بنیاد ملی علم ایران که پیشتر با عنوان صندوق حمایت از پژوهشگران و فناوران کشور شناخته میشد، در یکسال اخیر مسیر تازهای را در نظام حمایت از پژوهش دنبال کرده است. بازطراحی ساختارها و سامانههای اجرایی، تغییر در شیوه ارزیابی طرحها، افزایش فراخوانهای مسألهمحور و تلاش برای کوتاهکردن زمان تعیین تکلیف درخواستها، مهمترین اجزای این تغییر محسوب میشوند.
براساس آمارهای منتشرشده، بنیاد در سال ۱۴۰۳ مجموعا ۴۹۵۱ طرح پژوهشی دریافت کرده که از میان آنها ۱۶۱۷ طرح به تصویب رسیدهاند. به این ترتیب، نرخ پذیرش طرحها ۳۳درصد بوده است؛ رقمی که در مقایسه با میانگین حدود ۳۸درصدی یک دهه گذشته، از سختگیرانهتر شدن فرآیند انتخاب یا افزایش رقابت برای دریافت حمایت حکایت دارد.
یکی از مهمترین مطالبات پژوهشگران در سالهای گذشته، طولانی بودن روند بررسی و اعلام نتیجه طرحها بوده است؛ روندی که گاه برنامهریزی علمی، تأمین نیروی انسانی و حتی اجرای پایاننامهها و پروژههای دانشگاهی را با اختلال مواجه میکرد. بنیاد ملی علم ایران اعلام کرده میانگین زمان تعیین تکلیف طرحها، اعم از تصویب یا رد، از ۱۰۸ روز به ۹۰ روز کاهش یافته است.
تغییر دیگر در سیاست بنیاد، فاصله گرفتن نسبی از حمایتهای پراکنده و حرکت به سمت فراخوانهای موضوعی است. بیش از ۷۰درصد حمایتهای انجامشده در یکسال گذشته، بهصورت هدفمند و بر پایه فراخوانهایی در حوزههای اولویتدار انجام شده است؛ حوزههایی مانند هوش مصنوعی، انقلاب زیستی، فناوری نانو، میکروالکترونیک، پژوهشهای مرز دانش و محصولات بدیع و نوظهور.
این رویکرد، از یکسو میتواند منابع محدود پژوهشی را به سمت نیازهای فناورانه و علمی کشور سوق دهد …
