رامین پرتو
تحرکات دیپلماتیک در خلیج فارس و پیرامون تنگه هرمز، در شرایطی که بحران منطقهای وارد مرحلهای پیچیده و همراه با بلاتکلیفی سیاسی و امنیتی شده، نشانههایی از شکلگیری آرایش تازهای در روابط کشورهای منطقه با قدرتهای غربی دارد و سفر محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی، به پاریس در همین چارچوب اهمیت پیدا میکند؛ سفری که همزمان ابعاد اقتصادی و دوجانبه دارد و هم در سایه جنگ آمریکا علیه ایران، نگرانی درباره امنیت کشتیرانی و آینده تنگه هرمز انجام میشود. دیوان پادشاهی عربستان اعلام کرده است که این سفر به دعوت امانوئل مکرون، رئیسجمهوری فرانسه، انجام شده و قرار است در جریان آن روابط دوجانبه، همکاریهای نظامی، سرمایهگذاری، تجارت و تحولات منطقهای بررسی شود.
چرا بن سلمان اکنون راهی پاریس شد؟
در این میان نخستین دلیل این سفر را باید در تلاش عربستان برای مدیریت پیامدهای بحران منطقهای جستوجو کرد. ریاض در سالهای اخیر کوشیده است ضمن حفظ روابط راهبردی با آمریکا، ارتباط خود را با دیگر قدرتهای مؤثر جهانی نیز گسترش دهد. اکنون که امنیت خلیج فارس، تنگه هرمز، کشتیرانی و بازار انرژی تحت تأثیر جنگ قرار گرفتهاند، عربستان نیاز دارد با بازیگران اروپایی نیز درباره آینده نظم امنیتی منطقه گفتوگو کند. فرانسه در این میان به دلیل عضویت دائم در شورای امنیت، توانایی نظامی، حضور سیاسی در خاورمیانه و روابط نزدیک با کشورهای عربی، شریک مهمی برای ریاض محسوب میشود.
از سوی دیگر، سفر بن سلمان میتواند تلاشی برای تقویت نقش عربستان در دیپلماسی منطقهای باشد. ریاض نمیخواهد صرفاً ناظر تحولات میان واشنگتن و تهران یا تحولات نظامی باشد؛ بلکه میکوشد خود را به عنوان یکی از بازیگران اصلی تصمیمساز درباره امنیت خلیج فارس معرفی کند. تماسهای پیشین بن سلمان با دونالد ترامپ درباره امنیت منطقه، امنیت کشتیرانی و مذاکرات آمریکا و ایران نیز نشان میدهد که پرونده ایران در محاسبات دیپلماتیک عربستان جایگاه مهمی دارد. تماسهای مکرر مکرون و بن سلمان درباره ایران و خاورمیانه نیز همین پیوستگی را تأیید میکند.
موضوع دیگر، منافع اقتصادی …
