وزارت اطلاعات اعلام کرده سربازان گمنام امام زمان (عج) در جریان رسیدگی به یکی از پروندههای مهم نفوذ و مداخله خارجی و هنگام اجرای دستور قضایی برای بازداشت دو متهم، از حضور غیرقانونی دو دیپلمات فرانسوی در محل یک قرار مخفی مطلع شدهاند؛ دیپلماتهایی که به گفته این وزارتخانه، سوابق گسترده تخلفات و رفتارهای مغایر قوانین داخلی کشور و تعهدات دیپلماتیک داشتهاند. پس از احراز هویت، موضوع به وزارت امور خارجه اعلام و این دو دیپلمات با حضور پلیس دیپلماتیک به سفیر فرانسه تحویل داده شدند. بخش مهمتر اطلاعیه به اسنادی مربوط میشود که در محل این قرار بهدست آمده است. وزارت اطلاعات میگوید در حالی که این وزارتخانه بدون علنی کردن تخلف دیپلماتها، سرگرم تحقیق از متهمان و بررسی اسناد و مدارک کشفشده بود، طرف فرانسوی با هیاهوی رسانهای تلاش کرد به گفته این نهاد، با فرار به جلو تخلفات صورتگرفته را بپوشاند. بررسی مقدماتی اسناد، از نگاه وزارت اطلاعات پرده از آنچه «پروژه موریانهای» خوانده شده برداشته است؛ پروژهای که بنابر تحقیقات اولیه، اهدافی همچون نفوذ، مداخله خارجی و بسترسازی برای اقدام فرانسه علیه استقلال کشور را دنبال میکرده و از طریق شناسایی افراد، برقراری ارتباطات پنهان در داخل و خارج از کشور و شبکهسازی با رعایت اصول پنهانکاری پیش میرفته است.
هشدار به متجاوزان
نقطه حساستر اطلاعیه آنجاست که وزارت اطلاعات اعلام میکند در قراردادهای کشفشده مربوط به این پروژه، امضای سفیر سابق فرانسه در ایران مشاهده شده است. از همین رو این وزارتخانه، دولت فرانسه را مسئول پاسخگویی دانسته و از پاریس خواسته درباره آنچه «طراحی خاماندیشانه» توصیف کرده توضیح دهد. درواقع روایت رسمی دستگاه اطلاعاتی کشور از یک تخلف موردی فراتر رفته و از احتمال وجود یک پروژه سازمانیافته برای نفوذ و مداخله سخن میگوید؛ موضوعی که تحقیقات درباره ابعاد و جزئیات آن همچنان ادامه دارد.
لحن وزارت اطلاعات در بخش پایانی اطلاعیه نیز کمسابقه و صریح است. این وزارتخانه تاکید کرده که نفوذ و مداخله آشکار در امور داخلی ایران، آن هم در زمان جنگ و خروج از چارچوبهای دیپلماتیک، در این پروژه به اثبات رسیده است. این نهاد امنیتی هشدار داده که جمهوری اسلامی اجازه رفتارهای غیرقانونی و مداخلهآمیز را به مهمانان دیپلماتیک خود نخواهد داد و در صورت تکرار، برخوردی درخور متجاوزین با مسببین صورت خواهد گرفت. وزارت اطلاعات همچنین به قانون سال ۲۰۲۴ فرانسه درباره جلوگیری از دخالت خارجی اشاره کرده و تاکید کرده که پاریس بهخوبی با مفهوم و چارچوب حقوقی مقابله با مداخله خارجی آشناست.
تاریخ سیاه فرانسه
پرونده اخیر را نمیتوان جدا از حافظه تاریخی جامعه ایران درباره رفتار فرانسه بررسی کرد. برای مخاطب ایرانی، پاریس فقط یک پایتخت اروپایی و طرف مذاکره نیست. فرانسه در چهار دهه گذشته در مقاطع مختلف از حمایت نظامی از صدام و میزبانی از تروریستهای مخالف ایران و جمهوری اسلامی گرفته تا پرونده خونهای آلوده، نقش لوران فابیوس در مذاکرات هستهای و همراهی با آمریکا در فعالسازی مکانیسم ماشه، در موقعیتهایی قرار گرفته که با منافع و امنیت ایران در تعارض بوده است. اکنون ادعای کشف یک پروژه نفوذ با مشارکت دیپلماتهای فرانسوی، این سابقه را برای افکار عمومی ایران وارد مرحلهای حساستر کرده است.
پاریس؛ پناهگاه دشمنان و حامی صدام
فرانسه از نخستین سالهای پس از پیروزی انقلاب اسلامی یکی از مهمترین نقاط تجمع و فعالیت ضدانقلاب در اروپا بود. سازمان مجاهدین پس از خروج از ایران، مدتی در فرانسه مستقر شد و مسعود رجوی و بخش مهمی از رهبری سیاسی این سازمان در پاریس فعالیت میکردند. فرانسه بعدها نیز به یکی از مراکز اصلی فعالیت سیاسی این جریان علیه جمهوری اسلامی تبدیل شد. منابع ایرانی درباره حمایت پاریس از منافقین، از این کشور بهعنوان یکی از نخستین دولتهای غربی حامی علنی این گروه یاد کردهاند.
حضور رهبران سازمان تروریستی مجاهدین در پاریس و برگزاری فعالیتهای سیاسی آنان در این کشور، تصویری را در تهران شکل داد که فرانسه را نه فقط یک دولت اروپایی بلکه یکی از بسترهای فعالیت سازمانیافته علیه ایران میدید. این تصویر زمانی با تجربه جنگ تحمیلی درهم آمیخت که پاریس به یکی از تامینکنندگان مهم تسلیحات رژیم بعث عراق تبدیل شد. فروش جنگندههای میراژ و بهویژه سوپراتانداردهای مجهز به موشکهای اگزوسه، به بغداد امکان داد زیرساختهای نفتی و کشتیرانی ایران را در خلیج فارس هدف قرار دهد؛ بنابراین در حافظه تاریخی ایرانیان، فرانسه کشوری نیست که امروز درباره جامعه مدنی یا حقوق بشر سخن میگوید بلکه کشوری است که در یکی از سختترین مقاطع تاریخ ایران، بخشی از توان نظامی دشمن را تامین کرده.
از خونهای آلوده تا میز مذاکرات
در کنار این سابقه سیاسی و نظامی، پرونده فرآوردههای خونی آلوده نیز یکی دیگر از زخمهای ماندگار در روابط دو کشور است. در دهه ۱۳۶۰، فرآوردههای خونی آلوده وارد ایران شد و شماری از بیماران هموفیلی را به بیماریهای خطرناک مبتلا کرد. این پرونده سالها در ایران محل مطالبه و پیگیری بود و زمانی حساسیت بیشتری پیدا کرد که لوران فابیوس نخستوزیر فرانسه در دوره وقوع این ماجرا، سالها بعد بهعنوان وزیر خارجه این کشور در مذاکرات هستهای با ایران حضور یافت.
فابیوس در مذاکرات هستهای یکی از سختگیرترین چهرههای غربی بود و فرانسه در مقاطع حساس مواضعی اتخاذ کرد که حتی رسانههای بینالمللی از نقش «پلیس بد» پاریس در مذاکرات سخن گفتند. پاریس در آن مقطع بر محدودیتهای گستردهتر هستهای اصرار داشت و تلاش میکرد موضوعاتی فراتر از پرونده هستهای، از جمله برنامه موشکی ایران نیز وارد محاسبات مذاکرات شود.
حتی پس از برجام نیز این روند پایان نیافت. فرانسه در کنار آلمان و انگلیس، اعضای تروئیکای اروپایی، در سال ۲۰۲۵ روند فعالسازی مکانیسم ماشه را علیه ایران آغاز کرد و مسیر بازگشت تحریمهای سازمان ملل را باز نمود.
این بار پای نفوذ در میان است
مرور این تاریخ بهمعنای نادیده گرفتن دورههایی نیست که تهران و پاریس تلاش کردهاند روابط خود را حفظ کنند، اما مسأله امروز چیز دیگری است. اگر یافتههای اعلام شده از سوی وزارت اطلاعات در ادامه تحقیقات نیز تایید شود، با پروندهای مواجه خواهیم بود که تفاوت مهمی با اختلافات سیاسی گذشته دارد. این بار سخن از موضعگیری دیپلماتیک یا فشار اقتصادی نیست. سخن از شناسایی، ارتباط پنهان، شبکهسازی و بسترسازی برای مداخله در داخل ایران است آن هم در شرایط جنگی و بحران امنیتی.
از همین رو اطلاعیه وزارت اطلاعات را باید بیش از یک اعتراض رسمی به پاریس دانست. دستگاه اطلاعاتی کشور عملا به دولت فرانسه پیام داده دوران استفاده از پوشش دیپلماتیک برای عبور از خطوط امنیتی ایران قابل پذیرش نیست.
حالا سوال اصلی این نیست که پاریس در پرونده تازه تا کجا پیش رفته و شبکهای که وزارت اطلاعات از آن سخن میگوید چه ابعادی داشته است؟
پاسخ این پرسش را باید در اسناد و اطلاعاتی جستوجو کرد که وزارت اطلاعات وعده داده در ادامه تحقیقات را منتشر خواهد کرد، اما یک واقعیت را نمیتوان نادیده گرفت: برای ایرانیانی که حمایت فرانسه از صدام، میزبانی از رهبران منافقین، پرونده خونهای آلوده، رفتار فابیوس در مذاکرات هستهای و نهایتا نقش پاریس در مکانیسم ماشه را به یاد دارند، خبر قرار مخفی دو دیپلمات فرانسوی چیز عجیبی نیست، اما این بار مماشاتی در کار نخواهد بود.
