مسیری دشوار؛ از ۳۲ تا ۹۸ درصد
نگاهی به اعداد و ارقام، عمق این تحول را آشکار میکند. در سال ۱۳۵۹، پوشش واکسیناسیون کودکان در ایران تنها ۳۲ درصد بود؛ رقمی که نشاندهنده ناکافی بودن زیرساختهای توزیع و دسترسی نابرابر به خدمات بهداشتی در آن دوران است اما با پیریزی شبکه گسترده بهداشت روستایی و شهری و عزم ملی برای ارتقای سلامت عمومی، این مسیر به سرعت تغییر کرد. از اوایل دهه ۷۰ شمسی، ایران توانست نرخ پوشش را به بالای ۹۵ درصد برساند و این دستاورد را طی بیش از سه دهه با ثباتی مثالزدنی حفظ کند. رسیدن به عدد ۹۸ درصد در سال ۱۴۰۳، نشاندهنده سیستمی است که علیرغم فشارهای بینالمللی و اقتصادی، توانسته رگهای حیاتی سلامت خود را حفظ کرده و حتی آن را توسعه دهد.
فراتر از مصرفکننده؛ حاکمیت واکسنسازی
راز موفقیت ایران در این مسیر، تنها در «توزیع» خلاصه نمیشود بلکه ریشه در «تولید» دارد. ایران از دیرباز یکی از قطبهای واکسنسازی در منطقه و حتی جهان بوده است. موسسه تحقیقات واکسن و سرمسازی رازی و انستیتو پاستور ایران، با قدمتی بیش از یک قرن، ستونهای فقرات این صنعت بودهاند.برخلاف بسیاری از کشورهای در حال توسعه که وابسته به واردات واکسن هستند، ایران با اتکا به دانش بومی، توانست استقلال دارویی خود را تضمین کند. این زیرساخت نهتنها نیازهای داخلی را تامین کرد بلکه ایران را به مرجعی قابل اعتماد در منطقه تبدیل نمود. تولید واکسنهای استراتژیک در این مراکز، نوعی «اقتدار بیولوژیک» برای کشور به ارمغان آورد؛ قدرتی که بسیاری از تحلیلگران امنیتی معتقدند، دلیل اصلی حساسیتها و اقدامات خصمانه علیه این نهادهاست.
چرا واکسنسازی هدف تهاجم شد؟
در تحلیلهای ژئوپلیتیک، هدف قرار دادن زیرساختهای استراتژیک نه یک اتفاق بلکه یک «انتخاب» آگاهانه برای تضعیف حاکمیت ملی است. حمله به انستیتو پاستور توسط رژیم صهیونیستی در سالهای اخیر را نمیتوان یک کنش نظامی صرف دانست. پاستور برای ایران، تنها یک آزمایشگاه نیست؛ بلکه نماد خودکفایی در حوزهای بهشمار میرود که مستقیما با جان و امنیت مردم گره خورده است.وقتی کشوری در تولید واکسن و دارو به خودکفایی میرسد، زنجیره وابستگیاش به خارج قطع میشود. این استقلال، برای دشمنان منطقهای ایران که همواره سعی در تضعیف بنیانهای سلامت و امنیت کشور داشتهاند، گران تمام میشود. هدف قرار دادن پاستور، تلاشی برای ضربه زدن به اعتمادبهنفس ملی و ایجاد اختلال در چرخه سلامت عمومی بود. درواقع، دشمنان میدانستند که اگر این زنجیره تولید واکسن از کار بیفتد، ایران برای تامین نیازهای حیاتی خود، ناچار دست نیاز به سوی آنها دراز خواهد کرد؛ سناریویی که با مقاومت و بازسازی سریع این مراکز، شکست خورد.
تابآوری ملی در ترازوی سلامت
واقعیت این است که دستاورد ۹۸ درصدی واکسیناسیون کودکان، پیامی روشن به جهانیان مخابره میکند: ایران در برابر طوفانهای سیاسی، تحریمها و حملات مستقیم، همچنان بر ارتقای شاخصهای انسانی خود متمرکز است. سیستم سلامت ایران ثابت کرد که نهتنها تحت فشار فرسوده نمیشود بلکه با تکیه بر دانش بومی و نخبگان علمی، به قلههای پیشرفت دست مییابد.
امروز، پوشش سراسری واکسیناسیون در ایران، بیش از آنکه یک پیروزی در حوزه پزشکی باشد، نمادی از تمدن و بلوغ سیاسی-اجتماعی است.
این دستاورد نشان داد که سلامت کودکان ایران، خط قرمزی است که هیچ مانعی نمیتواند آن را عقب براند. در جهانی که قدرتطلبیها و جنگهای بیولوژیک مرزهای اخلاق را جابهجا کردهاند، ایستادن ایران در رتبه دوم جهانی، نه فقط یک آمار موفقیتآمیز، که نشاندهنده اقتدار پایدار یک ملت در محافظت از نسل آینده خود است.
