جوان آنلاین: در روزهای اخیر مکه، شهری که مسلمانان جهان آن را قبلهگاه خود میدانند، شاهد امضای یکی از مهمترین توافقهای امنیت چند دهه اخیر خاورمیانه بود. محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی، رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه و شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان، «توافقنامه دفاعی مشترک مکه» را امضا کردند. توافقی که بر اساس آن، هرگونه حمله مسلحانه به هر یک از سه کشور، حمله به همه آنها تلقی خواهد شد.
به گزارش تسنیم، این توافق در شرایطی به امضا رسیده است که منطقه به واسطه جنگ تحمیلی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران در شرایط خاصی به سر برده و معادلات آن دیگر به مانند گذشته نیست و کشورهای حوزه خلیج فارس به واسطه میزبانی از پایگاههای آمریکایی هزینههای سنگینی را متحمل شده و در روزهای اخیر زیرساختهای پادشاهی عربی سعودی نیز توسط نیروهای مسلح یمن هدف قرار گرفته است. حال پرسش اساسی این است که اهداف پشتپرده ریاض از این انعقاد این پیمان چیست؟
بر اساس بیانیه مشترک سه کشور، هدف از این پیمان، «تقویت بازدارندگی جمعی در برابر هرگونه اقدام تجاوزکارانه» و «ارتقای همه جنبههای همکاری دفاعی» است. هاکان فیدان وزیر خارجه ترکیه، این توافق را از نظر فنی مشابه ماده ۵ پیمان ناتو توصیف کرده که بر اساس آن حمله به یک عضو، حمله به همه اعضا تلقی میشود. با این حال باید گفت که توافق مکه در حال حاضر فاقد ساختار فرماندهی یکپارچه، بودجه مشترک و سازوکارهای اجرایی ناتو است و بیشتر یک «تعهد سیاسی و راهبردی» محسوب میشود تا یک اتحاد نظامی کامل.
در همین راستا عبدالعزیز صقر، رئیس مرکز تحقیقات خلیج فارس، این توافق را نشانهای از «تمایل روزافزون بازیگران منطقهای و میانی برای هماهنگی بیشتر در امور امنیتی» دانسته و تأکید کرده که اگر نهادینه شود، میتواند به «ظهور معماری امنیتی با محوریت منطقهای» کمک کند.
اهداف عربستان از توافق مکه؛ فراتر از یک پیمان دفاعی
به نظر میرسد که پادشاهی عربی سعودی حداقل چهار هدف راهبردی را از این توافق دنبال میکند:
نخست، کاهش وابستگی به آمریکا و متنوعسازی تضمینهای امنیتی است. جنگ جاری در منطقه، تردیدهای جدی در ریاض درباره تعهد واشنگتن به تأمین امنیت متحدان سنتی خود ایجاد کرده است. ضربات مکرر به عربستان طی ماهها و روزهای اخیر و ناتوانی …
