جوان آنلاین: پیشبینیهای نگرانکننده درباره افزایش قیمتها و بروز مشکلات در تامین و عرضه، که در آغاز جنگ آمریکا و رژیم اسرائیل علیه ایران مطرح شده بود، بهتدریج در حال تحقق است.
نخستین دادههای تجاری مربوط به آوریل ۲۰۲۶ (فروردین- اردیبهشت ۱۴۰۵)، از تاثیر شدید بحران تنگه هرمز بر عرضه جهانی انرژی، کودهای شیمیایی و مواد صنعتی حکایت دارد.
براساس تحلیلی از مرکز تجارت بینالملل(ITC)، صادرات ۱۲ محصول کلیدی از سوی اقتصادهایی که به این مسیر دریایی وابسته هستند، به شدت کاهش یافته است. بازارهای واردکننده نیز، با وجود تلاش برای متنوعسازی منابع تامین، نتوانستهاند این کاهش را بهطور کامل جبران کنند.
شوک بیسابقه در عرضه
از اواخر فوریه (اوایل اسفند)، کاهش رفتوآمد تجاری و افزایش هزینههای حملونقل و بیمه، جریان تجارت را بسیار فراتر از منطقه تحت تاثیر قرار داده است. تنگه هرمز که حدود یک چهارم تجارت دریایی نفت و یک سوم اوره مبادلهشده در جهان از آن عبور میکند، به یک گلوگاه حیاتی تبدیل شده است.
دادههای آوریل ۲۰۲۶ از کاهش گسترده صادرات حکایت دارد:
گاز طبیعی مایع: حجم صادرات ۹۵ درصد کاهش یافت
کود اوره: صادرات ۸۳ درصد کاهش یافت
متانول و آمونیاک: صادرات این ۲ محصول بهترتیب ۸۰ و ۷۵ درصد افت کرد
در مجموع، صادرات ۱۲ محصول مورد بررسی نسبت به سال گذشته میلادی (۲۰۲۵) ۵۴ درصد کاهش یافت.
با این حال، بیشترین افت مربوط به نفت خام بود که صادرات آن ۲۸ میلیون تن کاهش یافت. پس از نفت خام، فرآوردههای پالایشی و گاز طبیعی مایع بیشترین کاهش را ثبت کردند.
بازارهای واردکننده؛ میان وابستگی و تنوعبخشی
تاثیر بحران بر همه بازارها یکسان نبوده است. کشورهایی که به طور سنتی وابستگی زیادی به تامینکنندگان منطقه خلیج فارس داشتهاند، با شدیدترین کاهش در مجموع واردات خود روبهرو شدهاند.
ژاپن که به طور سنتی ۹۱ درصد نفت خام خود را از اقتصادهای این منطقه تامین میکرد، شاهد سقوط ۶۴ درصدی مجموع واردات این محصول بود.
کرهجنوبی، با ۶۲ درصد وابستگی، و مالزی، با ۵۳ درصد وابستگی، نیز با کاهش به ترتیب ۲۳ و ۴۱ درصدی واردات نفت خام مواجه شدند.
در مقابل، برخی بازارها توانستند بحران را بهتر پشت سر بگذارند. …
