در آستانه دهه پایانی ماه صفر، وقتی خورشید آرامآرام از پشت گنبد طلایی سر برمیآورد، شهر نه با صدای بوق ماشینها، که با صدای پای زائرانی بیدار میشود که فرسنگها راه را به عشق رسیدن به پناهگاه غریبالغربا پیاده طی کردهاند. امسال اما، شهر در هالهای از سکوت و احترام متفاوت فرورفته است. گویی خیابانهای اطراف حرم، نهفقط راههایی برای رسیدن به یک زیارتگاه، که مسیرهایی برای عبور از یک تاریخ پرخون و پرشکوه هستند.
طنین غربت در حریم یار
سالی متفاوت در تاریخ حرم
امسال، دهه پایانی صفر برای زائران امام رئوف رنگوبویی دیگر دارد. این اولین سالی است که مراسم سوگواری شهادت امامرضا (ع) در حالی برگزار میشود که حرم رضوی، میزبانی پیکر رهبر شهید ایران را نیز بر عهده دارد. این حضور، ابعاد زیارت را دگرگون کرده است. زائرانی که با کولهباری از غم شهادت امام و رهبرشان به سوی مشهد روانهاند، گویی در این حریم امن، به دنبال مرهمی برای قلبهای داغدیده خود میگردند. در هر قدمی که زائران به سمت حرم برمیدارند، سایهسار این فقدان بزرگ حس میشود و همین موضوع، سوگواری امسال را به یک «همنوایی ملی» تبدیل کرده است. سکوتی که در صحنها جاری است، بیش از هرفریادی، عمق این دلتنگی مشترک را روایت میکند.
جادههایی که به «نور» ختم میشوند
از جادههای منتهی به مشهد که گزارشها میرسند، خبر از بسیج تمام نیروهاست؛ جادههایی که حالا دیگر نه جاده، که بخشی از «طریقالرضا (ع)» شدهاند. مسئولان حملونقل و راهداری با آمادگی کامل، تمام ظرفیتهای جادهای را برای ورود خیل عظیم زائران آماده کردهاند. امنیت راهها، مدیریت ترافیک و ایستگاههای امدادی، همه و همه به گونهای مهیا شده که زائران، احساس غربت نکنند. در هر ایستگاه، پرچمهایی برافراشتهاند که گویی به زائران میگویند: «تنها نیستید؛ همه مسیر به عشق اوست.» ترافیک روان و آمادگی ناوگان حملونقل، تنها یک خبر اداری نیست؛ این، تلاش ملتی است برای هموارکردن راهی که به دامان امن امام میرسد.
شهر در خدمت زائران از زائرشهر تا مساجد محلهمحور
اما شهر مشهد، فراتر از نهادهای دولتی، خود به یک «زائرخانه بزرگ» تبدیل شده است. گزارشها از آمادگی کامل «زائرسرا» و «زائرشهر» رضوی خبر میدهند. فضاهایی که برای آرامش جان خسته زائران ساخته شدهاند. اما زیباترین بخش این میزبانی، در دل محلات مشهد رخ میدهد. طرح «قرارگاههای هممحلهای امامرضا (ع)» که در چهار نقطه شهر فعال شدهاند، تجسم واقعی مهماننوازی مشهدیهاست.
در این میان، مساجد مشهد نیز درهای خود را روی زائران گشودهاند. هر مسجد، به یک ایستگاه صلواتی، یک استراحتگاه و یک پناهگاه گرم تبدیل شده است. دیدن خادم مسجدی که با لبخند، سینی چای داغ را به دست زائر خسته میدهد، یا مادری که در خانهاش را به روی خانوادهای از شهرهای دور باز میکند، همان روحی است که مشهد را از هر شهر دیگری متمایز میکند. اینجا، «خدمت» یک وظیفه نیست؛ یک عبادت است.
میزبانی در سایه سنگین سوگ
وقتی زائران در این ایام وارد مشهد میشوند، گویی وارد یک «خانه بزرگ در عزا نشسته» شدهاند.
در هر میدان و خیابان، بیرقهای سیاه، یادآور دو داغ بزرگ است: شهادت امام رئوف و یاد رهبر شهید. این تقارن زمانی، مشهد را به کانون اصلی عاطفه ایرانیان تبدیل کرده است. زائران دهه پایانی صفر، امسال بیش از همیشه به دنبال اتصال هستند؛ اتصال به ریشهها، به ایمان، و به آرمانهایی که در این حرم و در این جادهها متجلی است. تمهیدات اندیشیده شده برای اسکان، تغذیه و رفاه زائران، تماما با دقت و پیگیری نهادهای مختلف در حال اجراست، اما چیزی که این خدمات را ارزشمند میکند، نیت نهفته در پشت آن است. در هر کجای شهر، از پارکینگهای حاشیه حرم تا مراکز اسکان اضطراری، میتوان شور خدمت را دید. کارکنانی که بیخوابی میکشند تا زائری نگران نباشد؛ خادمینی که در هر ورودی حرم، دست لرزان پیرمردی را میگیرند تا او را به نزدیکترین نقطه به ضریح برسانند.
پایان سفر؛ آغاز یک تحول
مشهد برای میزبانی از زائران دهه پایانی صفر آماده است. خیابانها، مساجد، ایستگاههای صلواتی و زائرشهرها، همه مهیای شنیدن صدای «یارضا (ع)» هستند. امسال، این زیارت برای میلیونها ایرانی، یک «سفر عادی» نیست. این یک زیارت تاریخی است؛ زیارتی در سایه فقدان رهبر شهید، و در پناه امن امام غریب. وقتی در شب شهادت، ضریح امام غرق در نور و اشک باشد، مشهد دوباره تبدیل به مرکز جهان تشیع خواهد شد. جایی که قلبها، در دورترین نقاط شهر، با هم یکی میشوند تا در هیاهوی این روزگار سخت، بار دیگر عهد بندگی و ارادت را تجدیدکنند. مشهد آماده است، نهفقط با آجر و سیمان، که با تمام جان و دل، آغوش خود را برای مسافران بهشت باز کند. زائران میآیند؛ با چشمانی خیس، اما قلبی امیدوار. اینجا مشهد است؛ پایتخت دلهای منتظر.
