قیمت نفت، در ظاهر، عددی بیروح بر تابلوی بورسهای جهانی است. اما در دل یک درگیری ژئوپلیتیک، این عدد به سلاحی راهبردی و خاموش بدل میشود که میتواند از دروازه اقتصاد، استحکامات سیاسی یک ابرقدرت را فروریزد. تحلیل پیشرو این گزاره را با اتکا بر دو ستون نظری اقتصاد بینالملل و شواهد تاریخی بررسی میکند: افزایش قیمت نفت چگونه زنجیرهای از سازوکارهای پولی و تجاری را فعال میکند که سرانجام اقتصاد آمریکا را به کام «رکود تورمی» (Stagflation) میکشد؛ وضعیتی مرگبار که در آن، تورم بالا و رشد اقتصادی منفی، همزمان به جان اقتصاد میافتند و با فعالسازی مکانیسم رأیدهی اقتصادی، موقعیت حزب جمهوریخواه را در انتخابات پیش رو به چالش میکشند.
اما این سازوکار چگونه از کنترل خارج میشود؟ پاسخ را باید در دو اهرم ویرانگر اقتصاد بینالملل جستجو کرد. نخستین اهرم، «سهگانه ناممکن» (The Impossible Trinity) است. این نظریه که خالق آن، رابرت ماندل، برای او نوبل اقتصاد را به ارمغان آورد، میگوید یک کشور نمیتواند همزمان هر سه خواسته «نرخ ارز ثابت»، «ورود و خروج آزاد سرمایه» و «سیاست پولی مستقل برای کنترل نرخ بهره و تورم» را با هم داشته باشد. به بیان روشن، انتخاب تنها دو گزینه از این سه گزینه امکانپذیر است. حال تصور کنید در بحبوحه یک جنگ، فدرال رزرو آمریکا برای مهار تورمی که از گرانی نفت دامن میزند، نرخ بهره را افزایش میدهد. این اقدام، سرمایههای سرگردان جهانی را به سوی خود جذب میکند و ارزش دلار را تقویت مینماید. اینجا همان نقطه قربانیشدن استقلال سیاست پولی است. فدرال رزرو دیگر نمیتواند صرفا دغدغه رونق داخلی و اشتغال را داشته باشد، بلکه اسیر پیامدهای بینالمللی تصمیم خود شده است. اهرم دوم، «اثر برونرانی»
(Crowding-Out Effect) نام دارد. این مفهوم تبیین میکند که استقراض گسترده دولت یا نرخهای بهره بالا، چگونه بخش خصوصی مولد را از میدان بیرون میراند. یک نمونه گویا: وقتی نرخ سود بانکی …
