بارها از سوی رئیس محترم جمهور، سخنگوی دولت و سایر دولتمردان اعلام شده که خط قرمز دولت معیشت مردم است یا جهتگیری دولت تأمین معیشت مردم است. دولت تلاش میکند معیشت مردم به خطر نیفتد. ادبیات رئیسجمهور و دولتمردان نشان میدهد که وقتی از معیشت مردم سخن میگویند، منظور تأمین کالاهای اساسی است. پس رویکرد دولت تأمین نیازهای اساسی حداقلی و جلوگیری از گرسنگی و فقر شدید است. به گفته دولتمردان برای تأمین کالاها مسیرهای دشواری پیشروی دولت است. ابزار دولت برای تأمین معیشت مردم نیز بیش از همه یارانه و کالابرگی است که ماهانه در اختیار سرپرستان خانوار قرار میگیرد. با این توضیح، امکان زندگی حداقلی و تأمین زندگی بخور و نمیر پارادایم حاکم بر دولت است و مفاهیمی مانند رفاه، پیشرفت و توسعه به حاشیه رانده میشود. شاید اینگونه تلقی شود که توسعه در وضعیت کنونی به معنای فراهمکردن امکان زندگی حداقلی توسط دولت است اما چنین وضعتی پایدار نیست. وقتی از معیشت سخن گفته میشود، دیگر کیفیت زندگی، فرصتهای بیشتر، توسعه سیاسی، رشد اقتصادی و رفاه مدنظر نیست. با جهتگیری فعلی دولتمردان، ممکن است معیشت به معنی زندگی بخور و نمیر مردم تأمین شود اما رفاه ایجاد نمیشود. معیشت ناظر به بقای مادی است اما رفاه و توسعه متمرکز بر شکوفایی و افزایش سطح مطلوب زندگی است. رئیسجمهور محترم اعلام کردند که نگران جوانان هستند. جوانان و نوجوانان غیر از معیشت به تفریح و اوقات فراغت باکیفیت هم نیاز دارند اما وقتی جهتگیری دولت تأمین معیشت یعنی تهیه اعتبار یارانه و کالابرگ است، دیگر فرصت و منابعی برای فراهمکردن زمینه و شرایط مناسب برای گذران اوقات فراغت مطلوب و تفریح نوجوانان و جوانان نمیماند. وقتی جهتگیری و تمام هم و غم دولت تأمین خوراک مردم است، دیگر گسترش فرصتها برای شکوفایی استعداها و خلاقیت و نوآوری چندان مورد اعتنا نیست.
از اواخر دهه 1360 توسعه به معنی رشد اقتصادی اعلام شد و جهتگیری دولت برای تحقق این هدف بود که از ابزارهای مختلفی هم استفاده کرد، هرچند به هدف اعلامشده دست نیافت. در اواسط دهه 1370 توسعه به معنای گسترش آزادیهای سیاسی و جامعه مدنی تلقی شد و ابزارهایی …
