آرمان امروز: پدیده النینو این روزها دوباره در کانون توجه دانشمندان قرار گرفته است؛ اینبار نه فقط بهعنوان یک نوسان طبیعی در اقیانوس آرام، بلکه بهعنوان پدیدهای که ممکن است تحت تأثیر گرمایش زمین، با شدت بیشتری ظاهر شود. پژوهشی تازه که بر پایه مطالعه مرجانهای زنده و باستانی در جزایر گالاپاگوس انجام شده، نشان میدهد النینوهای ۴۰ سال اخیر شدیدتر از نمونههای ثبتشده در هزار سال پیش از عصر صنعتی بودهاند؛ یافتهای که نگرانیها درباره آینده اقلیم جهان را افزایش داده است. النینو بخشی از چرخه «النینو ـ نوسان جنوبی» یا ENSO است؛ چرخهای که با تغییر دمای سطح آب و الگوهای باد در اقیانوس آرام استوایی شکل میگیرد و آثار آن میتواند هزاران کیلومتر دورتر از محل شکلگیریاش احساس شود. در زمان وقوع النینو، آب گرم سطح اقیانوس به سمت شرق حرکت میکند و تغییرات گستردهای در الگوی گردش جو ایجاد میشود. نتیجه میتواند در نقاط مختلف جهان به شکل تغییر در میزان بارش، خشکسالی، سیلاب، گرما و آتشسوزی ظاهر شود.
ایران خود یکی از کشورهای آسیبپذیر در برابر تغییرات اقلیمی است؛ کشوری که در سالهای اخیر با کاهش منابع آب، خشکسالیهای پیدرپی، افت ذخایر سدها و فشار بر بخش کشاورزی مواجه بوده است. با این حال، کارشناسان همواره تأکید میکنند که نمیتوان هر خشکسالی یا بارش سنگین در ایران را مستقیماً به النینو نسبت داد. اثر این پدیده بر ایران پیچیده است و به وضعیت سایر سامانههای جوی و الگوهای منطقهای نیز بستگی دارد.
با این همه، تشدید نوسانات اقلیمی میتواند برای کشوری مانند ایران اهمیت ویژهای داشته باشد. اگر الگوهای جهانی بارش و دما ناپایدارتر شوند، برنامهریزی برای منابع آب، کشاورزی و مدیریت بحران دشوارتر خواهد شد. از سوی دیگر، افزایش دمای پایه زمین میتواند شدت پیامدهای برخی رخدادهای حدی را افزایش دهد؛ به این معنا که یک دوره خشکسالی یا موج گرما در شرایط اقلیمی گرمتر، آثار سنگینتری بر منابع آب و تولیدات …
