بررسی دقیقتر نشان میدهد که شرایط کارکرد هر دستگاه دلیل خرابی آن را تعیین میکند. موتورهای الکتریکی در ابزارها و وسایل مختلفی استفاده میشوند و هر کدام نقطه ضعفهای خاص خودشان را دارند. در ادامه به بررسی دلیل سوختن سیم پیچ الکتروموتورها در دستگاههای مختلف میپردازیم. نوسانات ولتاژ و تاثیر آن روی موتور یکی از شایعترین دلایل آسیب دیدن سیم ها تغییرات مداوم ولتاژ برق شبکه است. موتورها برای کار با یک ولتاژ مشخص طراحی شده اند. وقتی ولتاژ افت میکند موتور برای جبران این کمبود و تامین توان مورد نیاز دستگاه جریان بیشتری یا همان آمپر بالاتری از شبکه میکشد. عبور جریان بالا از سیم های مسی باعث تولید گرمای شدیدی میشود. هر سیم دارای یک روکش نازک به نام شارلاک است که به عنوان عایق عمل میکند. گرمای ناشی از جریان بالا این عایق را خشک و شکننده کرده و در نهایت ذوب میکند. وقتی عایق از بین برود جریان برق به جای عبور از مسیر اصلی خود مستقیما بین کلافها جابجا میشود و موتور اصطلاحا میسوزد. خرابی سیم پیچی پمپ آب ساختمان پمپهای آب خانگی و صنعتی شرایط کاری سختی دارند. یکی از دلایل اصلی خرابی در این پمپها کار کردن بدون آب یا اصطلاحا خشک کار کردن است. آبی که از داخل پمپ عبور میکند علاوه بر تامین آب مصرفی وظیفه خنک کردن بدنه پمپ را نیز بر عهده دارد. وقتی قطعی آب رخ میدهد و پمپ همچنان روشن است دمای داخلی آن به سرعت بالا میرود و سیم پیچی ذوب می شود. مشکل رایج دیگر در این پمپها خرابی فیبر و فنر یا همان مکانیکال سیل است. این قطعه وظیفه آببندی پمپ را دارد. با خراب شدن مکانیکال سیل آب به داخل محفظه موتور نفوذ میکند. ترکیب آب و برق به سرعت باعث اتصال کوتاه در کلافهای استاتور شده و موتور از کار میافتد.
آسیب دیدن موتور کولر آبی کولرهای آبی در فصل تابستان به صورت مداوم روشن هستند و همین موضوع استهلاک قطعات آنها را بالا میبرد. بیشترین دلیل سوختن موتور کولر ریختن مستقیم آب روی بدنه آن است. گاهی اوقات پوشالها جابجا میشوند یا شلنگهای تقسیم آب سوراخ شده و آب دقیقا روی شیارهای تهویه موتور میریزد. نفوذ آب به داخل کلافها عایقبندی را از بین میبرد. دلیل مهم دیگر، سفت بستن تسمه کولر است. بسیاری از افراد غیر فنی تصور میکنند هرچه تسمه سفت تر باشد کولر باد بیشتری تولید میکند. اما تسمه سفت فشار مکانیکی شدیدی به شفت و بلبرینگهای موتور وارد میکند. این فشار باعث میشود موتور نتواند به راحتی بچرخد و برای چرخش آمپر بیشتری بکشد. همین آمپر کشیدن اضافی در روزهای گرم تابستان احتمال سوختن سیم پیچی را تا حد زیادی افزایش میدهد. مشکلات سیم پیچی دینام خودرو دینام یا همان ژنراتور خودرو وظیفه تامین برق ماشین و شارژ باتری را بر عهده دارد. محیط زیر کاپوت ماشین بسیار گرم است و دینام در این شرایط سخت کار میکند. یکی از دلایل سوختن سیم پیچی استاتور دینام خرابی باتری است. وقتی باتری ماشین فرسوده و به پایان عمر خود رسیده باشد؛ به صورتی که شارژ نگه ندارد، دینام مجبور است با تمام توان و به صورت مداوم کار کند تا برق ماشین تامین شود. این بار اضافی و کار مداوم باعث گرم شدن بیش از حد سیمهای داخل دینام میشود. همچنین نشت روغن از موتور خودرو و ریختن آن روی دینام میتواند به مرور زمان به روکش سیمها آسیب برساند و باعث اتصال کوتاه شود. شستشوی غیر اصولی موتور ماشین با آب پرفشار هم از دیگر دلایلی است که آب را به داخل دینام میفرستد و باعث سوختن آن میشود. خرابی موتور در لوازم خانگی وسایلی مثل جاروبرقی، ماشین لباسشویی و چرخ گوشت موتورهای بسیار قدرتمندی دارند که برای کار مداوم طراحی نشدهاند. سوختن موتور جاروبرقی معمولا به دلیل کثیف بودن فیلترها و پر بودن کیسه آن اتفاق میافتد. وقتی مسیر مکش هوا مسدود باشد هوایی برای خنک کردن موتور وارد دستگاه نمی شود. از طرفی کاربر دستگاه را برای مدت طولانی بدون استراحت روشن نگه میدارد. در این حالت دور موتور افت میکند و گرمای محبوس شده داخل دستگاه کلافهای مسی را از بین میبرد. در ماشین لباسشویی هم ریختن لباس بیش از ظرفیت مجاز باعث میشود موتور برای چرخاندن دیگ فشار زیادی را تحمل کند. این بار اضافی به صورت مستقیم روی جریان مصرفی موتور تاثیر میگذارد و عمر سیم پیچی را به شدت کاهش میدهد.
علائم اولیه خرابی پیش از سوختن کامل موتورهای الکتریکی معمولا قبل از اینکه به طور کامل از کار بیفتند نشانههایی از خود بروز میدهند. شناخت این نشانهها کمک میکند تا قبل از نیاز به تعمیرات اساسی مشکل را برطرف کنید. بوی سوختگی پلاستیک یا لاک یکی از واضح ترین علائم است. این بو نشان میدهد که روکش عایق سیمها در حال ذوب شدن است. داغ شدن بیش از حد بدنه موتور به طوری که نتوانید دست خود را روی آن نگه دارید نشانه دیگری از اضافه بار یا اصطکاک داخلی است.
گاهی اوقات موتور پس از روشن شدن صدای زوزه یا هوم میدهد اما نمیچرخد. این حالت نشان دهنده نیم سوز شدن کلافهای استارت یا خرابی خازن راه انداز است. اگر در این حالت برق موتور را فورا قطع نکنید جریان کشی شدید در عرض چند ثانیه تمام کلافها را میسوزاند. پریدن مداوم فیوز برق هنگام روشن کردن یک دستگاه خاص هم زنگ خطری است که نشان میدهد در سیم پیچی آن دستگاه اتصال کوتاه رخ داده و جریان بیش از حد مجازی در حال عبور از مدار است. اقدامات پیشگیرانه برای افزایش طول عمر الکتروموتور برای جلوگیری از آسیب دیدن موتورهای الکتریکی رعایت چند نکته ساده کافی است. اول از همه باید از محافظ برق استاندارد استفاده کنید تا نوسانات شبکه به دستگاه نرسد. سرویس دورهای دستگاهها اهمیت زیادی دارد. روغن کاری بلبرینگها و تعویض به موقع آنها از گیرپاژ کردن موتور جلوگیری میکند. در دستگاههایی که با آب سروکار دارند بررسی مداوم نشتیها مانع از نفوذ رطوبت به داخل موتور میشود. همچنین باید به ظرفیت و توان هر دستگاه دقت کرد و از کار کشیدن مداوم و بیش از حد توان دستگاهها خودداری کرد. تهویه مناسب در محل نصب موتورها باعث میشود گرمای تولید شده به راحتی دفع شود و سیمها در دمای استانداردی کار کنند. با رعایت همین موارد ساده میتوان سالها از یک الکتروموتور بدون هیچ مشکلی استفاده کرد.
