آرمان امروز : تمرکز همزمان بر عناصر نادر خاکی، توسعه اکتشاف، تکمیل زنجیره فولاد، ورود شرکت های زیرمجموعه به بورس و سرمایه گذاری در تحقیق و توسعه نشان می دهد این هلدینگ در تلاش است از یک سرمایه گذار صرف در پروژه های معدنی، به بازیگری فعال در حوزه مواد معدنی راهبردی و صنایع پیشرفته تبدیل شود.
این تغییر رویکرد در شرایطی رخ می دهد که بازار جهانی مواد معدنی وارد مرحله ای تازه شده است. رشد هوش مصنوعی، توسعه خودروهای برقی، گسترش مراکز داده، انرژیهای تجدیدپذیر و صنایع دفاعی، تقاضا برای فلزات راهبردی را به شکل بی سابقه ای افزایش داده و بسیاری از کشورها سیاست های معدنی خود را بر پایه امنیت زنجیره تأمین بازنگری کرده اند.
در میان برنامه های اعلام شده، احداث کارخانه تولید انبوه عناصر نادر خاکی بدون تردید مهم ترین پروژه تجلی محسوب می شود. این عناصر که در تولید آهنرباهای دائمی، موتور خودروهای برقی، توربین های بادی، تجهیزات پزشکی، صنایع دفاعی و تراشه های الکترونیکی کاربرد دارند، طی سالهای اخیر به یکی از مهم ترین محورهای رقابت ژئوپلیتیکی میان قدرتهای اقتصادی تبدیل شدهاند.
اگرچه چین همچنان بازیگر اصلی فرآوری عناصر نادر خاکی در جهان است، اما آمریکا، اتحادیه اروپا، استرالیا، هند و کشورهای عربی سرمایه گذاری های گستردهای برای کاهش وابستگی به زنجیره تأمین چین آغاز کرده اند. در چنین فضایی، ورود ایران به حوزه فرآوری این عناصر می تواند فراتر از یک پروژه صنعتی، به ایجاد یک مزیت راهبردی در اقتصاد معدنی کشور منجر شود.
البته موفقیت این پروژه تنها به راه اندازی کارخانه وابسته نیست. بازار جهانی عناصر نادر خاکی بیش از هر چیز بر فناوری جداسازی، خلوص محصولات، استانداردهای کیفی و دسترسی به بازارهای صادراتی استوار است، بنابراین تجلی برای تبدیل شدن به یک بازیگر اثرگذار، باید علاوه بر تولید، در فناوری و توسعه بازار نیز سرمایه گذاری کند.
دومین محور مهم برنامه های هیات مدیره، ادامه فعالیت های اکتشافی برای تعیین ذخایر قطعی و توسعه معادن است.
این موضوع از آن جهت اهمیت دارد که بسیاری از شرکت های معدنی ایران طی سال های گذشته بیشتر بر بهره برداری از ذخایر موجود متمرکز بوده اند، در حالی که روند جهانی نشان می دهد سرمایه گذاری در اکتشاف به یکی از اولویت های اصلی صنعت معدن تبدیل شده است.
افزایش مصرف جهانی مس، لیتیوم، عناصر نادر خاکی و سایر مواد معدنی حیاتی باعث شده کشورهایی که ذخایر جدید کشف می کنند، از مزیت رقابتی بلندمدت برخوردار شوند. از این منظر، تمرکز تجلی بر توسعه اکتشاف را می توان اقدامی پیشگیرانه برای تضمین خوراک پروژه های آینده و کاهش ریسک کمبود ذخایر در سال های پیشرو دانست.
یکی دیگر از برنامه های اعلام شده، تکمیل پروژه های صنعتی از جمله فولاد شرق خراسان است.
این سیاست با روند غالب صنعت معدن جهان همخوانی دارد، روندی که بر توسعه زنجیره ارزش و کاهش خام فروشی تأکید می کند.
در سال های اخیر بسیاری از کشورهای معدنی تلاش کرده اند سهم بیشتری از ارزش افزوده را در داخل مرزهای خود ایجاد کنند. به همین دلیل سرمایه گذاری در واحدهای فرآوری، فولاد، آلیاژهای خاص و صنایع پایین دستی به یکی از محورهای اصلی سیاست های معدنی تبدیل شده است.
برای تجلی نیز توسعه پروژه های صنعتی به معنای ایجاد جریان درآمدی پایدارتر، کاهش وابستگی به نوسانات قیمت مواد خام و افزایش ارزش دارایی های شرکت خواهد بود.
از منظر مالی، برنامه پذیرش دو شرکت زیرمجموعه در بورس نیز اهمیت قابل توجهی دارد.
در شرایطی که اجرای پروژه های معدنی به سرمایه گذاری های سنگین و دوره بازگشت طولانی نیاز دارد، استفاده از ظرفیت بازار سرمایه می تواند فشار تأمین مالی را کاهش داده و امکان جذب منابع جدید را فراهم کند.
عرضه شرکت های پروژه محور علاوه بر تأمین نقدینگی، شفافیت مالی، نظارت سهامداران و ارزش گذاری واقعی دارایی ها را نیز افزایش می دهد، موضوعی که در سال های اخیر به یکی از ابزار های اصلی توسعه هلدینگ های معدنی در جهان تبدیل شده است.
شاید کمتر مورد توجه قرار گیرد، اما استمرار فعالیت های تحقیقاتی و آزمایشگاهی یکی از مهم ترین بخش های برنامه ۱۴۰۵ تجلی است.
امروزه مزیت رقابتی شرکت های معدنی تنها به حجم ذخایر وابسته نیست، بلکه فناوری های فرآوری، کاهش مصرف انرژی، بازیابی عناصر ارزشمند، هوشمندسازی معادن و استفاده از هوش مصنوعی در اکتشاف و استخراج، نقش تعیین کننده ای در سودآوری آنها ایفا می کند.
به همین دلیل سرمایه گذاری در تحقیق و توسعه را باید سرمایه گذاری برای افزایش بهره وری آینده دانست، نه تنها یک هزینه جاری.
