در همین راستا، عبدالرضا رحمانی فضلی، سفیر جمهوری اسلامی ایران در چین خبر داده که جمهوری اسلامی ایران به جمع اعضای موسس سازمان جهانی همکاری هوش مصنوعی پیوسته است؛ رخدادی که میتواند آغاز فصل تازهای از حضور ایران در عرصه همکاریهای بینالمللی این فناوری راهبردی باشد.
فرصت تازه ایران
هوش مصنوعی دیگر یک ابزار فناورانه صرف نیست بلکه به شاخصی برای سنجش میزان آمادگی کشورها در ورود به حکمرانی دیجیتال تبدیل شده است. عمادالدین فاطمیزاده، رئیس دبیرخانه ستاد توسعه فناوری و کاربرد هوش مصنوعی ضمن بیان پیوستن ایران به سازمان جهانی همکاری هوش مصنوعی (WAICO) گفت: این سازمان یک نهاد مستقل بیندولتی است که مقر دائمی آن در شهر شانگهای قرار دارد. سازمانی که با هدف گسترش همکاریهای بینالمللی، تقویت حکمرانی جهانی در حوزه هوش مصنوعی و حمایت از توسعه ایمن، مسئولانه و عادلانه این فناوری شکل گرفته است. او با اشاره به اینکه این سازمان با مشارکت ۲۹ کشور موسس تاسیس شده، افزود: براساس سند تاسیس WAICO، توسعه همکاریهای علمی و فناورانه، همافزایی در حوزه سیاستگذاری هوش مصنوعی، تبادل دانش و تجربه میان اعضا و ارتقای توانمندی کشورهای عضو، از مهمترین ماموریتهای این سازمان بهشمار میرود.
همت ملی؛ مشارکت جهانی
عضویت ایران در سازمان جهانی همکاری هوش مصنوعی، فرصتی برای بررسی ظرفیتها، چالشها و مسیرهای پیشروی کشور در این عرصه فراهم کرده است. دکتر عزیز نجفپور، عضو هیات علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی دراینباره به جامجم میگوید: «فضای مجازی و حوزه هوش مصنوعی ازجمله عرصههایی هستند که بدون شکلگیری همکاری مشترک میان کشورهای مستقل، دستیابی به موفقیت در برابر سلطه و حکمرانی سایبری و حکمرانی هوش مصنوعی آمریکا قابل تحقق نیست. از این رو، ما به یک دوگانه مکمل نیاز داریم؛ یعنی همت ملی در کنار مشارکت جهانی با کشورهای مستقل تا بتوانیم این هدف را محقق کنیم.»
او میافزاید: «ایران پیشرفته در عرصه سایبری ــ فیزیکی آینده، بیش از هر زمان دیگری به این دوگانه نیاز دارد. اقدام ارزشمند دولت در پیوستن به سازمان جهانی همکاری هوش مصنوعی میتواند به الگویی مناسب تبدیل شود؛ الگویی که قابلیت تعمیم به سایر حوزههای سایبری، فناوریهای نوظهور و حتی دیگر عرصههای حکمرانی را نیز دارد.»
به گفته نجفپور، در حوزه فناوریهای سایبری و هوش مصنوعی تلاشهای متعددی انجام شده، اما کشورهایی مانند چین با برنامهریزی جدیتر، مسیر توسعه خود را با سرعت بیشتری دنبال کردند. تا چند سال قبل، رقابتها عمدتا بر تکفناوریها متمرکز بود، اما به مرور این درک شکلگرفت که موفقیت پایدار، مستلزم طراحی یک زیستبوم یا اکوسیستم جامع در حوزه فضای سایبری و هوش مصنوعی است؛ اکوسیستمی که کشورهای علاقهمند به حفظ استقلال خود نیز در آن مشارکت داشته باشند.
گام بعدی؛ حضوری هدفمند
کارشناسان معتقدند عضویت در یک نهاد بینالمللی به تنهایی کافی نیست و چنین اتفاقاتی زمانی میتواند به فرصت واقعی تبدیل شود که برنامهای روشن برای استفاده از ظرفیتهای آن وجود داشته باشد. نجفپور نیز دراینباره عنوان میکند: «طبیعی است که در این سازمان، درباره الگوهای همکاری میان اعضا بحث شده و این گفتوگوها در آینده نیز ادامه خواهد یافت. البته همافزایی در عین حفظ منافع و الزامات ملی کشورهای عضو، توسعه فناوری، انتقال دانش و فناوری، گسترش اقتصاد و توسعه کسبوکارهای مرتبط، از مهمترین موضوعاتی است که همه اعضا دنبال میکنند. ایران نیز باید برای حضور موثر در این روند، برنامهای روشن، شفاف و مبتنی بر اهداف مشخص داشته باشد.» عضو هیات علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی تاکید میکند: «ضروری است همکاریهای بینالمللی کشور بهصورت منسجم و یکپارچه ساماندهی شود. لازم است ذیل نهادهای مسئول، ازجمله شورای عالی فضای مجازی، اتاقهای فکر و کارگروههای تخصصی هرچه سریعتر شکل بگیرد تا سیاستها، برنامهها و الزامات جمهوری اسلامی ایران برای حضور در این اجماع جهانی بررسی و تدوین شود. نتیجه چنین رویکردی، نهفقط در گشودن افقهای نوین پیش روی کشورهای عضو، که در تأمین مؤثر منافع، نیازها و آرمانهای جمهوری اسلامی ایران نیز تجلی خواهد یافت.»
