قیمت طلا امروز




 خبرگزاری جام جم / ۳ روز قبل / ۱۴۰۵/۰۵/۲۷

راز ثبات بازار در جنگ

دو جنگ تحمیلی اخیر، اقتصاد ایران را در شرایطی کم‌سابقه قرار داد؛ شرایطی که در آن، همزمان با تحریم‌ها، محدودیت‌های تجاری و دشواری‌های ارزی، حفظ جریان تأمین کا...
 راز ثبات بازار در جنگ

نخستین حمله در بامداد ۲۳ خرداد سال گذشته از سوی رژیم صهیونیستی انجام شد و پس از ۱۲ روز با پاسخ نیرو‌های مسلح و مردم کشور متوقف شد. سپس از صبح ۹ اسفند ۱۴۰۴، آمریکا با همکاری رژیم صهیونیستی جنگ دیگری را به ایران تحمیل کرد؛ جنگی که این بار با فشار‌های گسترده‌تر بر مسیر‌های تجارت خارجی و محاصره دریایی همراه شد. تجربه ماه‌های گذشته به‌خصوص بعد از جنگ تحمیلی دوم نشان داد که با وجود مجموعه‌ای از شوک‌های همزمان، زنجیره تأمین کالا‌های اساسی پایدار ماند و بازار با کمبود مواجه نشد. این نتیجه حاصل مجموعه‌ای از اقدامات دولت، تولیدکنندگان، فعالان تجاری و اصناف بود، اما در کنار این مجموعه، رفتار مردم نیز نقشی تعیین‌کننده داشت. مردم، برخلاف سناریو‌هایی که می‌توانست به افزایش تقاضا و شکل‌گیری کمبود مصنوعی منجر شود، عمدتا کالا را براساس نیاز روزانه تهیه کردند و از ایجاد موج تقاضای هیجانی جلوگیری شد. با این حال، اقتصاد ایران با مجموعه‌ای از فشار‌های همزمان جنگ و اختلال در مسیر‌های تجارت خارجی، ازجمله محاصره دریایی در کنار تحریم‌ها مواجه شد. در این شرایط، ارز دیگر صرفا یک متغیر اقتصادی برای تنظیم بازار نبود بلکه به ابزاری برای حفظ امنیت غذایی، تأمین دارو، استمرار تولید و جلوگیری از کمبود در بازار تبدیل شد؛ بنابراین سیاست ارزی در دوره جنگ بیش از گذشته بر اولویت‌بندی نیاز‌های ضروری و تضمین تداوم واردات متمرکز شد. عبدالناصر همتی، رئیس‌کل بانک مرکزی نیز اعلام کرده بود که تأمین ارز دارو و کالا‌های اساسی از ابتدای جنگ بدون وقفه ادامه یافته و میزان ارز تأمین‌شده برای این بخش‌ها حتی از دوره مشابه سال گذشته بیشتر بوده است. براساس این اظهارات، بیش از ۱۰۰ درصد نیاز ارزی مربوط به دارو و معیشت، تأمین شده است.

اهمیت این سیاست زمانی روشن‌تر می‌شود که بدانیم هرگونه وقفه در تأمین ارز می‌توانست مستقیما زنجیره واردات را مختل کند و درنهایت خود را در موجودی یا قیمت کالا‌های ضروری نشان دهد. در کنار تأمین ارز، تسهیل واردات کالا‌های اساسی از گمرکات و حمایت دولت از تولیدکنندگان در زنجیره تأمین کالا دنبال شد.

 محاصره دریایی و شکست سناریوی کمبود

یکی از مهم‌ترین ابزار‌های فشار در جنگ اخیر، محدودیت در مسیر‌های دریایی تجارت ایران بود. از آنجا که بخش قابل‌توجهی از تجارت خارجی کشور از مسیر دریا و جنوب انجام می‌شود، اختلال در این مسیر می‌توانست زمان و هزینه ورود کالا را افزایش دهد و حتی در صورت تداوم، بازار داخلی را با کمبود مواجه کند. آمریکا از ۲۴ فروردین ۱۴۰۵ محاصره دریایی بنادر و سواحل جنوب را آغاز کرد؛ محاصره‌ای که تردد کشتی‌ها به مقصد بنادر ایران را هدف قرار می‌داد؛ این محاصره پس از ۲۶ روز متوقف و از ۲۳ تیر دوباره برقرار شد که تاکنون بیش از ۱۰۰ روز از تداوم آن گذشته است.

با این حال، محاصره دریایی نتوانست تجارت ایران را متوقف کند. محمدعلی دهقان‌دهنوی، رئیس سازمان توسعه تجارت ایران می‌گوید: پس از اعمال محاصره، در حوزه لجستیک اتفاقات مثبتی رخ داده و مسیر‌های جایگزین در حال توسعه هستند. به گفته او، ظرفیت راه‌آهن نسبت به سال گذشته تقریبا دو برابر شده و بنادر شمالی نیز بیش از ۶۰ درصد افزایش ظرفیت داشته‌اند.

طبیعی است که انتقال کالا از مسیر‌های جایگزین هزینه بیشتری نسبت به مسیر دریایی داشته باشد، اما اهمیت این مسیر‌ها در شرایط جنگی، صرفا اقتصادی نیست. زمانی که هدف اصلی حفظ جریان تأمین است، مسیر‌های زمینی و شمالی می‌توانند نقش ضربه‌گیر را ایفا کنند. در همین چارچوب، حفظ ذخایر راهبردی کالا‌های اساسی، نهاده‌های تولید و دارو نیز اهمیت مضاعفی پیدا کرد. نمونه روشن این سیاست، ورود سه میلیون تن کالا از بنادر شمالی در ایام جنگ است. وزیر جهاد کشاورزی تأکید کرده که باوجود محدودیت‌های ایجادشده، مسیر تأمین کالا‌های اساسی ادامه یافت و زنجیره تأمین مواد غذایی دچار وقفه نشد.

 امنیت غذایی؛ تولید داخلی در کنار واردات

غلامرضا نوری‌قزلجه، وزیر جهاد کشاورزی روز گذشته در نشست خبری، امنیت غذایی را یکی از مؤلفه‌های اصلی امنیت و تاب‌آوری جامعه دانسته و گفت: حتی یک روز نیز نمی‌توان ناترازی یا کمبود در این حوزه را تحمل کرد. باوجود جنگ، محاصره دریایی، خشکسالی و افزایش هزینه‌های تولید، امنیت غذایی کشور بدون وقفه حفظ شد و تولید داخلی در بخش‌های مختلف افزایش یافت.

او افزود: دشمنان در جریان دو جنگ تحمیلی اخیر پیش‌بینی کرده بودند که امنیت غذایی ایران طی ۲۱ روز دچار مشکل شود و به همین دلیل با اعمال محاصره دریایی و محدودیت در بنادر، همه توان خود را برای ایجاد اختلال در تأمین غذا به‌کار گرفتند. باوجود همه این مشکلات، امنیت غذایی مردم حتی برای یک ساعت در هیچ نقطه‌ای از کشور دچار مشکل نشد و برخلاف برخی کشور‌ها که در شرایط جنگی با خالی شدن فروشگاه‌ها و پایان یافتن ذخایر مواجه شدند، این اتفاق در ایران رخ نداد.

او تأکید کرد: شرایط جنگ و محاصره، موجب افزایش هزینه‌های تمام‌شده، حمل‌ونقل، بیمه و قیمت‌های جهانی شد و بخشی از این هزینه‌ها به مردم تحمیل شد. وزیر جهاد کشاورزی با اشاره به سهم تولید داخلی در تأمین نیاز غذایی کشور گفت: ۸۵ درصد محصولات و تولیدات مورد نیاز کشور متکی به تلاش کشاورزان، تولیدکنندگان و فعالان زنجیره بزرگ کشاورزی است. برای تأمین ۱۵ درصد باقی‌مانده که بخش عمده آن مواد اولیه مورد نیاز بخش کشاورزی است، از قبل تدابیر لازم اندیشیده شده و روند تأمین آن نیز تحت کنترل قرار دارد.

نوری قزلجه با بیان این‌که دشمنان در هدف خود برای ایجاد اختلال در امنیت غذایی کشور ناکام مانده‌اند، گفت: با اشراف اطلاعاتی کامل اعلام می‌کنیم که امنیت غذایی کشور برقرار است. وی درباره اقدامات انجام‌شده برای استمرار تأمین کالا‌های اساسی در شرایط جنگ گفت: با تمهیدات و پیش‌بینی‌های قبلی، در ایام جنگ، سه میلیون تن کالا از بنادر شمالی وارد کشور شد. مسیر تأمین کالا‌های اساسی باوجود محدودیت‌های ایجادشده ادامه یافت و زنجیره تأمین مواد غذایی دچار وقفه نشد.

این آمار‌ها نشان می‌دهد که در زمان بحران، تولیدکننده داخلی فقط یک حلقه اقتصادی در زنجیره عرضه نیست بلکه بخشی از زیرساخت امنیت غذایی کشور محسوب می‌شود. کشاورزان، تولیدکنندگان، واردکنندگان و فعالان توزیع، در کنار سیاست‌های دولت، امکان استمرار عرضه را فراهم کردند.

 واردات کالا‌های اساسی به اندازه کافی

رحمان سعادت، کارشناس اقتصادی نیز معتقد است دولت در حوزه کالا‌های اساسی، دو وظیفه اصلی تأمین کالا و تعیین قیمت مناسب و قابل دسترس برای مردم را دارد. به گفته او، عملکرد دولت در جنگ ۱۲ روزه و جنگ رمضان نشان داد که کالا‌های استراتژیک به اندازه کافی وارد شد و پس از مشکلات چند روز نخست، سیستم توزیع روان شد و کالا‌ها در اختیار مردم قرار گرفت. حتی بیش از دوره جنگ هم کالا در بازار وجود داشت. همین موضوع نشان می‌دهد سیاست تأمین پیشگیرانه و تنظیم بازار، اجازه نداد شوک جنگی به بحران عرضه تبدیل شود.

 مردم؛ ضلع سوم ثبات بازار

تأمین کالا تنها با واردات یا تولید پایان نمی‌یابد. کالا زمانی برای مردم قابل دسترس است که شبکه توزیع بتواند آن را به فروشگاه‌ها و درنهایت به خانوار‌ها برساند. در این بخش، اصناف و فروشگاه‌ها نیز نقش مهمی در استمرار عرضه داشتند. باوجود تمام اقدامات دولت و تولیدکنندگان، ثبات بازار تنها با سیاست عرضه به دست نمی‌آید. در شرایط جنگی، رفتار مردم می‌تواند تعیین‌کننده باشد. اگر نگرانی از آینده به خرید بیش از نیاز، احتکار خانگی و هجوم همزمان برای تهیه کالا منجر شود، حتی بازاری که از نظر فیزیکی با کمبود مواجه نیست نیز ممکن است با کمبود مقطعی روبه‌رو شود.

در دو جنگ اخیر چنین اتفاقی رخ نداد. مردم همراهی کردند و خرید خود را عمدتا بر مبنای نیاز انجام دادند. نتیجه این رفتار، حفظ تعادل میان عرضه و تقاضا بود. کالا‌هایی که وارد کشور یا در داخل تولید می‌شدند، فرصت پیدا می‌کردند از مسیر شبکه توزیع به مصرف‌کننده برسند و فشار تقاضای ناگهانی، موجودی فروشگاه‌ها را تخلیه نمی‌کرد. درواقع، آرامش بازار فقط محصول سیاست‌گذاری اقتصادی نبود؛ بخشی از آن به اعتماد و رفتار عمومی جامعه بازمی‌گشت. اگر مردم به سمت خرید هیجانی حرکت می‌کردند، حتی سه میلیون تن کالای واردشده از بنادر شمالی یا تأمین بیش از نیاز ارزی دارو و معیشت نیز می‌توانست در برابر موج تقاضای ناگهانی با چالش مواجه شود.

آمار تورم تیرماه ۱۴۰۵ نیز تصویر روشنی از همین وضعیت ارائه می‌دهد. تورم ماهانه این ماه به ۳.۱ درصد رسید. تورم نقطه‌به‌نقطه نیز ۸۷.۹ درصد بود؛ یعنی خانوار‌ها به طور میانگین برای خرید مجموعه‌ای یکسان از کالا‌ها و خدمات، ۸۷.۹ درصد بیشتر از تیر ۱۴۰۴ هزینه کردند. با این حال، نکته قابل توجه، کاهش ۰.۷ واحد درصدی تورم نقطه‌به‌نقطه نسبت به ماه قبل است. همچنین تورم ماهانه گروه «خوراکی‌ها، آشامیدنی‌ها و دخانیات» در تیرماه ۲.۵ درصد ثبت شد؛ رقمی که پایین‌تر از تورم ماهانه کل کشور، یعنی ۳.۱ درصد، قرار دارد؛ بنابراین نمی‌توان منکر فشار تورمی بر خانوار‌ها شد؛ اما همزمان باید میان «گرانی» و «کمبود» تفاوت قائل شد. آنچه در ماه‌های جنگ اهمیت ویژه داشت، این بود که افزایش هزینه‌ها به خالی شدن بازار و نایاب شدن گسترده کالا‌های اساسی تبدیل نشد.



۱ ساعت قبل / سایت تجارت نیوز

سیاست‌های تورم‌زا اقتصاد ایران را از درون تهی کرده است

به گزارش تجارت نیوز، فرشاد مومنی در همایش «انرژی، معیشت، امنیت ملی» با اشاره به شرایط اقتصادی کشور اظهار کرد: تک‌تک ما باید با توجه به شرایط کنونی کشور، یکدیگر را دعوت کنیم که مسائل را با دقت و از زوایای مختلف ببینیم. آنجایی که مسائل ما ریشه معرفتی دارد، باید با ابزارهای متناسب با همان حوزه به آن نگاه کنیم و آنجایی که مسائل ریشه در فساد دارد، ابزارها متفاوت است.

وی با انتقاد از آنچه طی سال‌های گذشته تحت عنوان بازارگرایی در ایران دنبال شده است، گفت: در این دوره، رویکردی به نام بازارگرایی مطرح شد که به قیمت ایجاد فقر و نابرابری‌های گسترده برای بخش‌های مهمی از جمعیت کشور تمام شده است. در عین حال باید آن نظریه‌ای را که با ابزار دستکاری‌شده‌ای به نام بازار، این وضعیت را توجیه کرده است، مورد بازخواست قرار دهیم.

مومنی افزود: در تمام این دوره، نهادی وجود داشته که باید اسلامیت، انطباق با قانون اساسی و قواعد حاکم بر کشور را ارزیابی می‌کرد. باید پرسید با چه رویکردی از اسلام گفته شد که این سیاست‌ها نه اشکال شرعی دارند و نه اشکال قانون اساسی، در حالی که از دل آن‌ها این حجم از فقر، فساد، نابرابری و وابستگی پدید آمده است.

این اقتصاددان ادامه داد: نگرش‌هایی به جای نگرش‌های افرادی مانند شهید بهشتی و طالقانی، مبنای اسلامی بودن قرار گرفته است. دکتر سبحانی نیز چندین سال پیش این مسئله را مطرح کرد، اما کسی به آن اعتنا نکرد. شورای نگهبان برای اینکه خیال خود را راحت کند، از رویکردی تحت عنوان «عدم مغایرت» استفاده کرده است، با تعریفی که از عدم مغایرت ارائه شده است.

وی با بیان اینکه مسائل کشور باید به اندازه پیچیدگی آن‌ها مورد توجه قرار گیرد، اظهار کرد: مدت‌هاست بخش مهمی از تصمیم‌گیری‌های کلیدی کشور فراتر از مجلس و دولت و در چارچوب مصوبه‌های خاص انجام می‌شود. از همان زمانی که اختیارات غیرعادی به برخی بخش‌ها داده شد، افرادی به‌صراحت هشدار دادند که این روند اوضاع را بدتر خواهد کرد. امروز نیز دیده‌ایم که دور زدن مجلس، صرف‌نظر از کیفیت مجلس، کیفیت سیاست‌گذاری در ایران را بسیار فاجعه‌آمیزتر کرده است.

مومنی با تأکید بر ضرورت بازنگری اساسی در سیاست‌های اقتصادی گفت: وقتی تحت سیطره نهادهایی هستیم که مناسبات آن‌ها بر فقیر و ذلیل کردن اکثریت جمعیت و تقویت مافیاها استوار است، جابه‌جایی افراد، چه بین دولت‌ها و چه در درون دولت‌ها، در بهترین حالت آثار کوتاه‌مدت خواهد داشت.

وی افزود: مسئله حیاتی این است که باید با نظام تصمیم‌گیری اساسی کشور صحبت کنیم و بگوییم رویکردی را انتخاب کرده‌اید که اصالت را به مدل‌های لحظه‌ای و آنچه بازارگرایی نامیده می‌شود، می‌دهد؛ اما این رویکرد را در کشوری به کار می‌برید که با عدم تعادل‌های ساختاری مزمن مواجه است.

رئیس موسسه دین و اقتصاد با اشاره به اینکه طی دهه‌های گذشته منتقدان این سیاست‌ها با واکنش‌هایی مواجه شده‌اند، گفت: از روز اول، نقدهایی که به این رویه وجود داشت یا تجزیه و تحلیل نمی‌شد، یا معترضان را می‌ترساندند و تنبیه می‌کردند و مسائل را از امروز به فردا می‌رساندند. اکنون نزدیک به چهار دهه گذشته است و داده‌هایی که نهادهای رسمی خودشان منتشر کرده‌اند، دیگر امکان تکذیب و انکار مسئله را باقی نمی‌گذارد.

وی ادامه داد: برای آن بخش از ساختار قدرت که بقای خودش، معیشت مردم و امنیت کشور برایش اهمیت دارد، خوب است بررسی کند که در این چهار دهه چه تصوراتی داشته و چه اتفاقی افتاده است. دیگر نمی‌توان با برگزاری جلساتی که در آن‌ها به قول خودشان خالص‌سازی می‌کردند تا صدای دیگری شنیده نشود، مسئله را حل کرد.

مومنی گفت: مسئله حیاتی دیگر، عجز حکومت در اصلاح رویه‌هایی است که خودش نیز قبول دارد غلط است. علت این عجز آن است که در پرتو مجموعه سیاست‌هایی که ما آن را ساختاری می‌نامیم، حکومت به دست خود از حاکمیت بر بخش‌هایی از اقتصاد تهی شده است.

وی افزود: بخش‌های بزرگی از بازار پول، بازار ارز، بازار سرمایه و بازار کالا دیگر تحت اراده حکومت نیست و مطلقاً از سیاست‌های حکومت تبعیت نمی‌کند. در میان این بازارها، اسفبارترین وضعیت مربوط به بازار کار است. خود دولت گزارش می‌دهد که نزدیک به دو سوم بازار کار ایران غیررسمی است؛ یعنی اراده سیاست‌گذار به بخش بزرگی از این بازار اصابت نمی‌کند و حقوق قانونی نیروی کار نیز به این شاغلان تعلق نمی‌گیرد.

این اقتصاددان با بیان اینکه شغل در ایران قادر به رفع فقر نیست، اظهار کرد: این مسئله به صدها شکل در گزارش‌های رسمی منعکس شده است. تحت نهادهای بهره‌کش و این مناسبات، همه‌چیز به سمتی می‌رود که منافع حکومت و تولیدکنندگان در مرکز قرار گیرد و عامه مردم در حاشیه باشند.

مومنی با اشاره به وضعیت پنج بازار اصلی گفت: پنج بازاری که درباره آن‌ها صحبت کردم، میان‌تهی و از کار افتاده شده‌اند و باید برای این مسئله فکری کرد. در بازار سرمایه ایران، تقریباً ۸۵ درصد آن در کنترل… است. در بازار پول نیز کسانی که از خلق پول از هیچ، به دنبال ثروت‌اندوزی‌های غیرعادی هستند، نقش قابل توجهی پیدا کرده‌اند.

وی افزود: بر اساس گزارش‌های رسمی، به ازای هر یک واحدی که نقش رسمی کشور در خلق نقدینگی دارد، بانک‌های عمدتاً خصوصی سهمی بیش از شش واحد دارند. با این حال، وقتی با اتفاقی که در بازار پول رخ می‌دهد مواجه می‌شویم، به جای اصلاح سیاست غلطی که حکومت را از حاکمیت تهی کرده است، رئیس بانک مرکزی را جابه‌جا می‌کنیم.

مومنی با بیان اینکه مسئله اقتصادی کشور به موضوع امنیت ملی نیز ارتباط پیدا کرده است، گفت: در یک افق بلندمدت، ما با نظمی مواجه شده‌ایم که به خارج متکی است و خانواده‌های بسیاری را در اسارت فقر و نابرابری قرار داده است.

وی ادامه داد: اگر بخواهیم تصور کنیم که نظام حکومتی ما به‌کلی میان‌تهی شده است، باید به گزارش‌های رسمی مراجعه کنیم. در این گزارش‌ها، وقتی درباره علت شرایط موجود صحبت می‌شود، همه از بی‌ثباتی، ناامنی و بحران سخن می‌گویند؛ اما باید پرسید این بی‌ثباتی چه کاری انجام می‌دهد.

رئیس موسسه دین و اقتصاد گفت: یکی از استدلال‌هایی که مطرح می‌شود این است که انحصارگران مافیایی از قدرت قیمت‌گذاری دلبخواه استفاده می‌کنند و به سیاست‌ها تن نمی‌دهند و در نتیجه، فشارها را از طریق سیاست‌های اقتصادی و اجتماعی به مردم منتقل کنیم.

وی افزود: استدلال دیگر این است که بخش بزرگی از صادرکنندگان، با وجود قوانین، ارزهای صادراتی خود را برنمی‌گردانند و نتیجه‌ای که از آن گرفته می‌شود این است که باید فشار را بر مردم و تولیدکنندگان وارد کرد.

مومنی تصریح کرد: از همه تکان‌دهنده‌تر این است که گفته می‌شود چون به سیاست‌های تورم‌زا معتاد شده‌ایم و نمی‌توانیم از آن اجتناب کنیم، چاره‌ای جز وارد کردن شوک‌های پی‌درپی به نرخ ارز نداریم. این یعنی به زبان بی‌زبانی، اصلاح رفتار و منافع الیگارشی‌ها به حاشیه رفته و هزینه اصلاحات بر مردم و تولیدکنندگان تحمیل می‌شود.

وی با بیان اینکه در یک نگرش بلندمدت، زمان از دست می‌رود، اظهار کرد: سیاستی اجرا می‌شود که شاید از صد بار، صد بار شکست بخورد و دوباره صورتک‌هایی را می‌بینیم، در حالی که اصل ماجرا در جای دیگری است. باید هرچه زودتر به دنبال راهکار باشیم تا مسیر برای اصلاحات واقعی باز شود.

مومنی با اشاره به محدودیت منابع ارزی کشور گفت: باید پرسید منابع ارزی محدود را به واردات خودرو اختصاص دهیم یا به واردات دارو و نیازهای اساسی مردم؟ برای پاسخ به این پرسش، به سطح بالاتری از تفکر و تصمیم‌گیری نیاز داریم.

وی افزود: بنیان‌های نظری این رویکردها و سازوکارهای عملیاتی کردن آن‌ها برای ایران نیز مورد توجه قرار گرفته بود، اما در اینجا از ورود به آن بحث صرف‌نظر می‌کنم و فقط می‌خواهم به یکی دو نکته اشاره کنم که نشان می‌دهد مسئله دیگر فقط بخش کشاورزی یا صنعت نیست، بلکه مسئله امنیت است.

این اقتصاددان ادامه داد: چرا تصور می‌کنیم اگر بعد از ماجرای تنگه هرمز، کشور تحت محاصره قرار گیرد، با فشارهای غیرعادی مواجه خواهیم شد؟ زیرا در پرتو نهادهای بهره‌کش، شیره جان کشاورز و صنعتگر کشور را کشیده و تقدیم مافیاها کرده‌ایم. تا زمانی که این مناسبات متوقف نشود، امکان ندارد بتوانیم در همه عرصه‌های حیات اقتصادی و اجتماعی ایران کار جدی انجام دهیم.

مومنی تأکید کرد: از این زاویه، آسیب‌پذیری ما برای حفظ تمامیت ارضی کشور بسیار بالاست و در این زمینه هیچ تعارفی وجود ندارد. اگر اوضاع و احوال به‌گونه‌ای بود که توصیه‌های منطقی و این مسائل دیگر کارساز نبود، باید رمان بنویسند و تئاتر اجرا کنند. در قرن بیست‌ویکم، در ربع یا نیمه نخست این قرن، اینکه یک مقام کلیدی کشور بگوید اگر من … ارزی ایجاد نمی‌کردم، کشور…، بسیار تأسف‌بار و حتی شرم‌آور است.

وی با اشاره به پیامدهای سیاست‌های تورم‌زا گفت: اساساً سیاست‌های تورم‌زا و اشتغال‌زدا در تمام دنیا و حتی در همان متونی که خود دولت منتشر می‌کند، به‌عنوان سیاست‌هایی شناخته می‌شوند که از طریق کمیابی مصنوعی، قحطی را به بخش بزرگی از جمعیت تحمیل می‌کنند.

مومنی افزود: این سیاست‌ها متوقف نمی‌شوند، زیرا بسیاری از متقاضیان نه به دلیل اینکه کالا وجود ندارد، بلکه به دلیل اینکه قدرت خرید ندارند، از گردونه تقاضا خارج می‌شوند. در این شرایط، این همه محرومیت و قحطی‌زدگی به جمعیت تحمیل می‌شود و حتی بابت اینکه عرضه ارزاق با مشکل مواجه نشده است، منت نیز گذاشته می‌شود.

وی در پایان گفت: وقتی اقتصاد به سمت یک بحران فراگیر در تقاضای مؤثر می‌رود، مشکل کشور دسترسی به کالا نیست؛ مشکل این است که اکثریت قاطع فقرا اصلاً قادر به اعمال تقاضا نیستند.

منبع: ایسنا


۱ ساعت قبل / سایت تجارت نیوز

رشد ۴ برابری قیمت موبایل در یک سال

به گزارش تجارت نیوز، بازار تلفن همراه طی یک سال گذشته یکی از نمونه‌های قابل توجه تغییر قیمت کالاهای مصرفی در ایران است؛ بازاری که بررسی قیمت مدل‌های پرمخاطب آن از مرداد ۱۴۰۴ تا مرداد ۱۴۰۵ نشان می‌دهد افزایش قیمت گوشی‌ها تنها یک تغییر عددی در برچسب کالا نیست، بلکه بازتابی از فشار همزمان نرخ ارز، هزینه‌های واردات، محدودیت‌های عرضه و کاهش قدرت خرید مصرف‌کنندگان است و در نهایت فاصله میان درآمد خانوار و هزینه تامین یک کالای ضروری و ارتباطی را بیشتر کرده است.

بررسی روند قیمت مدل‌های مختلف تلفن همراه در این بازه زمانی نشان می‌دهد اگرچه شدت افزایش قیمت در همه مدل‌ها یکسان نبوده، اما مسیر کلی بازار به شدت صعودی است و در این میان، رشد قیمت مدل‌های میان‌رده و اقتصادی اهمیت بیشتری دارد؛ چراکه این گروه سهم قابل توجهی از تقاضای بازار را به خود اختصاص داده و افزایش قیمت آن‌ها مستقیما بر انتخاب بخش بزرگی از مصرف‌کنندگان اثر می‌گذارد.

در جدول زیر میزان افزایش قیمت تعدادی از گوشی‌های پر مخاطب تلفن همراه در بازار از مرداد ماه سال گذشته تا مرداد ماه امسال بررسی و نسبت افزایش قیمت در آن ذکر شده که نشان دهنده افزایش شدید قیمت تلفن همراه طی بازه زمانی یک ساله و از میزان دو تا چهار برابر قیمت است.

امروز آنچه در بازار موبایل رخ داده را نمی‌توان صرفا با عبارت «گرانی گوشی» توصیف کرد. مسئله مهم‌تر، کاهش قدرت خرید مصرف‌کننده است. فردی که یک سال قبل با بودجه مشخص امکان خرید یک مدل معین را داشت، امروز ممکن است با همان میزان درآمد ناچار باشد به سراغ گزینه‌ای بسیار ارزان‌تر برود یا خرید خود را به تعویق بیندازد بنابراین از این منظر، افزایش قیمت موبایل را باید بخشی از روند کوچک‌تر شدن سبد مصرفی خانوار دانست.

 

 

از سوی دیگر نیز ساختار بازار تلفن همراه باعث شده این کالا نسبت به تحولات حوزه واردات و ارز حساسیت بالایی داشته باشد چراکه تلفن همراه در ایران کاملا وابسته به واردات و تولیدات خارجی است؛ ‌بنابراین هرگونه اختلال در ثبت سفارش، تخصیص ارز، ترخیص یا ورود کالا می‌تواند به سرعت در سطح عرضه و در نهایت قیمت بازار منعکس شود و این در حالی است که در ماه‌های اخیر نیز گزارش‌هایی درباره محدودیت یا توقف مقطعی ثبت سفارش تلفن همراه منتشر شد و نگرانی‌هایی درباره کاهش عرضه و افزایش قیمت ایجاد کرد.

بنابراین، روند قیمت موبایل در یک سال گذشته نشان می‌دهد که افزایش هزینه‌های واردات، نوسانات ارزی و محدودیت‌های عرضه، در کنار کاهش قدرت خرید خانوار، بازار تلفن همراه را با شرایط پیچیده‌ای مواجه کرده که در آن رشد قیمت بیشتر ناشی از کاهش عرضه و افزایش قیمت ارز است و در چنین شرایطی، ثبات در فرآیند واردات، تامین ارز و مقررات تجاری و همچنین جلوگیری از ایجاد وقفه در عرضه، می‌تواند مهم‌ترین پیش‌شرط برای کنترل قیمت‌های بازار باشد.

منبع: ایسنا


۲ ساعت قبل / سایت هم میهن

اثر افزایش قیمت بنزین بر بازار خودرو و بورس

به گزارش هم‌میهن آنلاین و به نقل از اقتصادنیوز، بحث اصلاح قیمت بنزین بار دیگر به یکی از مهم‌ترین متغیرهای اثرگذار بر چشم‌انداز اقتصاد ایران تبدیل شده است. اما در شرایطی که ابهام درباره شیوه اجرا، از افزایش تدریجی و پایلوت تا چندنرخی شدن بنزین، بررسی اثرات هرگونه تغییر در قیمت بنزین بر تورم و انتظارات تورمی، رفتار سرمایه‌گذاران و مسیر حرکت نقدینگی در بازارهای دارایی نیز حائز اهمیت است.

پیام الیاس‌کردی، تحلیل‌گر بازار سرمایه، در گفت‌وگو با «اقتصادنیوز» گفت: «واقعیت این است که مسئله بنزین اکنون به مرحله عدم وجود خود فیزیکی بنزین رسیده است؛ به این معنا که مصرف روزانه بین ۱۳۱ میلیون لیتر تا ۱۵۵ میلیون لیتر است و به نظر می‌رسد تولید با کسری‌های جدی روبه‌رو است.»

مشکل عدم واردات بنزین و تشدید ناترازی

او افزود: «این وضعیت با توجه به جنگ روسیه و اوکراین و مجوزی که اوکراین برای هدف قرار دادن پتروشیمی‌ها و پالایشگاه‌های روسیه گرفته، تشدید شده است.»

به گفته او، روسیه در زمان جنگ ایران در بحث بنزین کمک می‌کرد و از سوی دیگر، رابطه ایران با امارات احتمالاً دیگر مانند گذشته نیست و همین مسئله باعث شده مشکل عدم واردات بنزین پیش بیاید و ناترازی تشدید شود.

این تحلیل‌گر بازار سرمایه درباره طرح‌های دولت برای مدیریت بازار بنزین اظهار کرد: «در حال حاضر دولت سه طرح را روی میز دارد. طرح اول، بحث «خاموشی نازل‌ها» است؛ به این معنا که ۱۲۱ میلیون لیتر بنزین در کشور توزیع می‌شود و هر زمان که تمام شود، پمپ‌بنزین‌ها تا فردا صبح از کار می‌افتند که قاعدتاً موجب ایجاد صف‌های طولانی می‌شود؛ هرچند دولت محاسبه کرده که مردم در صف‌های پمپ‌بنزین بنزین بیشتری مصرف می‌کنند.»

او ادامه داد: «طرح دوم که به صورت پایلوت در استان کرمان انجام شد، بنزین را به چهار نرخ می‌رساند: ۱۱۰ لیتر و ۶۰ لیتر ۱۵۰۰ تومانی، ۵۰ لیتر ۳ هزار تومانی، دو تا ۲۰ لیتر استانی یا ۵ هزار تومانی و احتمالاً عددهایی بین ۱۰، ۲۳ یا ۸۷ هزار تومان که هنوز دقیقاً مشخص نیست.»

الیاس‌کردی افزود: «طرح سوم نیز «بازار انرژی» نام دارد که دولت به دنبال آن است؛ طرحی که در آن به هر کد ملی ۳۰ لیتر بنزین اختصاص می‌یابد. البته در محاسبات، ۳۰ لیتر کم می‌آید، چون اگر سهم حمل‌ونقل عمومی را هم در نظر بگیرید، کسری به وجود می‌آید. در این طرح، افرادی که خودرو ندارند یا کم استفاده می‌کنند، می‌توانند سهمیه خود را در بازار بفروشند.»

او گفت: «احتمالاً آن ۳۰ لیتر قیمت بسیار پایینی را در بر می‌گیرد و پس از آن، قیمت تمام‌شده بنزین برای دولت می‌تواند حتی بیشتر باشد. دولت با این اقدام در هر حال تلاش می‌کند مبنای مصرف بنزین، یعنی ۱۳۵ میلیون لیتر در روز را به کمتر از ۱۲۰ میلیون، ۱۱۰ میلیون و حتی زیر ۱۰۰ میلیون لیتر برساند.»

خودرو قاعدتاً باید بتای منفی نسبت به قیمت بنزین داشته باشد اما...

این تحلیل‌گر بازار سرمایه در ادامه با طرح این پرسش که آیا با توجه به آثار تورمی افزایش قیمت بنزین، در این شرایط نیز باید منتظر آثار تورمی بود، گفت: «اجازه بدهید به سال ۱۳۸۳ بازگردم؛ زمانی که قیمت بنزین به‌صورت پلکانی افزایش می‌یافت. زمانی که افزایش قیمت بنزین پلکانی بود، اثر چندانی مشاهده نمی‌شد، اما وقتی به‌صورت ناگهانی قیمت بنزین افزایش پیدا می‌کند و پس از آن نیز قیمت بنزین در کشور برای چند سال افزایش قابل‌توجهی ندارد، چه اتفاقی رخ می‌دهد؟ افزایش ناگهانی قیمت بنزین، با توجه به اثر مستقیم آن بر حمل‌ونقل، موجب ایجاد تورم می‌شود.»

الیاس‌کردی تأکید کرد: «تا زمانی که دولت برنامه خود را اعلام نکند، نمی‌توان میزان آثار تورمی آن را محاسبه کرد و باید منتظر ماند و دید چه اتفاقی رخ خواهد داد.»

او درباره اثر اصلاح قیمت بنزین بر بازارهای دارایی نیز اظهار کرد: «دارایی‌هایی مانند بازار ارز، بازار طلا، بازار سهام و در نهایت مسکن و خودرو، با توجه به ارتباط میان آنها، تحت تأثیر قرار خواهند گرفت.»

وی افزود: «خودرو قاعدتاً باید بتای منفی نسبت به قیمت بنزین داشته باشد و به نوعی رابطه‌ای الاکلنگی میان آنها برقرار باشد؛ یعنی با افزایش قیمت بنزین، قیمت خودرو کاهش پیدا کند. در دنیا نیز زمانی که قیمت بنزین افزایش پیدا می‌کند، معمولاً قیمت خودرو کاهش می‌یابد، اما در ایران چنین اتفاقی رخ نمی‌دهد.»

الیاس‌کردی ادامه داد: ـاین بازارها اثر مرکبی بر یکدیگر دارند و مانند یک نخ که به یکدیگر متصل هستند، همگی به سمت بالا کشیده می‌شوند و احتمالاً قیمت‌ها به سمت بالا حرکت می‌کنند.»

این تحلیل‌گر بازار سرمایه اثر تورمی بنزین را از دو جنبه قابل بررسی دانست و گفت: «نخست، اثر واقعی که قاعدتاً زمان‌بر است؛ یعنی احتمالاً زمان زیادی لازم است تا این اثر خود را نشان دهد. اما اثر ذهنی و روانی در لحظه وقوع اتفاق ظاهر می‌شود؛ یعنی صبح روز بعد از آنکه قیمت بنزین، با هر طرحی، تعیین تکلیف شود، می‌توان انتظار یک شوک را داشت.»

عملکرد بازارها در صورت افزایش قیمت بنزین

او افزود: «در مورد بنزین با یک شوک اولیه مواجه هستیم؛ مانند اتفاقاتی که در سال ۱۳۹۸ رخ داد و قیمت بنزین افزایش یافت. پس از آن نیز با شوک ثانویه مواجه خواهیم بود که بستگی دارد آیا دولت همچنان قصد دارد قیمت بنزین را افزایش دهد یا خیر. به نظر می‌رسد این مسئله بسیار مهم است.»

الیاس‌کردی درباره بازارهایی که می‌توانند در صورت وقوع این شوک، عملکرد بهتری داشته باشند، گفت: «کسانی می‌توانند در این دوره موفق باشند که بتوانند شوک اولیه را با دارایی‌های دلاری جبران کنند. این دارایی‌ها می‌توانند شامل بازار سهام، به‌ویژه سهام‌های دلارمحور، بازار طلا، صندوق‌های طلا و به‌طور کلی دارایی‌های دلاری‌تر باشند.»

او افزود: «قاعدتاً ما با یک انتظار تورمی مواجه خواهیم بود.»

این تحلیل‌گر بازار سرمایه درباره سناریوهای مختلف افزایش قیمت بنزین اظهار کرد: «اگر افزایش قیمت محدود باشد، افزایش قیمت‌ها و تورم نیز محدود خواهد بود. اگر افزایش قیمت شدید باشد، اثر اولیه آن بسیار زیاد خواهد بود. اما اگر افزایش قیمت تدریجی باشد، اثر اولیه آن محدود خواهد بود و باید دید اثر ثانویه آن به کجا می‌رسد و در چه نقطه‌ای متوقف می‌شود.»

الیاس‌کردی در پایان گفت: «دولت در حال حاضر صرفاً برای شرایط فعلی درباره بنزین تصمیم‌گیری می‌کند؛ یعنی احتمالاً این شرایط به‌گونه‌ای نیست که دولت بخواهد این روند را ادامه دهد. احتمالاً اگر بار دیگر امکان افزایش قیمت بنزین فراهم شود، دولت قیمت را در محدوده‌ای مشخص نگه می‌دارد و آن را بیش از حد افزایش نخواهد داد.»

 

به کانال تلگرام هم میهن بپیوندید

به کانال بله هم میهن بپیوندید

به کانال روبیکا هم میهن بپیوندید




 هشدار نارنجی بارندگی در ۵ استان کشور
۵ ساعت قبل / سایت هم میهن

هشدار نارنجی بارندگی در ۵ استان کشور

سازمان هواشناسی هشدار نارنجی رگبار، رعدوبرق و احتمال وقوع سیلاب در برخی استان‌های شمالی و شمال‌شرقی کشور صادر کرد.

 هشدار جی‌پی‌مورگان نسبت به سقوط بازارها در پائیز | هوش مصنوعی یادآور سال ۲۰۰۰ است؟
۶ ساعت قبل / سایت اقتصادنیوز

هشدار جی‌پی‌مورگان نسبت به سقوط بازارها در پائیز | هوش مصنوعی یادآور سال ۲۰۰۰ است؟

اقتصادنیوز: با وجود اینکه شاخص‌های اصلی در روند صعودی باقی مانده‌اند، جی‌پی‌مورگان خطرات فزاینده‌ای را برای رکود بازار در اواخر تابستان یا اوایل پاییز پیش‌بینی می‌کند.

 اخبار مهم بورس فردا شنبه ۳۱ مرداد ۱۴۰۵ | از عرضه‌های اولیه تا صندوق نقره و توقف نمادها
۸ ساعت قبل / سايت نبض بورس

اخبار مهم بورس فردا شنبه ۳۱ مرداد ۱۴۰۵ | از عرضه‌های اولیه تا صندوق نقره و توقف نمادها

بورس فردا شنبه ۳۱ مرداد ۱۴۰۵ در حالی آغاز به کار می‌کند که چند خبر مهم از نرخ سود بانکی، عرضه‌های اولیه، پذیره‌نویسی صندوق‌های سرمایه‌گذاری و توقف نمادها می‌...

 بازار موبایل اروپا به کمترین سطح ۳ سال اخیر رسید/ عرضه ۱۰ درصد سقوط کرد
۵ ساعت قبل / سایت اقتصادنیوز

بازار موبایل اروپا به کمترین سطح ۳ سال اخیر رسید/ عرضه ۱۰ درصد سقوط کرد

اقتصادنیوز: میزان عرضه‌ی گوشی‌های هوشمند در بازار اروپا طی سه‌ماهه‌ی دوم سال به ۳۵ میلیون دستگاه کاهش یافت.

 تحرکات مشکوک در طلا و رمز ارز | بیت کوین آماده صعود است؟
۳ ساعت قبل / خبرگزاری همشهری‌آنلاین

تحرکات مشکوک در طلا و رمز ارز | بیت کوین آماده صعود است؟

قیمت جهانی طلا که مدتی در حمایت ۴ هزار دلاری متوقف مانده بود، چند وقتی است که آهسته و پیوسته رشد می کند؛ از آن طرف، در بازار رمزارزها هم تحرکاتی دیده می شود هرچند برخی تحلیلگران معتقدند که این تحرکات برای جهش قیمت‌ها در بازار رمزارز ناکافی است.

 نفت از ۹۴ دلار هم گذشت
۶ ساعت قبل / سایت تابناک

نفت از ۹۴ دلار هم گذشت

قیمت نفت از ۹۴ دلار هم عبور کرد.