آرمان امروز-سرویس دیپلماسی: ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، هفتهها در حال فراهم کردن مقدمات برای اعلام پیروزی در جنگ ایران بود؛ در صورتی که تهران تنگه هرمز را بهطور کامل بازگشایی میکرد. ترامپ حتی بهصورت خصوصی با مقامهای ارشد دولت درباره این ایده صحبت کرده بود که ممکن است بدون دستیابی به توافق هستهای نیز از درگیری خارج شود.
اما این هدف محدودتر، زمانی دشوارتر شد که ایران روز شنبه بالاترین بهایی را که تاکنون برای اجازه دادن به جریان آزاد تردد در این آبراه مطالبه کرده بود، مطرح کرد. تهران خواستار پرداخت میلیاردها دلار از سوی آمریکا، خروج نیروهای آمریکایی از منطقه و پایان محاصره دریایی آمریکا و همچنین مجموعهای از امتیازات دیگر شده است.
این زنجیره سریع تحولات نشان میدهد که گزینههای ترامپ برای خروج از درگیری بار دیگر محدود شده است. ترامپ بارها تهدید کرده و سپس از اجرای آن عقبنشینی کرده است؛ از جمله تهدید به تشدید گسترده عملیات بمباران. اما آشفتگی اخیر در مذاکرات نشان داد که تهران برای یک درگیری طولانی و فرسایشی آماده است.
مطالبات اخیر ایران برای بازگشایی تنگه، کار رئیسجمهور برای ساختن یک راه خروج آبرومندانه از این درگیری را بیش از پیش دشوار میکند.
«ایرانیها کاملاً بر این باورند که ترامپ میخواهد از این وضعیت خارج شود و تمرکزش بر بازگشایی تنگه است؛ به همین دلیل است که آنها با موضعی سخت وارد بازی شدهاند.
از ماه آوریل تاکنون، در پسِ مذاکرات دیپلماتیک، اولتیماتوم کاخ سفید قرار داشته است که ایران هرگز نباید به سلاح هستهای دست پیدا کند. ترامپ تلاش داشت مذاکرات هستهای را در چارچوب مذاکرات گستردهتر با ایران بگنجاند، اما این مذاکرات بیش از حد دشوار از آب درآمد و همین امر باعث شد کاخ سفید در هفتههای اخیر تمرکز بیشتری بر بازگشایی تنگه هرمز بگذارد.
توانایی ایران برای مسدود کردن عملی این آبراه از طریق حملات پراکنده موشکی و پهپادی، اهرم فشار قدرتمندی برای تهران ایجاد کرده است؛ اقدامی که تردد تجاری را متوقف کرده و بازارهای جهانی نفت را متلاطم ساخته است. ترامپ در هفتههای اخیر بارها اعلام کرده که تنگه هرمز کاملاً باز است، اما هر یک از این وعدهها زودهنگام از آب درآمدهاند.
اکنون که کمتر از سه ماه تا انتخابات میاندورهای آمریکا باقی مانده و قیمت بنزین همچنان بسیار بالاتر از سطح پیش از آغاز جنگ در اواخر فوریه است، ترامپ به دنبال راههایی بوده تا به مردم آمریکا بگوید جنگ پیروز شده است.
در روزهای اخیر، ترامپ به خبرنگاران گفت که آماده است بزرگترین حمله نظامی از زمان جنگ جهانی دوم را آغاز کند، اما متحدان آمریکا او را از این اقدام منصرف کردهاند. او همچنین اصرار داشت که یک توافق «قریبالوقوع» است، هرچند هنوز هیچ توافقی حاصل نشده است.
ترامپ روز جمعه در شبکههای اجتماعی تلویحاً اعلام کرد که حتی بدون دستیابی به توافق هستهای نیز پیروزی حاصل شده است. او در این پست، به مقالهای با عنوان «دونالد ترامپ در جنگ ایران پیروز شد» لینک داده بود.
از سوی دیگر، جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، در گفتوگو با فاکسنیوز گفت که آمریکا به اعمال فشار بر ایران برای ایجاد تغییرات بلندمدت در روابط تهران و واشنگتن ادامه خواهد داد.
او گفت: «و اگر این اتفاق نیفتد، اشکالی ندارد؛ ما فقط به اعمال فشاری که میتوانیم ادامه میدهیم و تلاش میکنیم تا حد امکان نفت و گاز بیشتری از خاورمیانه وارد بازار کنیم تا آمریکاییها بتوانند از قیمتهای پایینتر بنزین و انرژی بهرهمند شوند.»
ونس افزود: «ما در میانه بازی هستیم.»
تهران که با آغاز جنگ در ماه فوریه این آبراه را بست، اصرار داشته است که هیچ کشتی جنگی آمریکایی اجازه عبور از تنگه را نداشته باشد و همچنین خواستار دریافت درآمد از کشتیهای تجاری شده است. مقامهای آمریکایی گفتهاند واشنگتن محدودیتهای ایران یا دریافت عوارض از کشتیها را نخواهد پذیرفت.
مقامهای آمریکایی گفتند ترامپ صبور است و انتظار میرود از این گره دیپلماتیک اخیر نیز عبور کند، بهویژه تا زمانی که قیمت بنزین در همین محدوده باقی بماند. طبق اعلام انجمن اتومبیل آمریکا ، متوسط قیمت بنزین روز شنبه ۴.۰۲ دلار به ازای هر گالن بود. این رقم در مقایسه با ۳.۱۶ دلار در سال گذشته افزایش یافته، اما اندکی پایینتر از یک هفته قبل است.
در خصوص نگرانیهای هستهای نیز مقامهای آمریکایی گفتند ترامپ در هفتههای اخیر بهصورت خصوصی به مشاوران ارشد خود گفته است که تهران احتمالاً قادر نخواهد بود برنامه هستهای خود را در دوران ریاستجمهوری او احیا کند؛ چراکه آمریکا سال گذشته سه سایت اصلی هستهای ایران را نابود کرده است.
اظهارات اخیر ترامپ نشان میدهد که او به دنبال راهی برای خروج است.
ترامپ روز پنجشنبه به خبرنگاران گفت محاصره بنادر ایران توسط آمریکا باعث شده تنگه هرمز «الان یک جورهایی باز باشد»، هرچند رئیسجمهور آمریکا اذعان کرد که تهران همچنان میتواند با موشک، پهپاد و مین به کشتیها آسیب برساند. او همچنین گفته است ذخایر اورانیوم مدفون ایران دیگر مسئله مهمی نیست.
ترامپ در جریان نشست ماه ژوئیه سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) گفت: «ما همین حالا مواد هستهای را در اختیار داریم، چون آنقدر در عمق زمین قرار دارد. هیچکس جز ما نمیتواند به آن دسترسی پیدا کند.»
