کاترینا جوئینو در فورچون به اتفاق تازهای پرداخته که این روزها فراتر از یک ترند تیکتاکی یا پدیده اینستاگرامی است. زنانی که در آمریکا سر کار میروند و مردانی که در خانه میمانند و وظایف خانه را انجام میدهند. موضوعی که تا چندی پیش پنهانکاری و شرمساری به همراه داشت، حالا بیصدا به یکی از شاخصهای اقتصاد کلان آمریکا تبدیل شده و بانک مرکزی آمریکا هم آمارهای آن را منتشر کرده است. طبق این آمار، تا اوایل سال ۲۰۲۶ شمار زنان حقوقبگیر از مردان پیشی گرفت. این اتفاق پیشتر تنها دو بار رخ داده بود؛ یک بار در جریان «رکود بزرگ» اوایل قرن ۲۰ و یک و بار دیگر درست پیش از شیوع کرونا. البته در هر دو بار، اوضاع خیلی زود به حالت قبل برگشت. اما لورا اولریش، اقتصاددان، معتقد است این بار قصه فرق میکند و با یک تغییر ساختاری روبهرو هستیم. او در گفتوگو با مجله «فورچون» میگوید: «به نظرم این تحول برخلاف گذشته ناشی از شوکهای مقطعی یا دوران رکود نیست؛ وارد یک تغییر دائمی -یا دستکم نیمهدائمی- شدهایم».
شکاف جنسیتی در بازار کار به کجا رسید؟
در اوایل دهه ۹۰ میلادی، مردان حدود هفت میلیون شغل بیشتر از زنان در اختیار داشتند. این فاصله در ۳۰ سال گذشته قدم به قدم کم شد تا اینکه امروز کاملا از میان رفته است. این روند در یک سال گذشته سرعت بیشتری هم گرفته است. از ۱.۲ میلیون شغلی که بین فوریه ۲۰۲۴ تا فوریه ۲۰۲۶ ایجاد شده، سهم زنان دقیقا دوسوم بوده است.
چرا مردان خانهنشین میشوند؟
داستان از همینجا آغاز میشود. اولریش میگوید: «مسئله اصلی، کاهش تمایل جوانترها به ورود به بازار کار است. پسرهای جوان امروز خیلی کمتر از سنین مشابه پدرانشان کار میکنند» و توضیح میدهد: «نگاه جامعه تغییر کرده و حالا پدر و مادرها زمان بسیار طولانیتری از فرزندان بزرگسال خود حمایت میکنند. آمارها نشان میدهد آمار خانهنشینی پسرهای بزرگسال بهمراتب بیشتر از دختران است و انتقال ثروت از نسل قدیم به جدید، بخشی از خرج زندگی آنها را پوشش میدهد».
ضلع دیگر این معادله، همسران و شرکای زندگی هستند. اولریش میگوید: «این روزها تقریبا هر کسی را ببینید، قصهای از حمایت مالی یک زن از یک مرد بیکار برای گفتن دارد». به باور او، اصل این اتفاق تازه نیست، بلکه انگ این اتفاق از بین رفته است؛ تا جایی که پدیده «همسر خانهنشین» که زمانی سوژه شوخی بود، حالا به یک متغیر آماری بااهمیت در بازار کار بدل شده است.
پژوهش مفصلی که در «نشریه اقتصاد سیاسی» و توسط «دفتر ملی تحقیقات اقتصادی آمریکا» منتشر شده، راز دیگری را برملا میکند: مردان جوان حدود ۷۰ درصد از وقت کارنکردن خود را صرف بازیهای ویدئویی و سرگرمیهای کامپیوتری میکنند. اقتصاددانان برآورد کردهاند که جهش کیفیت فناوری بازیها از سال ۲۰۰۴ سبب شده تا تفریح این جوانان ۵۰ درصد افزایش یابد. اولریش به الگوی کلیشهای «پسرانی که در زیرزمین خانه والدین بازی میکنند» اشاره میکند. در حال حاضر نزدیک به نیمی از جوانان زیر ۳۰ سال هنوز خانه پدر و مادرشان زندگی میکنند و تقریبا نیمی دیگر وابستگی مالی دارند. از سوی دیگر، بحران اعتیاد به مسکنهای اعتیادآور ضربه سنگینی به مردان فاقد تحصیلات دانشگاهی زده است. علاوه بر این، قوانین حمایتی دولتی (مانند بن غذا یا کمکهزینههای پرداختی) معمولا شامل حال مردان مجرد و سالم نمیشود؛ بنابراین وقتی مردی کارش را رها میکند، تمام بار مالیاش مستقیما روی دوش نزدیکترین فرد زندگیاش میافتد.
برنده و بازنده بازار کار کنونی
نگاهی به فهرست شغلهای در حال رشد، همه چیز را روشن میکند. بخش بهداشت، درمان و مددکاری اجتماعی -که ۷۸.۹ درصد نیروی کار آن را زنان تشکیل میدهند- بین جولای ۲۰۲۳ تا جولای ۲۰۲۵ حدود
۱.۸ میلیون شغل جدید خلق کرده است؛ یعنی بیش از نصف کل رشد اشتغال در آمریکا! در مقابل، حوزههای سنتی مردانه مثل تولید، فناوری، خدمات مالی و رسانه با راکدشدن یا تعدیل نیرو مواجه بودهاند.
علت ساده است: زنان از قبل آموزشهای لازم برای شغلهای موجود را دیدهاند. تا سال ۲۰۲۳، حدود ۸۷ درصد از دانشجویان پرستاری زن بودند. در رشته پردرآمد آسیبشناسی گفتار و زبان، ۹۶.۴ درصد دانشجویان ارشد را زنان تشکیل میدهند و از سال ۲۰۱۹ به این سو، اکثریت ورودیهای دانشکدههای پزشکی با زنان بوده است. به گفته اولریش: «زنها هستند که تخصص لازم برای شغلهای امروز را دارند. چرخه رشد اقتصادی دقیقا در بخشهایی میچرخد که زنانه هستند». خروجی دانشگاهها زنانه است، بخشهای در حال رشد زنانه هستند و از همه مهمتر، شغلهایی که کمترین آسیب را از ورود هوش مصنوعی میبینند (نظیر مراقبت پزشکی، خدمات حضوری و درمانی) همگی در اختیار زنان است. در عوض، شغلهای مردانه درست در خط مقدم جایگزینی با هوش مصنوعی قرار دارند. جالبتر اینکه با ارتقای شغلی زنان و رسیدنشان به مدارج مدیریتی، آنها مشاغل تازهای مانند مهدکودکها، خدمات نگهداری از حیوانات خانگی و خدمات منزل را برای سایر زنان خلق میکنند.
چرخش
ریچارد ریوز، اقتصاددان و پژوهشگر معتقد است همانطور که برای ورود زنان به رشتههای فنی و مهندسی فرهنگسازی شد، حالا باید نسخه را معکوس پیچید و مردان را به سمت علوم پزشکی، آموزش و روانشناسی هدایت کرد. با این حال، هنوز هیچ نشانهای از این تغییر رفتار دیده نمیشود و دانشگاههای تغذیهکننده بازار کار روزبهروز زنانهتر میشوند. به باور اولریش، هیچ نشانهای از تغییر این چرخه و اصلاح بازار دیده نمیشود. این مسیر، یک خیابان یکطرفه است. البته این نکته نباید فراموش شود که این اتفاق برای مردان با تحصیلات پایین رخ میدهد. اکنون پدیده «همسر خانهنشین» تبدیل به داده رسمی در اقتصاد شده و زنی که اجارهخانه را میدهد، در حال چرخاندن اقتصاد آمریکاست.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.
