«آنها بیش از حد پول درمیآورند.» این را دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، روز دوشنبه در دفتر بیضی کاخ سفید گفت. شرکتهای نفتی و سودهای عظیم آنها، تازهترین هدف خشم او بودند.
ترامپ به خبرنگاران گفت: «من از این خوشم نمیآید؛ و شاید آخرین کسی باشم که باید این را بگوید، چون من آدمی هستم که شدیداً به نظام آزاد اقتصادی اعتقاد دارم.»
کاهش قیمت انرژی دقیقاً همان چیزی است که ترامپ سه ماه مانده به انتخابات میاندورهای به آن نیاز دارد؛ انتخاباتی که نظرسنجیهای فعلی نشان میدهد میتواند به دستاوردهای بزرگ دموکراتها در کنگره منجر شود. جنگ او علیه ایران، قیمت جهانی نفت را به شدت بالا برده و این افزایش، به شکل هزینههای بیشتر برای مصرفکنندگان آمریکایی منتقل شده است.
اما قیمتهای بالا، برای صادرکنندگان نفت یک موهبت است. روز سهشنبه، سعودی آرامکو - بزرگترین شرکت نفتی جهان - اعلام کرد سود این شرکت در سهماهه دوم با ۳۳ درصد افزایش، از ۲۵.۲ میلیارد دلار در مدت مشابه سال گذشته به ۳۳.۴ میلیارد دلار رسیده است.
در همین حال، آمریکاییها همچنان با بحران قدرت خرید دستوپنجه نرم میکنند؛ بحرانی که باعث شده میانگین قیمت هر گالن بنزین از زمان آغاز جنگ، ۳۷ درصد افزایش یابد. این از نظر سیاسی، تصویر دشواری برای رئیسجمهوری ایجاد میکند که با نگاه به ماه نوامبر، به شدت در جستوجوی یک پیروزی سیاسی است.
او روز دوشنبه به خبرنگاران گفت: «پول خیلی زیادی... خیلی روشن و واضح میگویم. من از این موضوع راضی نیستم.»
**یک الگوی آشنا**
آرامکو به جمعی از غولهای نفتی پیوسته است که در حالی سودهای کلان گزارش میکنند که درگیری آمریکا و ایران، جریان نفتکشها از طریق تنگه هرمز را به طور قابل توجهی کاهش داده و در مقاطعی، صادرات سوخت از این منطقه را تقریباً ناممکن کرده است.
روز جمعه، غول نفتی آمریکایی اکسونموبیل اعلام کرد سود سهماهه دوم این شرکت نسبت به مدت مشابه در سال ۲۰۲۵ بیش از دو برابر شده و به ۱۴.۵ میلیارد دلار رسیده است. رقیب آن، شورون، نیز ۱۲.۱ میلیارد دلار سود گزارش کرد؛ رقمی که بیش از چهار برابر سود این شرکت در مدت مشابه سال گذشته است.
هفته گذشته نیز غول انرژی بریتانیایی شل نزدیک به ۱۰ میلیارد دلار سود برای این فصل گزارش کرد؛ دومین سود فصلی بزرگ در تاریخ این شرکت.
رونق سودها بخشی از یک الگوی آشناست: زمانی که عرضه جهانی محدود میشود، ترس و کمبود فیزیکی باعث جهش قیمت انرژی میشود و سیاستمداران اعتراض میکنند.
در ماههای پس از تهاجم تمامعیار روسیه به اوکراین در سال ۲۰۲۲، جو بایدن، رئیسجمهور وقت آمریکا، آنچه را «سودجویی جنگی» تولیدکنندگان انرژی میخواند، مورد انتقاد قرار داد؛ زمانی که قیمت جهانی نفت و گاز طبیعی جهش کرده بود. او همچنین ایده وضع مالیاتی موسوم به «مالیات بر سود بادآورده» بر سود این شرکتها را مطرح کرد.
قیمت هر بشکه نفت برنت، شاخص جهانی قیمت نفت، پیش از آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران، اندکی کمتر از ۷۰ دلار معامله میشد، اما از آن زمان به بعد، به ارقام سهرقمی رسید، سپس به شدت کاهش یافت و با هر نشانهای از پیشرفت یا مشکل در مذاکرات صلح، دچار نوسان شدید شد. صبح سهشنبه به وقت شرق آمریکا، نفت برنت نزدیک به ۸۰ دلار در هر بشکه معامله میشد که ۱۴ درصد بالاتر از سطح پیش از آغاز درگیری است.
راهول چودهری، معاون بخش تحقیقات بالادستی در مؤسسه ریستاد انرژی، گفت سود اخیر آرامکو همچنین تحت تأثیر تصمیم این شرکت برای صادرات بیشتر محصولات باارزشتری مانند گازوئیل تقویت شده است.
با این حال، چودهری به سیانان گفت: «درآمد بالا نمیتواند برای همیشه ادامه یابد»، و اشاره کرد که نتایج آرامکو ناشی از فروش نفت از ذخایر انبارشده بوده که اکنون کاهش یافتهاند. او افزود قیمتها، با وجود نوسان، در ماه ژوئن پس از آنکه آمریکا و ایران بر سر آتشبسی که بعداً نقض شد توافق کردند، کاهش پیدا کرد.
در حالی که عربستان سعودی برای بخشی از صادرات نفت خود یک مسیر جایگزین پیدا کرده و بشکههای نفت را به سمت غرب هدایت کرده و آنها را در دریای سرخ روی نفتکشها بارگیری میکند، این مسیر اکنون به حوزهای تازه از آسیبپذیری تبدیل شده است.
ماه گذشته، شبهنظامیان حوثی مورد حمایت ایران، محاصرهای علیه کشتیهای سعودی که از تنگه بابالمندب در جنوب دریای سرخ خارج میشوند اعلام کردند و مسئولیت حمله به کشتیها را نیز بر عهده گرفتند. به گفته چودهری، صادرات نفت خام عربستان از مسیر دریای سرخ در نتیجه این تحولات دستکم به نصف کاهش یافته است.
تا زمانی که قیمت نفت بالا بماند، شرکتهای نفتی میتوانند مبالغ عظیمی پول به دست آورند. البته این در صورتی است که بخواهند درخواست ترامپ برای «کاهش قیمت خردهفروشی» را نادیده بگیرند.
