رنج انسان بودن

  تجسم فضیلت‌هایی است که هر یک به تنهایی برای ساختن یک شخصیت بزرگ کافی است؛ خرد، پاکی، وفاداری، مدارا، پیمان‌داری، خداباوری و صلح‌جویی. همین فضیلت‌ها او را از دیگران جدا می‌کنند و سرانجام وی را تنهاترین شخصیت شاهنامه می‌شناسیم. سیاوش از همان آغاز سرنوشتی متفاوت دارد. مادری انیرانی و پدری ایرانی دارد؛ گویی از نخستین روز، پلی میان دو جهان است. کودکی‌اش نه در آغوش پدر، که در دامان رستم جهان‌پهلوان ایران سپری می‌شود. خود، این پرورش را بزرگ‌ترین سرمایه زندگی خویش می‌داند: 

بسی رنج بردی و تن سوختی 

هنرهای شاهنامه آموختی 

هنر در شاهنامه تنها فنون رزم نیست؛ آیین خرد، داد و دانایی، جوانمردی و انسان بودن است و خرد چکیده فضایل سیاوش است: 

بدان اندکی سال و چندین خرد 

که گفتی روانش خرد پرورد  …