شرق: شیوع افسارگسیخته ابولا در جمهوری دموکراتیک کنگو، تدروس آدهانوم، رئیس سازمان جهانی بهداشت را بر آن داشت تا با سفر به کینشاسا، وضعیت بحرانی این کشور را از نزدیک بررسی کند. تاکنون شیوع ابولا با نزدیک به چهار هزار مبتلا، رکوردی بیسابقه ثبت کرده است. ناکارآمدی سیستمهای رهگیری و اعتصاب کادر درمان، بحران را به مرحلهای بازگشتناپذیر رسانده است.
تدروس آدهانوم قصد دارد بر اقداماتی نظارت کند که قرار است سریعترین شیوع ابولا در جهان را کُند کند. دفتر محلی این سازمان بینالمللی تأیید کرده است او در این سفر که دومین بازدیدش از زمان اعلام رسمی شیوع در اواسط ماه می محسوب میشود، با شرکای منطقهای و فلیکس تشیسکدی، رئیسجمهور کنگو، دیدار خواهد کرد. با این حال، آمارهای رسمی نشان میدهد بحران بسیار فراتر از آن است که با دیدارهای دیپلماتیک مهار شود. براساس تازهترین دادههایی که توسط وزارت بهداشت کنگو منتشر شده، شمار مبتلایان به این ویروس ویرانگر به سههزارو ۸۷۴ مورد رسیده است که از این میان هزارو ۷۵۱ نفر جان خود را از دست دادهاند. این آمار تکاندهنده نشان میدهد که شیوع کنونی از نظر سرعت انتقال، تمام بحرانهای پیشین ابولا در تاریخ را تحتالشعاع قرار داده است. اکنون این بحران بهداشتی به دومین شیوع بزرگ ثبتشده در تاریخ تبدیل شده و تنها پشت سر فاجعه ابولا در غرب آفریقا طی سالهای ۲۰۱۴ تا ۲۰۱۶ قرار دارد؛ رویدادی که در آن زمان بیش از ۲۸ هزار مبتلا و بالغ بر ۱۱ هزار کشته بر جای گذاشت. ویروس بوندیبوگیو که عامل این فاجعه جدید است، تاکنون هیچ درمان یا واکسن تأییدشدهای ندارد. مقامات محلی با نگاهی به گذشته اعتراف میکنند که این شیوع مرگبار، مدتها پیش از اعلام رسمی آن در ۱۵ می، در مناطق دورافتاده شرق کنگو در حال جولاندادن و قربانیگرفتن بوده است. این تأخیر فاجعهبار در تشخیص، بار دیگر ناکارآمدی ساختارهای هشدار سریع در نهادهای متمرکز را عیان میکند.
بنبست در سایه جنگ و اعتصاب
سیستمهای بهداشتی و شبکههای نظارتی به وضوح از سرعت گسترش ویروس عقب ماندهاند. بیشتر موارد جدید ابتلا که در این دوره ثبت میشوند، خارج از فهرست تماسهایی هستند که پس از قرارگرفتن در معرض بیماران باید تحت نظارت قرار گیرند. این واقعیت تلخ ثابت میکند که ابولا همچنان با سرعتی بسیار بیشتر از واکنشهای برنامهریزیشده در حال گسترش است. در استان ایتوری که بهعنوان کانون اصلی این بحران شناخته میشود و نزدیک به 90 درصد از کل موارد ابتلا را به خود اختصاص داده است، بسیاری از مناطق به دلیل نگرانیهای امنیتی و درگیریهای مستمر با شورشیان، بهطور کامل غیرقابل دسترس باقی ماندهاند. در این شرایط جنگی و پرآشوب، وعدههای سازمانهای بینالمللی برای مهار بیماری تنها روی کاغذ اعتبار دارد. عمق فاجعه زمانی بیشتر نمایان میشود که بدانیم بسیاری از کارکنان و کارگران بخش بهداشت، در اعتراض به عدم پرداخت دستمزدهایشان، دست به اعتصاب زدهاند. اگرچه برخی از آنها گزارش دادهاند که در روزهای اخیر حقوق خود را دریافت کردهاند، اما این وقفه در خدماترسانی، بهای سنگینی برای جان انسانها داشته است. ژان کاسیا، مدیرکل مراکز کنترل و بیماریهای آفریقا، روز سهشنبه در جریان بازدید از بونیا، مرکز استان ایتوری، با صراحت اعتراف کرد که سیستم رهگیری تماسها کار نمیکند. او تأیید کرد دستکم ۶۰ تا ۷۰ درصد از موارد جدید ابتلا، از خارج از فهرستهای رهگیری تماسها سرچشمه میگیرند. کاسیا با تأکید بر این ناکامی سیستماتیک، یادآور شد که آنها نیازمند رویکردی نوآورانه برای مدیریت فهرست تماسها هستند. مقامات بهداشتی تأیید میکنند که تشخیص دیرهنگام بیماران همچنان یک چالش اساسی است و بهعنوان عامل اصلی در ثبت نرخ مرگومیر ۴۵درصدی ایفای نقش میکند. براساس بهروزرسانی اخیر وزارت بهداشت کنگو، در ۲۴ ساعت گذشته ۷۷ مورد جدید ابتلا گزارش شده که ۴۴ مورد مرگ نیز در میان آنها به ثبت رسیده است. در حال حاضر دستکم ۷۱۷ بیمار در شرایط ایزوله نگهداری میشوند و ۷۴۹ نفر نیز از این بیماری مهلک جان سالم به در برده و بهبود یافتهاند. در حالی که نهادهای دولتی و ساختارهای بوروکراتیک در مهار این شیوع گسترده دچار بحران شدهاند، پارک ملی ویرونگا که قدیمیترین پارک ملی قاره آفریقا محسوب میشود، بهعنوان یک دژ طبیعی برای محافظت از جوامع انسانی وارد عمل شده است. با تداوم ظهور موارد جدید ابولا در مناطق شرقی جمهوری دموکراتیک کنگو، این نهاد حفاظتی اقدامات بهداشتی خود را برای محافظت از جوامع محلی و همچنین گوریلهای کوهستانی در معرض خطر انقراض تشدید کرده است. این تمهیدات سختگیرانه، بخشی از واکنش اضطراری پارک پس از آن است که سازمان جهانی بهداشت در ماه می، شیوع ابولا در کنگو و کشور همسایه آن اوگاندا را بهعنوان یک وضعیت اضطراری بهداشت عمومی در سطح بینالمللی اعلام کرد. امانوئل دومرود، مدیرکل پارک ملی ویرونگا، در گفتوگو با الجزیره، ابولا را بیماری وحشتناکی توصیف کرد که پیش از هر چیز جوامع انسانی را تهدید میکند. او با اشاره به نقش استراتژیک این جغرافیا گفت مناطق حفاظتشدهای مانند پارک ملی ویرونگا، فضاهای طبیعی وسیعی هستند که هیچ جمعیت انسانی در آنها ساکن نیست و به همین دلیل، بهعنوان موانع و سدهایی طبیعی در برابر گسترش بیماری عمل میکنند. این پارک پیش از این نیز از تلاشها برای مهار دهمین شیوع ابولا در کنگو طی سالهای ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۰ پشتیبانی کرده بود؛ بحرانی که نزدیک به دوهزارو ۳۰۰ نفر را در استانهای کیووی شمالی و ایتوری به کام مرگ کشاند. دومرود اطمینان دارد این پارک میتواند بار دیگر به کندشدن روند انتقال ویروس در هفدهمین شیوع این کشور کمک کند؛ شیوعی که براساس آمار مقامات بهداشتی کنگو، تاکنون جان بیش از هزارو ۴۰۰ نفر را گرفته است. مدیریت پارک ملی ویرونگا شش ایستبازرسی بهداشتی را در داخل و اطراف قلمرو خود که یک نوار جنگلی حفاظتشده به طول ۳۰۰ کیلومتر است، ایجاد کرده است. مقامات پارک این نوار سبز را بهعنوان یک مانع طبیعی در سراسر کیووی شمالی توصیف میکنند. همچنین ۴۰ پیراپزشک در کنار ۸۰ محیطبان بهعنوان بخشی از یک برنامه واکنش اضطراری اولیه ششماهه در این مناطق مستقر شدهاند. مدیرکل پارک ملی ویرونگا تصریح کرد که این ایستهای بازرسی در جادههایی که از پارک عبور میکنند، به مقامات اجازه میدهد تا هرگونه حرکت و تردد را از طریق این منطقه حفاظتشده تحت نظارت دقیق قرار دهند. او افزود که آنها در کنار واحدهای بهداشتی مجهز به امکانات شستوشوی دست و غربالگری دما، این ایستهای بازرسی را که بهعنوان موانع جادهای عمل میکنند، برپا کردهاند و یک مرکز ایزوله سطح اول نیز در کنار هر ایستگاه ایجاد شده است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.
