با توجه به جایگاه سید بهعنوان یکی از شخصیتهای پیشتاز روشنفکر دینی در ایران و عثمانی و برخی کشورهای عربی و شبهقاره هند این برخورد خاص سبب شده تا امروز تفضیل این اندیشه نسبت به شناخت غرب ابهاماتی جدی برای پیروانش ایجاد کند و ادامهدهندگان اندیشه سید در زمان ما از نظر «اجمال» در زمره یاران انقلاب اسلامی و از نظر «تفضیل» از جاماندگان فهم انقلاب اسلامی نسبت به تمدن و ماهیت غرب باشند. در این زمینه یکی از دوستان محقق در فایلی صوتی پرسشی را در این مورد مطرح کرده و نظر امام راحل را در مورد سیدجمال ارائه دادهاند. به منظور جواب به پرسش ایشان، بنده در چند سال قبل به مناسبت پاسداشت مقام استاد برجسته و غربشناس معاصر مرحوم دکتر کریم مجتهدی، مطلبی مهم و علمی از ایشان در مورد سیدجمال را مورد بحث قرار داده و همچنین نکاتی دیگر را هم که قبلا در مورد سید گفته بودم به آن افزوده و در مجموع مناسب دیدم در شرایط امروز ایران خودمان با غرب این موارد را یکبار دیگر بازخوانی کنم. از موارد قابل تحقیق این بررسی بهخصوص شباهت و تأثیر یا حتی تمایز برخی جریانات فرهنگی سیاسی بینابینی امروزی مثل اصلاحطلبان با موضوع مورد نظر است. کوشش بیمردم، ثمر ندارد
تنها جمله امام در مورد سیدجمالالدین اسدآبادی: * سؤال آخر من، درباره شخصیت سیدجمالالدین اسدآبادى است. آیا شما او را شخصیت برجستهاى مىدانید؟ امام: جمالالدین مرد لایقى بوده است، لکن نقاط ضعفى هم داشته و، چون پایگاه ملى مذهبى در بین مردم نداشته، از آن جهت زحمات او با همه کوششها، به نتیجه نرسید؛ و دلیل بر اینکه پایگاه مذهبى نداشته است، اینکه شاه وقت، او را گرفت و با وضع فجیع، تبعید کرد؛ عکسالعملى نشان داده نشد؛ و زحمات او، چون این پایگاه را فاقد بود، به نتیجه نرسید. (صحیفه، ج ۵، ص ۲۹۰) سیدجمال را نمیشود ندید؛ یعنی کسانی که بخواهند به عمق مسائل تاریخی و اجتماعی وارد شوند، باید سید را ببینند. نمیشود روی شخصیت سیدجمال ایستاد، چون خیلی شناور است، شخصیتش سیال است و اگر بایستید، شاید خودش یک نوع رکود محسوب بشود. از سید باید عبور کرد، که همین عبور، بهخودیخود یک نوع رشد است، اما چطور از سیدعبور کنیم؟ این، خودش کار سادهای نیست، چون سید آدم بزرگ و خیلی جالبی است. بحثهایی قبلا راجع به سید بود که این سید آیا فراماسون هست …
