از کتابخانههای هوشمند تا هوشمندی در کتابخانهها تقریباً هر تحول فناورانهای که وارد کتابخانهها شده، با این عنوان توصیف شده است؛ از سامانههای یکپارچه مدیریت کتابخانه و فناوری RFID گرفته تا اینترنت اشیا، رایانش ابری، دادههای کلان، تحلیل رفتار کاربران و در سالهای اخیر، هوش مصنوعی مولد.
بیتردید، کتابخانهها همواره از جمله انعطافپذیرترین نهادهای اجتماعی در پذیرش فناوریهای نوظهور بودهاند. تاریخ کتابداری نشان میدهد که این نهاد هیچگاه در برابر فناوری مقاومت نکرده است. برعکس، بسیاری از نوآوریهای فناورانه ابتدا در کتابخانهها به کار گرفته شدند و سپس به سایر سازمانهای خدماتی راه یافتند. از فهرستهای رایانهای گرفته تا خدمات دیجیتال و مرجع مجازی، کتابخانهها همواره کوشیدهاند خود را با شرایط جدید هماهنگ کنند. اما امروز، در میانه انقلاب هوش مصنوعی، شاید زمان آن رسیده باشد که پرسشی بنیادینتر مطرح کنیم:
*آیا داشتن فناوری، به معنای هوشمند بودن کتابخانه است؟* …
