آرمان امروز-رضا پورحسین: نگاه مصدق به غرب به عنوان یک حوزه تمدنی و به طور اخص آمریکا، یکی از مباحثی است که محل نظرات متفاوتی است و در این روزهایی که بار دیگر در سالگرد کودتای ۲۸ مرداد قرار گرفته ایم، صحبت های متعددی درباره آن مطرح می شود. مصدق بعضا به شکل های متناقض از یک سو متهم می شود که یکی از نمایندگان غرب ستیزی در تاریخ معاصر ایران بوده است و از سوی دیگر بعضا متهم می شود که یک خوش بینی افراطی و نگاهی ساده اندیشانه نسبت به آمریکا داشته است.
دکتر داریوش رحمانیان، استاد تاریخ دانشگاه تهران در این رابطه می گوید: مصدق و نهضت ملی اساسا غرب ستیز نبود به این معنا که بخواهد با کلیت غرب درگیر شود و از آن یک دیو بسازد. آن گونه که از نوشته ها و تاریخ آن دوران بر می آید، دکتر مصدق منتقد سیاست های استعماری بریتانیا بود و به روابط یک طرفه زورگویانه دولت بریتانیا انتقاد داشت اما ضمنا ستایشگر غرب بود. دکتر مصدق ملت انگلستان را به لحاظ فرهنگی و نظام سیاسی دموکراتیک مردم سالاری که بر آن حاکم بود، می ستود و حتی آن را الگو قرار داده بود.
وی افزود: آرزوی مصدق این بود که در ایران مانند انگلستان یک حکومت مشروطه قانون مدار برپا شود. بنابراین اتهام غرب ستیزی به مصدق نمی تواند درست باشد. برخی به اشتباه بر این باور هستند که غرب ستیزی میراث مصدق است که تا به امروز باقی مانده اما این باور صحیح نیست.
استاد دانشگاه تهران ادامه داد: مطالعه اسناد، شواهد و مدارک نشان می دهد که مصدق با آمریکا نیز برخورد نامتعارفی نداشته است. او به سمت آمریکا گرایش پیدا کرد تا اهداف نهضت ملی را پیش ببرد و این به معنای ساده لوحی و خوش بینی سطحی نگرانه نسبت به آمریکا نیست. مصدق هیچگاه دچار این خطا نشد که تصور کند دولت آمریکا سیاستی واحد و گرایش یکپارچه دارد. مصدق به احزاب و سیاست های آمریکا اشراف داشت و می دانست که هر رئیس جمهور در آمریکا ممکن است نسبت به پیشینیان گذشته خود تصمیمات متفاوتی بگیرد.
رحمانیان تصریح کرد: مصدق به کارتل بین المللی نفت نیز توجه داشت و بازی آن ها را در این عرصه رصد می کرد. البته میتوان به شخص مصدق و همراهان او نسبت به تصورات افراطی که در رابطه با جایگاه ایران و به ویژه تاثیر نفت ایران در سیاست بین الملل و بازار انرژی داشتند، انتقاد وارد کرد. برخی مشاوران …
