به تنهایی میتواند یک تاریخ کامل باشد، چه رسد به تخت جمشید و دیگر آثار تاریخی. وقتی از تخت جمشید نام میبرد، تاکید میکند که مطالعه تخت جمشید و آثار باقیمانده از آن میتواند برای دنیای امروز نیز درسهایی درباره حکمرانی خوب داشته باشد. او افزود: سنگنوشتهها، نقاشیها و دیگر آثاری که همه ما دیدهایم، در این مطالعات با افتخار مورد اشاره قرار گرفتهاند. این آثار نشان میدهند ایران یکی از جدیترین و پیچیدهترین تمدنهای دنیاست و این جدیت و پیچیدگی را باید در آثار باستانی آن مشاهده کرد. حافظ، سعدی و مولوی؛ میراث ناملموسی که باید دوباره به زندگی نسل جدید بازگردد اسماعیلی با تاکید بر اینکه سرمایه تمدنی ایران تنها در بناها و محوطههای تاریخی خلاصه نمیشود، گفت: میراث ناملموس ما نیز غوغا میکند. حافظ را کجا پیدا کنید؟ سعدی را کجا پیدا کنید؟ مولوی را کجا پیدا کنید؟ قانون حفاظت از آثار تاریخی نیازمند بازنگری و روزآمدسازی است اسماعیلی با تاکید بر ضرورت تقویت بنیانهای حقوقی حفاظت از میراثفرهنگی اظهار کرد: حالا که این نهضت به لطف خدا و با پیگیریهای مستمر در حال شکلگیری است و راه باز میشود، همه ما باید قدردان باشیم و هرکدام در هر جایگاهی که هستیم و در هر زمینهای که میتوانیم، به این جریان کمک کنیم. او با اشاره به قدمت قانون مرتبط با حفاظت از آثار تاریخی افزود: واقعا غفلت کردهایم. چندی پیش درباره آسیب عمدی به آثار باستانی مطالعه میکردم و برایم باورکردنی نبود که قانونی که در این زمینه داریم، مربوط به سال ۱۳۱۲ است؛ قانونی که محمدعلی فروغی آن را به مجلس برد و در آن زمان تصویب شد. امروز، ۹۳ سال بعد، هنوز باید تواناییهای خود را معطوف به اولویتهای مهم کنیم. معاون راهبردی و امور مجلس رئیسجمهور تاکید کرد: یکی از اولویتهای امروز ما همین موضوع است. بیش از آنکه یک جوان ناآشنا با پیشینه خود را سرزنش کنیم که چرا سرگرم مسائل دیگر است و چرا به هویت خود افتخار نمیکند، ما شایسته سرزنش هستیم که چرا او را آگاه نکردیم و چرا حس افتخار نسبت به این میراث را در او ایجاد نکردیم. میراثفرهنگی؛ سرمایه راهبردی برای تقویت غرور ملی و انسجام اجتماعی او ادامه داد: امروز طبق نظرسنجیها، بسیاری از مردمی که با هزاران مشکل دستوپنجه نرم میکنند، میگویند این مشکلات را تحمل میکنیم. این روحیه ایستادگی و تعلق به سرزمین، خودش یک سرمایه بزرگ است. معاون راهبردی و امور مجلس رئیسجمهور افزود: به نظر من، تنگه هرمز، فراتر از اینکه یک دارایی راهبردی نظامی باشد، یک سرمایه استراتژیک برای ماست. این مسئله برای ما یک افتخار بود، اما امروز به یک نماد ایستادگی و مقاومت تبدیل شده است و همین عنوان و نماد میتواند یک جهان قدرت به ما منتقل کند. ما از این سرمایهها بسیار داریم و باید به آنها بپردازیم. گردشگری؛ ظرفیت کمنظیری برای تبدیل میراث به سرمایه اقتصادی و اجتماعی اسماعیلی در ادامه با قدردانی از تلاش مسئولان حوزه میراثفرهنگی برای ثبت جهانی آثار ایران گفت: جای سپاسگزاری دارد که مسئولان و همکاران این حوزه با وجود مشکلات و مسائل مختلف، همت کردهاند و کارهای دیگر را رها نکردهاند، اما در کنار آن به دنبال این کار مهم نیز هستند. او افزود: امروز مشکلات اقتصادی کشور برای همه روشن است و ما باید از ظرفیتهای موجود استفاده کنیم. ظرفیت گردشگری ما فوقالعاده است و همین حالا نیز میتوانیم از داشتههای شناختهشده خود استفاده کنیم؛ چه برسد به ارزش معنوی آنها که بسیار فراتر از ارزش مادی است. سرمایهگذاری بر حضور جوانان در میراثفرهنگی، سرمایهگذاری برای آینده ایران است معاون راهبردی و امور مجلس رئیسجمهور با تاکید بر نقش میراثفرهنگی در تربیت نسل جدید گفت: کسانی که دغدغه کار تربیتی دارند و به دنبال حل بحران هویت در میان نسل نو هستند، باید توجه کنند که حل این مشکل با موعظه، نصیحت، توبیخ و آموزش مستقیم بسیار دشوار و کماثر است. او ادامه داد: آشنا کردن نسل جوان با این دارایی فرهنگی، خودبهخود آثار تربیتی خود را دارد. یکی از کارهایی که باید برای آن یارانه بپردازیم، حضور جوانان در اماکن تاریخی و فرهنگی است. نباید از جوان برای ورود به چنین مکانهایی پول بگیریم؛ بلکه باید برای حضور او هزینه کنیم. اسماعیلی در پایان تاکید کرد: امروز بیش از هر زمان دیگری باید میراثفرهنگی را بهعنوان یک سرمایه راهبردی دید؛ سرمایهای که همزمان میتواند هویت تاریخی ملت را تثبیت کند، غرور و همبستگی ملی را افزایش دهد، ظرفیتهای گردشگری و اقتصادی کشور را فعال کند و برای نسل جدید، پیوندی زنده و معنادار با گذشته و آینده ایران بسازد. میراث ایران یک «ثروت خدادادی» است که ثبتجهانی آن را ارزشمندتر میکند رئیس امور فرهنگ، ورزش و گردشگری سازمان برنامه و بودجه کشور، ظرفیت میراثی ایران را سرمایهای کمنظیر و برخوردار از گنجینهای گسترده از آثار ملموس و ناملموس دانست و گفت: مشکل ما این نیست که برای ثبت جهانی اثر پیدا کنیم، بلکه مسئله این است که از میان دهها و صدها اثر ارزشمند، کدام را برای ثبت جهانی انتخاب کنیم. به گزارش اداره کل روابط عمومی و اطلاع رسانی، حجتالله ایوبی در نشست تخصصی «میراث استراتژیک قلعه الموت» که به مناسبت ثبتجهانی «قلعه الموت و استحکامات وابسته به آن» در موزه ملی ایران برگزار شد، با تقدیر از پژوهشگران، کارشناسان و مدیرانی که سالها برای شناسایی، مستندسازی و آمادهسازی پروندههای ثبتجهانی ایران تلاش میکنند، این نیروهای تخصصی را سرمایه انسانی کمتر دیدهشدهای دانست که بخش مهمی از دستاوردهای ایران در عرصه جهانی مرهون تلاشهای آنان است. او اظهار کرد: سربازانی هستند که حقیقتا گمناماند و سالهای سال در کوه و بیابان تلاش میکنند، پروندهها را آماده میکنند و حرف و حدیثهای فراوانی نیز میشنوند، اما وقتی اجلاس باشکوه برگزار میشود، حاصل آن تلاشها و رنجها دیده میشود. پشت هر ثبتجهانی، سالها تلاش خاموش و تخصصی قرار دارد ایوبی با اشاره به تلاشهای علی دارابی و همکاران او برای پیشبرد پروندههای میراثجهانی ایران افزود: هرچقدر آقای دکتر دارابی و همکارانشان برای این کار رنج کشیده باشند، باز هم این تلاشها ادامه خواهد داشت؛ چرا که ایران گنجهای پنهان بسیار زیادی دارد و سبکهای زندگی و آثار ارزشمندی در این کشور وجود دارد که ظرفیت جهانی شدن دارند. رئیس امور فرهنگ، ورزش و گردشگری سازمان برنامه و بودجه کشور تاکید کرد: آنچه در صحنه بینالمللی بهعنوان یک موفقیت و یک عنوان ثبتشده دیده میشود، حاصل سالها پژوهش، مستندسازی، بررسی میدانی، کار کارشناسی و پیگیری مستمر مجموعهای از متخصصان است که بسیاری از آنها در زمان دستیابی به نتیجه نهایی کمتر دیده میشوند. مسئله ایران انتخاب از میان یک گنجینه تمدنی است ایوبی با تاکید بر جایگاه ویژه ایران در عرصه میراث جهانی گفت: اگر کشورهای دیگر برای ثبت جهانی باید بگردند و با زحمت یک مکان یا اثر را پیدا کنند، مشکل ما این است که کدام اثر را برای ثبت جهانی ببریم؛ چرا که میان دهها و صدها اثر ارزشمند، رقابت و مطالبه برای ثبت وجود دارد و بسیاری از آنها نیز قابلیت ثبتجهانی دارند. او ادامه داد: واقعا اگر ایران عزیز را از فهرست کشورهای جهان کنار بگذارند، در حوزه میراثجهانی و فرهنگی اتفاق بزرگی رخ خواهد داد؛ چرا که این سرزمین تنها به میراث ملموس محدود نیست و در حوزه میراث ناملموس نیز ظرفیتهای گستردهای دارد. وی افزود: ایران سرزمینی پر از گنجهای پنهان و داستانهای ناگفته است و باید این ظرفیت را با شناخت دقیق، برنامهریزی علمی و سیاستگذاری فرهنگی به جهانیان معرفی کرد. سرمایه انسانی و فرهنگی ایران؛ ظرفیتی فراتر از میراث ملموس رئیس امور فرهنگ، ورزش و گردشگری سازمان برنامه و بودجه کشور با اشاره به برنامه یونسکو برای ثبت و بزرگداشت مشاهیر اظهار کرد: در یونسکو برنامهای برای قرار گرفتن مشاهیر در فهرست تجلیل یونسکو وجود دارد که بخشی از این کار را دوستان در یونسکو انجام میدهند و من نیز افتخار داشتم در این زمینه فعالیت کنم. او توضیح داد: هر دو سال یکبار، هر کشور میتواند دو نفر از شخصیتهای تاریخی و فرهنگی خود را که تاریخ تولد، وفات یا دوره فعالیت آنها مضربی از عدد ۵۰ است، برای قرار گرفتن در این فهرست پیشنهاد دهد و در طول آن دو سال، برنامههایی با نام یونسکو برای آنها برگزار شود. ایوبی افزود: خوشبختانه در این زمینه بسیار خوب عمل کردهایم و از ۵۰ مورد عبور کردهایم. دانشگاه جندیشاپور نیز بهعنوان یک مکان در این فهرست قرار گرفته و شخصیتهای برجستهای همچون شیخ شهابالدین سهروردی، سعدی، حافظ و شیخ بهایی نیز در این برنامهها مورد توجه قرار گرفتهاند. او با اشاره به ظرفیت کمنظیر ایران در حوزه مشاهیر و سرمایههای فرهنگی ادامه داد: حتی کشورهای اطراف ما تلاش کرده بودند این قطعنامه را اصلاح کنند و بگویند عدد ۵۰ زیاد است و آن را به ۲۵ کاهش دهند؛ زیرا خودشان به اندازه کافی شخصیتهایی ندارند که ۵۰ سال از تولد یا وفات آنها گذشته باشد. رئیس امور فرهنگ، ورزش و گردشگری سازمان برنامه و بودجه کشور تاکید کرد: هنوز بسیاری از شخصیتهای برجسته و بزرگ ایرانی هستند که میتوان آنها را در این فهرستها معرفی کرد. میراث ایران؛ ثروتی خدادادی و سرمایهای قابل تبدیل به ارزش ایوبی این ظرفیتها را ثروتی خدادادی برای ملت ایران دانست و گفت: این ثروت خدادادی است که این مردم و این ملت دارند و برنامهها و اقداماتی مانند ثبت جهانی، این داشتهها را ارزشمندتر و شناختهشدهتر میکند. او با بیان اینکه بخش اصلی مباحث تخصصی درباره ثبتجهانی در اجلاس یونسکو مطرح شده است، افزود: میخواهم از زاویه دیگری به این موضوع نگاه کنم و بگویم اساسا ثبت جهانی چه کاری انجام میدهد. رئیس امور فرهنگ، ورزش و گردشگری سازمان برنامه و بودجه کشور با تشریح مفهوم «سرمایه فرهنگی» اظهار کرد: در اطراف هر فرد، هر خانواده و هر ملت، ثروتهای مادی وجود دارد که ارزش مادی و سرمایه اقتصادی دارند. اما بهتدریج در جهان، مفهوم دیگری نیز مطرح شد و از دهههای ۵۰ و ۶۰ میلادی به بعد، در کشورهای مختلف وزارتخانههای فرهنگ شکل گرفتند و سرمایه فرهنگی نیز بهعنوان یک نوع سرمایه مورد توجه قرار گرفت.
