آتشبس رئیسجمهور ترامپ با ایران در ماه ژوئن، توافقی گستردهتر برای پایان دادن به جنگ و مهار برنامه هستهای این کشور را در چشمانداز داشت که همه آن باید طی ۶۰ روز مذاکره میشد.
اما آن ضربالاجل که قرار بود روز دوشنبه بگذرد، عملاً کنار گذاشته شده است و جنگ به رقابتی بر سر اراده و تابآوری اقتصادی بدل شده که پایانی در چشمانداز ندارد.
از اواخر ژوئیه هیچ حمله آمریکایی به اهداف ایرانی بهصورت علنی گزارش نشده است. با این حال، فروپاشی عملی این توافق نشان میدهد که آقای ترامپ برای پایان دادن به جنگی که در ماه فوریه در کنار اسرائیل آغاز کرد، چقدر با دشواری روبهرو بوده و تا چه اندازه از اهداف توافق ژوئن فاصله دارد؛ از جمله بازگشایی کامل تنگه هرمز، آبراه حیاتی که ایران از آغاز درگیریها، حمل و نقل نفت و گاز را در آن خفه کرده است.
به گفته دو آمریکایی آشنا با مذاکرات، کسانی که در کاخ سفید هستند بهخوبی میدانند که ضربالاجل روز دوشنبه را پشت سر خواهند گذاشت و این مناقشه تا حد زیادی به نبردی اقتصادی بدل شده است.
راهبرد کنونی شباهت چشمگیری به تلاشهای چندساله پیشین آمریکا برای منزوی کردن ایران به امید واداشتن آن به کنار گذاشتن بلندپروازیهای هستهایاش دارد. این سیاست نتایجی ناهمگون داشت و برخی تحلیلگران تردید دارند که حتی فشار اقتصادی شدید بهتنهایی ایران را وادار به تغییر مسیر کند. به هر حال، این همان رویکردی بود که آقای ترامپ در دوره اول ریاستجمهوری خود امتحان کرد، هرچند وزیر خزانهداری او، اسکات بسنت، هفته گذشته گفت که در آستانه اعمال جریمههای مالی بیسابقهای است.
تفاهمنامه ژوئن عموماً یک امتیاز برای ایران تلقی میشد، زیرا به رژیم، معافیتهای تحریمی بسیار مورد نیاز را اعطا میکرد، حتی در حالی که مذاکرات درباره امتیازهای سخت مانند غنیسازی هستهای به بعد موکول شده بود. اما به گفته نیت سوانسون، کارشناس ایران در شورای آتلانتیک، گروه تحقیقاتی مستقر در واشنگتن، رهبران ایران بهجای تثبیت دستاوردهای خود از توافق، دوباره تشدید تنش را برگزیدند.
پیش از جنگ، کشتیها میتوانستند آزادانه از تنگه هرمز عبور کنند. اصرار ایران بر اینکه زبان مبهم توافق درباره این موضوع به آن کنترل آبراه را داده است، به فروپاشی توافق انجامید. ایران شلیک به کشتیهایی …
