آرمان امروز : سایت منابع کتابهای کمیک comic book resources ده اثر داستانی حماسی معاصر که با الهام از اودیسه هومر نوشته شدهاند را پیشنهاد داده است که شاید به همان اندازه اثر حماسی اولیه، جذاب و خواندنی هستند:
۱ – بازخوانی استیون فرای: کتابی که اسطورهها را قابل فهمتر میکند
مجموعه «اسطورههای یونانی» نوشته استیون فرای، جان تازهای به اسطورههای کهن یونانی بخشیده و آنها را برای مخاطب امروزی قابل فهمتر کرده است. او با طنز قابلتوجه یک نویسنده حرفهای، اسطورهها را به گونهای بازتعریف کرده است که خواننده امروزی بتواند آن را بهتر درک کند. فرای با ایجاد تعادل بین وفاداری به اصل اسطوره و ملموس کردن آن در جهان امروز، تضمین کرده است که نوشته او به اندازه اثر هومر«سرگرمکننده، قابل درک و البته انسانیتر» باشد. هرچند، پژوهشگران ادبیات آکادمیک بر این باور هستند که میان مطالعه گذرا و از روی سرگرمی این گونه آثار و بررسی تحلیلی و دقیق آنها فاصله زیادی وجود دارد. خود فرای معتقد است، برای فهم این داستانهای ماندگار به پیشزمینه نیازی نیست. بسیاری از منتقدین ادبی بر این باور هستند که هم طرفداران متعصب و هم تازهواردان به مطالعه اساطیر یونان، مجذوب داستانسرایی گیرای فرای خواهند شد. گفته میشود، نگاه مدرن فرای به اسطوره و نثر امروزی و سرگرمکننده آن میتواند اثر خلفی بر اودیسه اثر هومر باشد.
سیرسی: شخصیت فرعی که از اودیسیوس برجستهتر میشود
مادلین میلر – نویسنده تحسینشده کتاب «سرود آشیل» – همچنان یکی از نامهای مطرح در بازآفرینی داستانهای حماسی بهشمار میرود. کتاب او با عنوان «سیرسی» در سال ۲۰۱۸ منتشر شد و تمرکز آن بر یکی از شخصیتهای فرعی اودیسه است؛ سیرسی زنی جادوگر است که برای جلوگیری از بازگشت اودیسیوس به زادگاهش، خدمه او را به مدت یک سال به خوک تبدیل میکند؛ اگرچه نولان در اقتباس سینمایی خود فقط ۱۰ دقیقه را به او اختصاص داده است. در کتاب میلر، سیرسی بهعنوان دختر نادیده گرفتهشده حاصل ازدواج یک تایتان (نسل نخست خدایان یونان باستان) و یک نایاد (در یونام باستان: حوریهای دریایی اقیانوسها) معرفی میشود. این اثر، بر سفر خودشناسی این شخصیت و تقویت شیوه جادوگری او متمرکز است. نویسنده در این داستان روایتی زنانه از اثر جاودانه هومر ارائه میدهد و با به تصویر کشیدن خباثت جادوگری او از زاویهای متفاوت و با نگاهی روانشناختی، به زنی نگاه کرده که اغلب مورد بدگویی قرار گرفته است؛ او با بسط اسطورهای یک شخصیت شرور کوچک، او را به یک قهرمان قدرتمند و زیرک تبدیل کرده است.
ترانههای تلخ و شیرین: داستانی عاشقانه درباره پنهلوپه
رزی هیولت در کتاب خود یعنی «ترانههای عاشقانه» در تداوم نگاهی متفاوت به حماسه هومر گام برمیدارد و حماسههای کهن مردسالارانه را با تمرکز بر زاویه دید زنان در حاشیه و شرور بازآفرینی کرده است. این رمان که در سال ۲۰۲۶ منتشر شده، بازآفرینی حماسه هومر بر پایه ارتباط پنهلوپه، ملکه ایتاکا و بردهای به نام ملانتوی است. این کتاب بهجای توجیهات اخلاقی بردهداری و حکومت مردسالارانه در یونان باستان، به بررسی چگونگی دستیابی زنان به استقلال و تعریف دوباره وفاداری میپردازد. «ترانههای عاشقانه» بهخاطر بازآفرینی قدرتمند، نثر شاعرانه و احساسات عمیق مورد تحسین قرار گرفته است.
کلیمنسترا: تعبیر وارونه اتهام ناعادلانه شرارت
رمان سال ۲۰۲۳ «کوستانزا کاساتی»، درباره شخصیت افسانهای و شرور کلیتمنسترا، خواهر هلن و ملکه «میسن» در اودیسه که همواره به عنوان قاتلی بیرحم شناخته میشود، روایتی کوبنده درباره نگاه ناعادلانه به شخصیتهای شرور است. نویسنده در این اثر با دگرگون کردن چارچوب مردمحور متون کهن یونانی و با تغییر زاویه دید، این ملکه اسپارتی را از شاهزادهخانمی که قربانی خشونت شده، به زنی سیاستمدار و هوشمند بازآفرینی کرده است. قهرمان در داستان به قربانیشدن تن نمیدهد و با هوشمندی اختیار سرنوشت خود را در دست میگیرد؛ کسی که در غیاب «آگاممنون» که به جنگ تروا رفته است، زمام امور را در دست میگیرد و برای انتقام از او و مردانی که دخترش، «افیژنی» را به قتل رساندهاند، نقشه میکشد. کاساتی در این اثر ادبی، بهجای به تصویر کشیدن هیولایی خونآشام یا یک شخص شور سنگدل، با تمرکز بر مقاومت و پایداری شخصیت اصلی در دنیای تحت حکمرانی، مردانی متزلزل که مصمم به خاموش نگه داشتن زنان و به حاشیه راندن آنها هستند، چهرهای انسانی به یک شخصیت اسطورهای میبخشد که هزاران سال تعریفی اهریمنی از او ارائه شده است. رمان کلیمنسترا با کنکاش در مفاهیمی چون سوگ، انتقام و حس مادرانه بازروایت اسطورهای است که همچون بیانیهای صریح در حمایت از زنان و در رد اتهام دسیسهچینی و شرارت به آنها عمل میکند.
یک هزار کشتی: روایت زنانه جنگ تروا
رمان «یک هزار کشتی» اثر ناتالی هینز که در سال ۲۰۱۹ منتشر شد و در فهرست نهایی جایزه ادبی زنان قرار داشت، بازآفرینی داستانی تاریخی درباره جنگ تروا از زوایه دید زنان است. نویسنده در این کتاب با استفاده از دیدگاههای مختلف، به زنان حاشیهای حماسههای ایلیاد و اودیسه همچون پنهلوپه، بریزییس، کلیمنس و ایزدبانوانی مانند تتیس، تمیس و اریس فرصت داده است تا روایتهای خود را بازگو کنند. داستان با حضور کالیوپه – الهه شعر حماسی – آغاز میشود که از تمایل نویسندهای مثل هومر برای سرودن حماسهای مردسالارانه به ستوه آمده است؛ در مقابل این الهه، شاعر را ترغیب میکند تا درباره زنان، دختران و ایزدبانوانی بنویسد که با وجود اینکه زندگیشان بهشدت تحت تاثیر جنگ افسانهای تروا قرار گرفته اما صدایشان هرگز شنیده نشده است. هینز با جستوجو در مفهوم «اختیار در روایت» و پیامدهای ناشی از جنگ، بر تجربیات ناگفته چهرههای زنانه تمرکز میکند؛ شخصیتهایی که اغلب در اقتباسهای حماسی، چه در هنرهای نمایشی و چه در ادبیات به حاشیه رانده شدهاند. او در لایه زیرین این رمان این نکته که اقدامات مردان در زمان جنگ «حماسی» تلقی میشود اما فعالیتهای زنان رنگوبوی تراژیک به خود میگیرد را زیر سوال برده است.
آوازهای پنهلوپه: روایت آرامش شکننده در جزیره ایتاکا
سهگانه «آوازهای پنهلوپه» اثر کلر نورث، روایتی متفاوت از اودیسه هومر است و بهجای بازگویی سفر افسانهای قهرمان داستان، به حکمرانی پنهلوپه بر ایتاکا پرداخته است. این رمان قصه زنی رهاشده را روایت میکند که در برابر خواستگارانی بیقرار که در غیبت ۲۰ ساله پادشاه اودیسیوس، در پی تصاحب ملکهای تنها مانده هستند با سیاستمداری از کشور محافظت میکند.
هر قسمت از این سهگانه روایتی متفاوت و منحصربهفرد از نگاه یکی از الههگان کوه المپ – هرا، آفرودیت و آتنا – به زندگی پنهلوپه در دوران جنگ تروا است. این مجموعه به جای تمرکز بر استانداردهای روایی، تعلیقی سیاسی را با طنز سیاه و هجوآمیز تلفیق کرده و با شوخطبعی گزنده و کنکاش در چرایی ساختارهای قدرت مردسالارانه در یونان باستان، پنهلوپه را نه بهعنوان همسری درمانده و وظیفهشناس بلکه همچون سیاستمداری بانفوذ و زیرک به تصویر میکشد؛ ملکهای که با استفاده از ندیمههایش و شبکهای از جاسوسان و شبهنظامیان مخفی حکمرانی را حفظ میکند.
سکوت دختران: نمایش خشونت و وحشیگری در جنگ
کتاب «سکوت دختران» نوشته پت بارکر، که در فهرست نهایی جایزه زنان برای داستان پذیرفته شده بود، نگاهی مدرن و جسورانه به ایلیاد هومر دارد؛ سهگانه او درباره جنگ تروا، نبرد را از زاویه دید بریسِییس، ملکهای اسیر به تصویر میکشد. او که بهعنوان غنیمت جنگی به اسارت گرفته شده است، به مهرهای بین آگاممنون و آشیل تبدیل شده و روایت خود را از هزینههای ویرانگر و بهاصطلاح قهرمانیهای مردان بازگو میکند.
این رمان که در سال ۲۰۱۸ منتشر شد، افشاگری موشکافانهای درباره واقعیتهای وحشیانه جنگ و وضعیت هولناک زنان در اردوگاههای اسرای زن در یونان باستان است. نگاه جستوجوگر نویسنده در این اثر درباره تجربیات زنان به عنوان برده و غنیمت در کوران جنگ، مورد تحسین بسیار قرار گرفته است و دیدگاهی انسانی و تکاندهنده درباره بردگی زنان و پایداری آنان در برابر مشکلات جانکاه ارائه میدهد.
