جوان آنلاین: پس از چند دهه اتکا به چتر امنیتی امریکا، به نظر میرسد عربستان نسبت به توانایی واشینگتن برای دفاع از امنیت خود دچار تردید شده و در واکنش به این نگرانیها، دیروز با امضای توافق امنیتی با ترکیه و پاکستان تلاش کرد مسیرهای جدیدی برای تأمین امنیت خود ایجاد کرده و وابستگی به حمایتهای نظامی غرب را کاهش دهد.
به گزارش «جوان»، همزمان با تشدید تنشها در خاورمیانه، برخی کشورهای منطقه به دنبال شکلدهی به ائتلافهای امنیتی جدید برای مقابله با تهدیدات خارجی و حفاظت از تمامیت ارضی خود هستند. در همین چارچوب، عربستان، ترکیه و پاکستان روز جمعه در مکه توافق دفاع مشترک امضا کردند.
در بیانیهای مشترک که توسط خبرگزاری رسمی عربستان (واس) منتشر شد، آمده است: «بر اساس پیوندهای برادری و همبستگی اسلامی که آنها را متحد میکند و مطابق با منافع استراتژیک مشترک و همکاری دفاعی نزدیکشان، شاهزاده محمد بن سلمان ولیعهد سعودی، رجب طیب اردوغان رئیسجمهور جمهوری ترکیه و محمد شهباز شریف نخستوزیر پاکستان، «توافقنامه مکه برای دفاع مشترک» را امضا کردند که نشاندهنده تعهد سه کشور به تقویت امنیت مشترک و دستیابی به امنیت، صلح و ثبات در منطقه و جهان، و تلاش برای آیندهای امن و مرفه است.» در این بیانیه آمده است: «هدف این توافقنامه افزایش بازدارندگی مشترک در برابر هرگونه تجاوز است و تصریح میکند که هرگونه حمله مسلحانه به هر یک از سه کشور، حمله به هر سه کشور است. این توافقنامه همچنین بر توسعه همه جنبههای همکاری دفاعی بین آنها تمرکز دارد.» در بیانیه سهجانبه آمده است: «امضای توافقنامه دفاعی مشترک مکه بیانگر تعهد به تقویت بیشتر امنیت جمعی است. هدف این توافقنامه افزایش بازدارندگی جمعی در برابر هرگونه اقدام خصمانه است. این توافقنامه بر توسعه همه جنبههای همکاری دفاعی تمرکز دارد.»
همزمان، وزارت خارجه پاکستان نیز درباره جزئیات و اهداف این توافق امنیتی گفت: «توافقنامه دفاعی با هدف تقویت صلح، امنیت و ثبات در منطقه و فراتر از آن است. توافقنامه دفاعی تصریح میکند که هرگونه حمله مسلحانه علیه هر یک از سه کشور، حمله به هر سه کشور تلقی میشود.» رویترز نیز به نقل از یک مقام ترکیهای گزارش داد: «توافق با پاکستان و عربستان صرفاً ماهیت دفاعی دارد و تعهد به حمایت متقابل را فقط برای اهداف دفاعی تصریح میکند. این توافق علیه هیچ طرف خاصی نیست و برای سایر کشورهای منطقه نیز قابل اجراست. این توافق جایگزین یا لغوکننده هیچ توافق دوجانبه یا چندجانبهای نیست.»
عربستان در حالی این توافقنامه دفاعی را با شرکای منطقهای خود امضا کرده که طی چند دهه گذشته با میزبانی از نیروهای نظامی امریکا تصور میکرد در مواقع بحرانی میتواند روی حمایت امنیتی واشینگتن حساب باز کند. با این حال، با تحولات اخیر منطقه و آسیبدیدن برخی تأسیسات سعودی در جریان درگیری ایران و امریکا، به نظر میرسد تردیدهایی در ریاض درباره میزان توانایی واشینگتن برای تأمین امنیت عربستان ایجاد شده است. از این رو، سعودیها تلاش دارند با گسترش همکاریهای دفاعی با کشورهای منطقه، وابستگی خود به چتر امنیتی امریکا را کاهش داده و گزینههای جدیدی برای مقابله با تهدیدات احتمالی ایجاد کنند. بر اساس گزارشها، در برخی کشورهای عربی نیز طی ماههای اخیر، شماری از شخصیتهای سیاسی و کارشناسان خواستار بازنگری در روابط امنیتی با امریکا شدهاند.
از سوی دیگر، این توافق در شرایطی امضا شده که انصارالله یمن در واکنش به حملات عربستان، طی هفتههای اخیر با محاصره دریایی این کشور در دریای سرخ، چالشهای امنیتی و اقتصادی تازهای برای ریاض ایجاد کرده است. با توجه به اینکه عربستان طی ۱۲سال گذشته نتوانسته بر انصارالله غلبه کند، سعودیها با امضای توافق دفاعی با ترکیه و پاکستان در تلاش هستند ضمن تقویت توان بازدارندگی خود، حلقه فشار منطقهای علیه دولت صنعا را تنگتر کرده و راهی برای رهایی از فشارهای امنیتی و دریایی پیدا کنند. در همین راستا، یک مقام ارشد سعودی روز پنجشنبه مدعی شده بود که اطلاعاتی وجود دارد که انصارالله و ایران قصد دارند حمله قریبالوقوعی را از شمال و جنوب به عربستان انجام دهند.
