جزایری مانند قشم، هرمز و هنگام، علاوه بر جاذبههای فرهنگی، بر سرمایههای طبیعی مانند سواحل، زیستبومهای دریایی، جنگلهای حرا و چشماندازهای زمینشناختی تکیه دارند.
ژئوپارک جهانی قشم، به عنوان یکی از مهمترین سرمایههای طبیعی ایران، نمونهای از پیوند میان میراث طبیعی و گردشگری است؛ اما تداوم آلودگیهای دریایی میتواند این ظرفیتها را تحت تاثیر قرار دهد.
کمیسیون گردشگری اتاق ایران در بخش دیگری از پیشنهادهای خود برای طرح حقوقی تنگه هرمز، بر ضرورت تعریف مفاهیمی مانند «حکمرانی یکپارچه تنگه هرمز»، «پیشرفت پایدار»، «امنیت و ایمنی کشتیرانی» و «محیط زیست دریایی تنگه هرمز» تاکید کرده است.
تلاش کمیسیون گردشگری اتاق بازرگانی ایران بر این موضوع تاکید دارد که مدیریت آینده تنگه هرمز دیگر صرفا موضوعی مرتبط با کشتیرانی و انرژی نیست؛ بلکه ابعاد اقتصادی، گردشگری، زیستمحیطی و اجتماعی آن نیز باید در قوانین آینده مورد توجه قرار گیرد.
براساس پیشنهاد کمیسیون گردشگری اتاق بازرگانی ایران، حفاظت از محیط زیست دریایی در «رژیم حقوقی تنگه هرمز»، از یک توصیه عمومی فراتر رفته و به یک الزام قانونی در مدیریت این آبراهه راهبردی تبدیل میشود. اقدامی که میتواند نقشی مهم در حفاظت از میراث طبیعی جنوب ایران و آینده گردشگری دریایی کشور داشته باشد. هشدار بخش خصوصی درباره تشدید آلودگی زیست محیطی در تنگه هرمز کمیسیون گردشگری اتاق بازرگانی ایران خواستار مقابله با آلودگیهای دریایی در رژیم حقوقی تنگه هرمز شد
کمیسیون گردشگری اتاق بازرگانی ایران خواستار گنجاندن طرح مقابله با آلودگی های محیط زیستی در «رژیم حقوقی تنگه هرمز» شد.
به گزارش کمیته ارتباطات کمسیون گردشگری اتاق بازرگانی ایران، این پیشنهاد پس از آن مطرح شده است که دولت از بخش های مختلف درخواست کرده است پیشنهادات خود را برای تدوین رژیم حقوقی تنگه هرمز در اختیار هیات وزیران قرار دهد.
تنگه هرمز یکی از حساسترین زیستبومهای دریایی جهان است که طی دهههای گذشته در معرض انواع تهدیدهای زیستمحیطی از جمله آلودگیهای نفتی، تخلیه پساب، ورود مواد شیمیایی، پسماندهای دریایی و فشار ناشی از تردد گسترده نفتکشها و شناورها قرار گرفته است.
برهمین اساس، کمیسیون گردشگری اتاق ایران در بررسی طرح پیشنهادی «رژیم حقوقی تنگه هرمز»، خواستار آن شد که حفاظت از محیط زیست دریایی به صورت مستقل و با ضمانت اجرایی در این طرح گنجانده شود؛ پیشنهادی که با توجه به شرایط شکننده زیستبوم خلیج فارس و افزایش تهدیدهای ناشی از آلودگیهای نفتی، شیمیایی و پسماندهای دریایی، اهمیت ویژه پیدا میکند.
کمیسیون گردشگری اتاق ایران در پیشنهادات خود به دولت که تقدیم معاون امور مجلس اتاق ایران شده است، ضمن ارائه مجموعهای از پیشنهادهای اصلاحی برای تدوین «رژیم حقوقی تنگه هرمز»، تاکید کرده است که «اگرچه در متن اولیه طرح به موضوع حفاظت زیستمحیطی خلیج فارس اشاره شده، اما این اشاره از صراحت و شفافیت کافی برخوردار نیست و لازم است حکمی مستقل برای پیشگیری از آلودگی و حفاظت از محیط زیست دریایی تنگه هرمز پیشبینی شود.»
براساس پیشنهاد این کمیسیون، «تمامی کشتیها، شناورها و تأسیسات دریایی فعال در محدوده تنگه هرمز باید موظف به رعایت استانداردهای ملی و بینالمللی در زمینه جلوگیری از آلودگی ناشی از نفت، مواد شیمیایی خطرناک، فاضلاب، زباله و سایر آلایندههای دریایی شوند.»
پیشنهاد اتاق ایران برای مقابله با سوانح دریایی
کمیسیون گردشگری اتاق ایران در پیشنهاد خود تاکید کرده است که «شناورها باید هرگونه نشت نفت، تخلیه مواد آلاینده، سانحه دریایی یا رویدادی که احتمال ایجاد خسارت زیستمحیطی دارد را در کوتاهترین زمان به مراجع صلاحیتدار اعلام کنند و اقدامات فوری برای مهار آلودگی و کاهش آثار آن انجام دهند.»
این کمیسیون همچنین پیشنهاد داده است: «سازمان حفاظت محیط زیست ایران با همکاری کشورهای ساحلی، به ویژه عمان، سازوکارهایی برای تبادل اطلاعات، هشدار سریع، مقابله با آلودگی و واکنش اضطراری به سوانح دریایی ایجاد کند.»
در پیشنهاد ارائه شده، «حفاظت از تنوع زیستی»، «زیستبومهای حساس دریایی» و «مقابله با سوانح زیست محیطی» به عنوان «بخشی از حکمرانی پایدار تنگه هرمز» مورد تاکید قرار گرفته است.
چرا محیط زیست تنگه هرمز اهمیت دارد؟
تنگه هرمز یکی از مهمترین آبراهههای جهان است که خلیج فارس را به دریای عمان متصل میکند؛ اما اهمیت این منطقه فقط به نقش آن در انتقال انرژی و تجارت جهانی محدود نمیشود. این پهنه دریایی، بخشی از یکی از حساسترین اکوسیستمهای دریایی جهان است که حیات گونههای مختلف آبزی، زیستگاههای مرجانی، جنگلهای حرا و سواحل گردشگری جنوب ایران به سلامت آن وابسته است.
خلیج فارس به دلیل عمق کم، تبادل محدود آب با آبهای آزاد و فشار ناشی از فعالیتهای صنعتی و نفتی، از جمله مناطق آسیبپذیر دریایی جهان در برابر آلودگی محسوب میشود. یکی از مهمترین نگرانیهای زیستمحیطی در خلیج فارس، آلودگیهای نفتی است. حجم بالای تردد نفتکشها، فعالیت بنادر نفتی، صنایع پالایشی و پتروشیمی و احتمال وقوع سوانح دریایی، این منطقه را در معرض خطر نشت هیدروکربنها قرار داده است.
مواد نفتی پس از ورود به دریا میتوانند برای مدت طولانی در محیط باقی بمانند و به زیستگاههای حساس مانند مرجانها، جنگلهای حرا و مناطق تخمریزی آبزیان آسیب وارد کنند.
میکروپلاستیکها در تنگه هرمز
در کنار آلودگی نفتی، تحقیقات علمی نیز از حضور گسترده پلاستیک و میکروپلاستیکها در خلیج فارس و تنگه هرمز خبر میدهند.
یک مطالعه انجام شده درباره سواحل تنگه هرمز نشان داده است که ذرات میکروپلاستیک در همه ایستگاههای بررسی شده مشاهده شدهاند و در برخی مناطق نزدیک به فعالیتهای انسانی، میزان آنها افزایش یافته است. در این بررسی، الیاف پلاستیکی سهم غالب آلودگی میکروپلاستیکی را تشکیل دادهاند و پلیاتیلن، نایلون و PET از پلیمرهای شناساییشده بودهاند.
مطالعات جدیدتر درباره رسوبات جنگلهای حرا در سواحل خلیج فارس و دریای عمان نیز وجود میکروپلاستیک را در تمامی ایستگاههای نمونهبرداری تایید کردهاند؛ این ذرات عمدتا شامل الیاف و قطعات پلاستیکی بودهاند.
