جام جم آنلاین - طرح «خانهریز» شهرداری تهران که از ۲۰ مردادماه ۱۴۰۵ وارد مرحله اجرا شده، با هدف ایجاد امکان مشارکت مردم در پروژههای ساختمانی طراحی شده است؛ با این حال، برخی کارشناسان و فعالان حوزه ساختوساز درباره میزان اثرگذاری این طرح بر خانهدار شدن خانوارها و همچنین نقدشوندگی سرمایهگذاری در آن پرسشهایی مطرح کردهاند.
حسن محتشم، عضو هیئتمدیره انجمن انبوهسازان استان تهران، در گفتوگو با ایسنا درباره این طرح اظهار کرد: طرحهایی مانند «خانهریز» که بهصورت محدود در برخی مناطق اجرا میشوند، ممکن است به تولید مسکن کمک کنند، اما اینکه بتوانند مستقیماً به خانهدار شدن مردم منجر شوند، موضوع متفاوتی است.
وی با اشاره به تجربههای گذشته در زمینه فروش متری مسکن گفت: پیش از این نیز طرحهایی مانند فروش متری مسکن و بورس مسکن تجربه شده بود. هرچند از هر اقدامی که به افزایش تولید و عرضه مسکن منجر شود باید استقبال کرد، اما خرید سهمهای بسیار خرد از یک پروژه ساختمانی لزوماً به معنای مالکیت یک واحد مسکونی و حل مشکل خانهدار شدن خانوارها نیست. فروش سانتیمتری مسکن؛ راهکار خانهدار شدن یا سرمایهگذاری؟
محتشم ادامه داد: در تجربههای گذشته نیز خرید یک یا دو مترمربع از یک پروژه، کمکی به تملک واقعی مسکن برای متقاضیان نکرد. به همین دلیل، فروش بخشهای بسیار خرد یک ملک نمیتواند بهتنهایی گره اصلی خانهدار شدن مردم را باز کند.
به گفته این عضو هیئتمدیره انجمن انبوهسازان، راهکار مؤثرتر آن است که دستگاههای دولتی با همکاری یکدیگر شرایطی فراهم کنند تا واحدهای مسکونی مستقیماً در اختیار متقاضیان قرار گیرد؛ بهگونهای که خانوارها بتوانند یا اجارهبهای کمتری پرداخت کنند یا هزینه خرید خانه را بهصورت اقساطی بپردازند. بحران کسری مسکن؛ فاصله «خانهریز» با نیاز واقعی بازار
محتشم با اشاره به کسری موجود در بازار مسکن اظهار کرد: اگر طرح «خانهریز» موجب افزایش تولید مسکن شود، باید بررسی کرد که میزان ساختوساز آن با نیاز سالانه کشور همخوانی دارد یا خیر.
وی افزود: بر اساس برآوردهای جدید وزارت راه و شهرسازی در سال ۱۴۰۵، حدود ۶ میلیون واحد مسکونی کسری وجود دارد. این در حالی است که در اواسط دهه ۹۰، برآوردها از کسری حدود ۱۰ میلیون واحد مسکن حکایت داشت.
او تأکید کرد: شکاف چندمیلیونی بازار مسکن با اجرای پروژههای محدود پر نخواهد شد و برای حل این مشکل، برنامهای گسترده برای افزایش عرضه مسکن مورد نیاز است. «خانهریز» ابزار خانهدار شدن مردم نیست؟
عضو هیئتمدیره انجمن انبوهسازان استان تهران همچنین به طرحهای مسکن استیجاری اشاره کرد و گفت: برای نمونه، وزارت راه و شهرسازی طرحی با عنوان «استیجار عمومی» مطرح کرده که قرار بود ۱۰ هزار واحد مسکونی خریداری شود. حتی اگر بخشی از این واحدها نیز خریداری شده باشد، این تعداد در مقایسه با کسری چندمیلیونی مسکن بسیار محدود است.
محتشم معتقد است سیاستهای حمایتی مسکن زمانی میتوانند اثرگذار باشند که در مقیاس متناسب با نیاز واقعی بازار اجرا شوند. ابهام درباره قیمت و نقدشوندگی «خانهریز»
وی درباره یکی از مهمترین پرسشهای موجود درباره طرح «خانهریز» گفت: مشخص نیست این پروژه با چه امکاناتی، توسط چه پیمانکارانی، با چه قیمت تمامشدهای و در چه زمانبندیای اجرا خواهد شد.
محتشم با اشاره به قیمت اعلامشده برای خرید سهمهای این پروژه افزود: اگر فردی برای خرید یک مترمربع حدود ۱۶۰ میلیون تومان پرداخت کند، این سرمایه از نظر ارزش تقریباً با چند گرم طلا قابل مقایسه است؛ اما تفاوت مهم اینجاست که طلا نقدشوندگی بالایی دارد، در حالی که میزان و سرعت نقدشوندگی سرمایه در طرح «خانهریز» همچنان محل سؤال است. انتقاد از عملکرد گذشته شهرداری در حوزه مسکن
این فعال حوزه ساختوساز همچنین با اشاره به ورودهای پیشین شهرداری تهران به حوزه مسکن گفت: شهرداری در سالهای گذشته نیز تلاش کرده در حوزه ساختوساز و تأمین مسکن نقشآفرینی کند، اما خروجی قابلقبولی از برخی این طرحها در زمینه افزایش عرضه و کنترل بازار مشاهده نشده است.
وی به طرح نهضت ملی مسکن اشاره کرد و گفت: در مقطعی اعلام شد که شهرداری تهران قصد دارد سالانه ۱۸۰ هزار واحد مسکونی احداث کند و تفاهمنامههایی نیز در این زمینه منعقد شد، اما به گفته او، نتیجه ملموسی که نشاندهنده تحویل این تعداد واحد به مردم باشد، مشاهده نشد. تأکید بر شفافیت و مشارکت انبوهسازان
محتشم تأکید کرد اگر شهرداری تهران قصد دارد در حوزه مسکن ورود جدی داشته باشد، بهتر است این اقدام با مشارکت تولیدکنندگان و انبوهسازان حرفهای انجام شود.
وی افزود: قیمت نهایی مسکن به شیوه قیمتگذاری و نحوه عرضه زمین بستگی دارد. اگر شهرداری زمین را با قیمت مناسب در اختیار پروژهها قرار دهد و هدف اصلی افزایش عرضه و ایجاد تعادل در بازار باشد، شرایط میتواند متفاوت باشد.
این عضو هیئتمدیره انجمن انبوهسازان در نهایت گفت: هر واحد مسکونی که به هر شکل وارد بازار شود، به اندازه سهم خود میتواند به افزایش عرضه و تعادل بازار کمک کند، اما طرح «خانهریز» بدون شفافیت و همکاری جدی با بخش خصوصی، بهتنهایی راهکار حل مشکل خانهدار شدن مردم نخواهد بود. جزئیات نخستین پروژه «خانهریز»
بر اساس این گزارش، طرح «خانهریز» پس از حدود هشت ماه بحث و بررسی، از ۲۰ مرداد ۱۴۰۵ توسط شهرداری تهران آغاز شده است.
طبق اعلام سازمان سرمایهگذاری و مشارکتهای شهرداری تهران، نخستین پروژه این طرح دارای ۱۰ هزار و ۲۹۰ مترمربع زیربنای کل و ۶ هزار و ۴۸۰ مترمربع زیربنای مفید است که در قالب ساختمانی ۹ طبقه و شامل ۵۴ واحد مسکونی اجرا خواهد شد.
در این طرح، مشارکتکنندگان به ازای خرید هر ۱۰۰ «خانهریز» از منافع تغییر ارزش یک مترمربع از پروژه بهرهمند میشوند و همزمان با پیشرفت پروژه، از رشد ناشی از پیشرفت فیزیکی و تورم مسکن نیز بهره خواهند برد.
