با تشدید تنشها بین ترکیه و رژیم صهیونیستی، بنیامین نتانیاهو نشست ویژهای با حضور رؤسای دستگاههای امنیتی و اطلاعاتی برگزار میکند؛ نشستی که همزمان با لفاظی مقامهای اسرائیلی علیه ترکیه، احتمال رویارویی میان دو طرف را به بالاترین سطح رسانده، هرچند هنوز فاصله میان جنگ لفظی و برخورد مستقیم زیاد است.
به گزارش «جوان»، نفتالی بنت، نخستوزیر اسبق رژیم صهیونیستی، در فوریه ۲۰۲۶ گفته بود: «تهدید جدید ترکیه در حال ظهور است... ترکیه، ایران جدید است.» گیلا گاملیل، وزیر علوم، فناوری و نوآوری اسرائیل، هم در ژوئن ۲۰۱۶ در یک برنامه تلویزیونی، ترکیه را «امپراتوری عثمانی» خواند و گفت که «بعد از ایران، نوبت به آنها [عثمانیها]میرسد.» تا پیش از تنش اخیر، به نظر میرسید مقامهای اسرائیلی ادعا میکردند که مشکل آنها با یک ایران اتمی است، ولی اقدام نظامی هفته قبل اسرائیل علیه پایگاه هوایی ابوالظهور در شمالغرب سوریه، که با هشت حمله هوایی انجام شد، نشان داد که آنچه تلاش اسرائیل برای تسلط امنیتی بر خاورمیانه خوانده میشود، چیزی فراتر از ایران است. تلآویو میگوید حمله به پایگاه هوایی ابوالظهور، برای جلوگیری از ایجاد جای پای نظامی ترکیه در این پایگاه انجام شده است. بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، صریحتر از گذشته درباره ترکیه سخن میگوید. او گفته اسرائیل حضور نظامی ترکیه در سوریه را که به سمت جنوب گسترش پیدا کند، تحمل نخواهد کرد و از حمله اخیر به عنوان پیامی برای آنکارا یاد کرده است. دفتر نتانیاهو روز جمعه در بیانیهای تند اعلام کرد: «اردوغان یک دیکتاتور یهودستیز است که کردها را قتلعام کرده، تروریستهای حماس را پناه داده، نیمی از قبرس را اشغال کرده و رکورددار زندانی کردن روزنامهنگاران و سیاستمدارانی است که با او مخالفت میکنند.» دفتر نتانیاهو گفته که اردوغان به دنبال گسترش تجاوزات خود علیه اسرائیل از سمت سوریه است و اسرائیل آن را تحمل نخواهد کرد. مقامهای رژیم صهیونیستی مدعیاند که ترکیه در حال افزایش نفوذ نظامی و امنیتی خود در سوریه است و این روند میتواند آزادی عمل نیروی هوایی اسرائیل را محدود کند. یخیل لایتر، سفیر اسرائیل در امریکا، روز پنجشنبه گفت که تلآویو اطلاعاتی در اختیار دارد که نشان میدهد ترکیه قصد دارد حضور نظامی خود را در سوریه به شکل قابلتوجهی گسترش دهد.
جابهجایی ادوات دو طرف
وزارت دفاع ترکیه اعلام کرده هیچ هیئت نظامی ترکیهای در زمان حمله در ابوالظهور حضور نداشته و تأکید کرده همکاری نظامی ترکیه با سوریه در چارچوب آموزش و انتقال تجربه دنبال میشود. وزارت خارجه ترکیه نیز حمله اسرائیل را نقض تمامیت ارضی سوریه و اقدامی خطرناک خوانده است، ولی طی یکی دو روز اخیر همچنین فیلمی در شبکههای اجتماعی منتشر شده که انتقال تجهیزات زرهی و لجستیکی ارتش ترکیه به سمت سوریه را نشان میدهد، تا جایی که کانال ۱۴ عبری گزارش کرد که ترکیه، دستهای دیگر از تجهیزات شامل ۲۰۰ خودرو، از جمله ۲۰ تانک، را به سوریه اعزام کرده است. بر اساس گزارشها، ترکیه در حال تقویت همکاریهای دفاعی با حکومت جدید سوریه است؛ موضوعی که اسرائیل آن را بخشی از تغییر موازنه قدرت در همسایگی شمالی خود میبیند. در مقابل، تلآویو نیز آرایش نظامی خود را در شمال اسرائیل تغییر داده و طی عملیاتی، اسکادران ۱۹۰ بالگردهای جنگی آپاچی را از جنوب به پایگاه هوایی «راماتدیوید» منتقل کرد. منابع غیررسمی میگویند که تلآویو در حال برنامهریزی برای ضربه زدن به ترکیه است بدون اینکه این اقدام پای ناتو را در حمایت از آنکارا باز کند. روزنامه «اسرائیل هیوم» متعلق به میریام ادلسون، یهودی امریکایی حامی اسرائیل، گزارش داد که اسرائیل نحوه عملکرد ماده ۵ ناتو را «مطالعه» کرده و ادعا میکند که اسرائیل میتواند بدون دخالت ناتو به ترکیه حمله کند. در مقابل، مقامهای ترکیهای لحن تندی علیه تلآویو گرفتهاند. ایوب قادر اینان، دبیرکل حزب عدالت و توسعه، هشدار میدهد که اسرائیل نباید تصور کند میتواند از مسیر سوریه به ترکیه پیام بدهد و اراده آنکارا را بیازماید. ترکیه همچنین روز جمعه در سطح حقوقی نیز فشار خود بر نتانیاهو را افزایش داده و برای صدور اعلان قرمز اینترپل در پرونده مربوط به ناوگان عازم غزه تلاش کرده است.
نزدیک به جنگ یا فاصله با جنگ؟
روم گوفمن، رئیس موساد، در ۱۴ اوت با اسعد الشیبانی، وزیر خارجه سوریه، تلفنی درباره افزایش حضور نظامی ترکیه در سوریه گفتوگو کرده بود. واشینگتن در شرایط فعلی، از نزدیک شدن این دو متحد خود به نقطه برخورد نگران است، تا جایی که تام باراک، فرستاده امریکا، حمله اسرائیل را «تشدید غیرضروری» توصیف کرده و از تلاش برای ایجاد سازوکاری برای جلوگیری از برخورد میان اسرائیل، ترکیه و سوریه خبر داده است. احتمال جنگ مستقیم همچنان محل اختلاف است. در حالی که «الکساندر دوگین»، مشاور مشهور رئیسجمهور روسیه که از او با عنوان «مغز پوتین» نیز یاد میشود، پیشبینی کرده که اسرائیل «جنگ با ترکیه را آغاز میکند، همانطور که برنامهریزی شده بود». محمد قائدی، مدرس روابط بین الملل، در گفتوگو با بیبیسی، احتمال رویارویی مستقیم اسرائیل و ترکیه را پایین دانسته و در عین حال احتمال شکلگیری یک «جنگ سایه» در سوریه را مطرح کرده است؛ الگویی که در آن دو طرف میتوانند بدون ورود رسمی به جنگ، از طریق حملات محدود، فشار سیاسی، اطلاعاتی و رقابت بر سر نفوذ، یکدیگر را بیازمایند. اندیشکده «کارنگی»
(Carnegie Endowment) معتقد است که راهبرد اسرائیل دیگر بر «مهار و دیپلماسی» متمرکز نیست، بلکه بر «سلطه و تضعیف» (dominance and degradation) دشمنان استوار است.
