التهاب؛ واکنش دفاعی که در صورت تداوم به تهدیدی برای سلامت تبدیل میشود
دکتر خوروش با اشاره به عملکرد سیستم ایمنی بدن گفت: التهاب، نخستین پاسخ دفاعی بدن در برابر ورود ویروسها و باکتریهاست و در شرایط طبیعی پس از رفع عفونت پایان مییابد؛ اما اگر این فرآیند ادامه پیدا کند، میتواند به بافتها و اندامهای مختلف آسیب وارد کند.
وی با بیان اینکه تحقیقات علمی ارتباط مستقیمی میان التهاب مزمن و بیماریهای قلبی و عروقی، دیابت، برخی سرطانها، بیماریهای مفصلی و اختلالات مغز و اعصاب نشان دادهاند، افزود: درمان بهموقع عفونتها فقط برای برطرف کردن علائم بیماری نیست، بلکه سرمایهگذاری برای حفظ سلامت در سالهای آینده محسوب میشود؛ چرا که التهاب کوتاهمدت از بدن محافظت میکند، اما التهاب طولانیمدت میتواند به دشمن سلامت تبدیل شود.
سندرمهای پساعفونی؛ چرا برخی بیماران پس از درمان همچنان درگیر علائم هستند؟
رئیس بخش بیماریهای عفونی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان با اشاره به سندرمهای پساعفونی اظهار کرد: اگرچه اغلب بیماران پس از درمان کامل عفونت بهبود مییابند، اما در برخی افراد علائمی مانند خستگی مداوم، ضعف، تنگی نفس، دردهای عضلانی و مفصلی، اختلال تمرکز، کاهش حافظه، تپش قلب و اختلال خواب هفتهها یا حتی ماهها ادامه پیدا میکند.
وی علت این وضعیت را احتمال تداوم فعالیت سیستم ایمنی یا آسیب باقیمانده در اندامهایی مانند ریه، قلب و سیستم عصبی دانست و گفت: این علائم بیشتر پس از ابتلا به بیماریهایی مانند کووید-۱۹، آنفلوآنزا، منونوکلئوز و برخی عفونتهای گوارشی مشاهده میشود و در بیشتر موارد با استراحت، تغذیه مناسب، افزایش تدریجی فعالیت بدنی و توانبخشی، به مرور زمان برطرف خواهد شد.
عفونتهای خاموش؛ بیماریهایی که بیصدا پیشرفت میکنند
دکتر خوروش با هشدار درباره عفونتهای بدون علامت گفت: برخی بیماریهای عفونی سالها بدون هیچ نشانهای در بدن باقی میمانند، اما در این مدت میتوانند آسیبهای جدی و گاه غیرقابل جبران به اندامهای حیاتی وارد کنند.
وی هپاتیت B، هپاتیت C و HIV را از مهمترین نمونههای این عفونتها برشمرد و افزود: تشخیص زودهنگام، امکان درمان یا کنترل مؤثر بیماری و برخورداری از زندگی طبیعی را فراهم میکند، در حالی که تأخیر در تشخیص میتواند خطر ابتلا به سیروز، سرطان کبد، تضعیف سیستم ایمنی و بروز عفونتها و سرطانهای فرصتطلب را افزایش دهد.
این متخصص بیماریهای عفونی همچنین با اشاره به سل نهفته و برخی عفونتهای مزمن قلبی تصریح کرد: بسیاری از این بیماریها با آزمایشهای ساده قابل شناسایی هستند و افراد در معرض خطر باید بر اساس نظر پزشک تحت غربالگری قرار گیرند.
واکسیناسیون؛ مؤثرترین ابزار پیشگیری از بیماری و عوارض آن
عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان واکسیناسیون را یکی از موفقترین دستاوردهای پزشکی نوین دانست و گفت: واکسنها سالانه جان میلیونها نفر را در سراسر جهان نجات میدهند و علاوه بر جلوگیری از ابتلا به بیماری، از بسیاری از عوارض جدی آن نیز پیشگیری میکنند.
وی با اشاره به نقش واکسن هپاتیت B در کاهش خطر سیروز و سرطان کبد، واکسن HPV در پیشگیری از برخی سرطانها و واکسنهای آنفلوآنزا و پنوموکوک در کاهش عفونتهای شدید و عوارض قلبی و ریوی، تأکید کرد: شواهد علمی نشان میدهد عوارض جدی واکسنها بسیار نادر است و خطر ناشی از خود بیماریهای عفونی بهمراتب بیشتر از خطر احتمالی واکسیناسیون است.
به گفته دکتر خوروش، تکمیل برنامه واکسیناسیون نه تنها از فرد محافظت میکند، بلکه با کاهش گردش عوامل بیماریزا، از افراد دارای نقص ایمنی که امکان دریافت برخی واکسنها را ندارند نیز حفاظت میکند.
باورهای نادرست؛ عاملی برای گسترش بیماری و مقاومت دارویی
وی یکی از مهمترین چالشهای حوزه سلامت را گسترش باورهای نادرست درباره بیماریهای عفونی دانست و گفت: مصرف خودسرانه آنتیبیوتیک برای هر تب، گلودرد یا سرماخوردگی، یکی از رایجترین اشتباهات است؛ در حالی که بیشتر این بیماریها منشأ ویروسی دارند و آنتیبیوتیک هیچ تأثیری بر آنها ندارد.
دکتر خوروش افزود: مصرف بیرویه یا قطع زودهنگام آنتیبیوتیک، مقاومت میکروبی را افزایش میدهد و درمان عفونتهای آینده را با چالشهای جدی مواجه میکند. همچنین هرچند استراحت، مصرف مایعات و برخی مراقبتهای خانگی در کاهش علائم مؤثر هستند، اما جایگزین درمان علمی، بهویژه در عفونتهای جدی، نخواهند بود.
رئیس بخش بیماریهای عفونی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان در پایان با اشاره به ظرفیتهای علمی این دانشگاه گفت: دانشگاه علوم پزشکی اصفهان با بهرهمندی از اعضای هیئت علمی توانمند، مراکز درمانی آموزشی و پژوهشکدههای تخصصی، یکی از قطبهای علمی کشور در حوزه بیماریهای عفونی به شمار میرود.
وی خاطرنشان کرد: آینده کنترل بیماریهای عفونی در گرو مشارکت مردم، پزشکان، دانشگاهها و سیاستگذاران سلامت است و سرمایهگذاری در پیشگیری، آموزش عمومی، توسعه فناوریهای نوین تشخیصی و حمایت از پژوهشهای علمی، مهمترین راهبرد برای کاهش بار بیماریهای عفونی و ارتقای سلامت جامعه خواهد بود.
هاجر مقضی خبرنگار جام جم آنلاین اصفهان
