در سالگرد کودتای 28 مرداد نگاهی دوباره به این رویداد تاریخی مهم ضروری است. این رویداد را اگر در کنار مشروطه، کودتای 1299 و انقلاب 57 مهمترین نقاط عطف تاریخ معاصر ایران به حساب آوریم، اغراق نکردهایم. 28 مرداد 1332 بهمثابه گسلی عریض و عمیق ایران قبل و بعد آن را از هم جدا کرد.
ایرانِ قبل از آن پیگیر احیا و تحقق آرمانهای مشروطه و در رأس همه حکومت قانون و حکومت برآمده از آرای مردم بود. در حالی که دولتهای بعد از آن کودتا به نحوی سیستماتیک سعی در بهحاشیهراندن آرمانهای مشروطه و تعطیلی حکومت قانون داشتند؛ تا آنجا که از مقطع 1342 به بعد و در مقام واکنش، به قول مهندس بازرگان، جامعه نیز زبان قانون و مطالبه حکومت قانون را رها کرد و مطالبات خود را اغلب از راههای متفاوت و بعضا مخرب پی گرفت. مفاهیمی مانند آزادی احزاب، آزادی مطبوعات، حقوق و آزادیهای فردی، روند قضائی منصفانه، امکان فرستادن معدودی نماینده واقعی به مجلس و بسیاری دیگر در قبل از گسل 28 مرداد باقی ماندند و در زمره آرزوهای ناممکن ایرانیان درآمدند. …
