فوراً آن را میفروشید تا جلوی زیان بیشتر را بگیرید؟ چند روز صبر میکنید تا ببینید شرایط چه میشود؟ سراغ اخبار و تحلیلها میروید؟ یا کاهش قیمت را فرصتی برای خرید بیشتر میبینید؟
پاسخ این سؤال برای همه یکسان نیست.
دو نفر ممکن است تقریباً درآمد، میزان سرمایه و حتی اطلاعات مالی مشابهی داشته باشند، اما هنگام مواجهه با یک اتفاق مشخص در بازار تصمیمهای کاملاً متفاوتی بگیرند.
دلیل این تفاوت فقط دانش اقتصادی نیست. میزان تحمل ریسک، واکنش به نوسان، تجربههای قبلی، افق زمانی و حتی میزان تأثیرپذیری از رفتار دیگران میتواند روی تصمیم ما اثر بگذارد.
به همین دلیل شاید قبل از پرسیدن «کدام بازار برای سرمایهگذاری بهتر است؟» سؤال دیگری ارزش فکر کردن داشته باشد:
من اساساً چه نوع سرمایهگذاری هستم؟ چرا رفتار سرمایهگذاران در یک بازار یکسان متفاوت است؟
بازار همان بازار است، قیمت همان قیمت و خبر نیز برای همه منتشر شده؛ با این حال واکنش افراد متفاوت است.
تصور کنید قیمت یک دارایی ناگهان کاهش پیدا کند.
یک نفر ممکن است بلافاصله به فروش فکر کند، زیرا دیدن کاهش ارزش سرمایه برایش اضطرابآور است.
فرد دیگری قبل از هر تصمیم، دلیل افت را بررسی میکند و میخواهد بداند اتفاق بنیادی رخ داده یا فقط با یک نوسان کوتاهمدت روبهرو است.
سرمایهگذار دیگری نیز شاید از ابتدا با افق زمانی چندساله وارد بازار شده باشد و یک افت کوتاهمدت تأثیر چندانی بر برنامه او نگذارد.
این تفاوتها نشان میدهند که تصمیمگیری مالی فقط به خود دارایی مربوط نیست؛ ویژگیهای سرمایهگذار نیز بخشی از معادله هستند. تیپ سرمایهگذاری یعنی چه؟
وقتی از تیپ یا شخصیت سرمایهگذاری صحبت میکنیم، منظور یک برچسب ساده مثل «خوب» یا «بد» نیست.
تیپ سرمایهگذاری در واقع تصویری از نحوه مواجهه ما با موقعیتهای مختلف مالی است.
برای مثال: چه مقدار ریسک را میتوانیم تحمل کنیم؟
هنگام زیان چه واکنشی نشان میدهیم؟
نوسانات کوتاهمدت تا چه اندازه روی تصمیم ما اثر میگذارند؟
قبل از خرید چقدر تحقیق میکنیم؟
نظر دوستان، کارشناسان یا شبکههای اجتماعی چقدر روی ما اثر دارد؟
برای سرمایهگذاری افق کوتاهمدت داریم یا بلندمدت؟
اگر برنامهای مشخص داشته باشیم، هنگام تغییر شرایط چقدر به آن پایبند میمانیم؟
ترکیب پاسخ به چنین پرسشهایی میتواند تصویر دقیقتری از سبک تصمیمگیری مالی یک فرد ایجاد کند. فقط ریسکپذیر یا ریسکگریز نیستیم
یکی از اشتباهات رایج این است که شخصیت سرمایهگذار را فقط به دو گروه «ریسکپذیر» و «ریسکگریز» تقسیم کنیم.
در حالی که موضوع پیچیدهتر است.
ممکن است فردی از نظر ذهنی خود را ریسکپذیر بداند، اما وقتی ارزش سرمایهاش واقعاً ۱۵ یا ۲۰ درصد کاهش پیدا میکند، تحمل مشاهده این نوسان را نداشته باشد.
فرد دیگری شاید ریسک متوسطی بپذیرد اما بسیار منظم باشد و حتی در شرایط پرهیجان بازار از برنامه خود خارج نشود.
به همین دلیل برای شناخت سبک سرمایهگذاری بهتر است چند ویژگی در کنار هم بررسی شوند؛ از جمله ریسکپذیری، تحمل نوسان، تحلیلمحوری، استقلال در تصمیمگیری، افق زمانی، نظم، انعطافپذیری و میزان اهمیت حفظ اصل سرمایه. اگر بازار ناگهان رشد کند چه؟
رفتار سرمایهگذار فقط هنگام زیان مشخص نمیشود.
گاهی بازار در مدت کوتاهی رشد چشمگیری دارد و همه درباره آن صحبت میکنند. در چنین شرایطی ممکن است فردی احساس کند اگر همین حالا وارد نشود، فرصت بزرگی را از دست خواهد داد.
این همان زمانی است که تصمیم مالی میتواند بیش از تحلیل، تحت تأثیر هیجان قرار گیرد.
یک سؤال ساده میتواند چیزهای زیادی درباره رفتار مالی ما آشکار کند:
اگر داراییای طی چند هفته رشد زیادی کرده باشد، آیا فقط به دلیل ترس از جا ماندن آن را میخرید؟
کسی که قبل از ورود، ارزش دارایی، ریسک و تناسب آن با برنامه مالی خود را بررسی میکند، رفتاری متفاوت با فردی دارد که صرفاً تحت تأثیر رشد قیمت یا صحبت دیگران تصمیم میگیرد.
هیچکدام از این رفتارها را نمیتوان فقط با میزان دانش مالی توضیح داد. آیا خودمان میتوانیم تیپ سرمایهگذاریمان را تشخیص دهیم؟
تا حدی بله.
یکی از بهترین راهها، مرور تصمیمهای واقعی گذشته است.
به آخرین سرمایهگذاریهای خود فکر کنید و ببینید:
چرا خرید کردید؟
آیا بعد از تحقیق به نتیجه رسیدید یا چون افراد زیادی درباره آن دارایی صحبت میکردند؟
هنگام اولین افت قیمت چه احساسی داشتید؟
آیا برنامه قبلی خود را ادامه دادید یا تصمیمتان کاملاً تغییر کرد؟
هنگام رشد بازار چه کردید؟
آیا از قبل نقطه ورود مشخص داشتید یا ترس از عقب ماندن باعث ورود شما شد؟
پاسخ صادقانه به همین سؤالها میتواند سرنخهای جالبی درباره رفتار مالی شما بدهد.
اما مشکل اینجاست که ما همیشه ارزیابی دقیقی از خودمان نداریم. بسیاری از افراد در شرایط آرام تصور میکنند واکنش منطقی خواهند داشت، در حالی که رفتار آنها هنگام مواجهه واقعی با سود یا زیان ممکن است متفاوت باشد. یک ابزار برای شناخت الگوی تصمیمگیری مالی
برای بررسی ساختارمندتر این موضوع، اکوکوچ ابزاری با عنوان کارنامه اقتصادی طراحی کرده است.
در این ابزار به جای اینکه دانش مالی کاربر با سؤالهای تخصصی امتحان شود، مجموعهای از موقعیتهای سناریومحور در برابر او قرار میگیرد.
هدف این نیست که کاربر پاسخ «صحیح» را پیدا کند؛ بلکه باید گزینهای را انتخاب کند که بیشتر شبیه رفتار واقعی اوست.
به زبان ساده، این ابزار قرار نیست مشخص کند چقدر درباره بازار میدانید؛ تلاش میکند تصویری از این موضوع ارائه کند که در بازار چگونه تصمیم میگیرید.
کاربر میتواند با پاسخ دادن به ۲۰ سؤال کوتاه، بخشی از الگوی تصمیمگیری خود را بررسی کند.
اگر میخواهید جزئیات عملکرد این ابزار، معیارهای ارزیابی و خروجیهای آن را ببینید، توضیحات کامل در مطلب معرفی کارنامه اقتصادی اکوکوچ منتشر شده است. کارنامه اقتصادی چه چیزهایی را بررسی میکند؟
ارزیابی فقط بر یک شاخص متمرکز نیست. ریسکپذیری
برای دستیابی به بازده احتمالی بیشتر، تا چه اندازه آمادگی پذیرش عدم قطعیت و احتمال زیان را دارید؟ تحمل نوسان
اگر ارزش سرمایه در کوتاهمدت بالا و پایین شود، این اتفاق تا چه اندازه تصمیم شما را تغییر میدهد؟ تحلیلمحوری
قبل از تصمیم مالی چقدر اطلاعات جمعآوری و گزینههای مختلف را با یکدیگر مقایسه میکنید؟ استقلال در تصمیمگیری
اخبار، شبکههای اجتماعی و نظر دیگران تا چه اندازه میتوانند انتخاب شما را تغییر دهند؟ افق زمانی
بیشتر به نتیجه چند هفته و چند ماه آینده فکر میکنید یا سرمایهگذاری را با دید چندساله انجام میدهید؟ نظم و پایبندی به برنامه
اگر استراتژی مشخصی داشته باشید، هنگام نوسان بازار تا چه اندازه میتوانید به آن وفادار بمانید؟ انعطافپذیری
اگر اطلاعات جدیدی منتشر شود، چقدر آمادگی دارید تصمیم قبلی خود را بازبینی کنید؟ حفظ سرمایه
حفظ اصل پول در مقایسه با فرصت دستیابی به بازده بیشتر چه جایگاهی در تصمیم شما دارد؟
نکته اصلی در ترکیب این ویژگیها است، نه کسب یک امتیاز بالا یا پایین. بعد از پاسخ به سؤالها چه اتفاقی میافتد؟
پس از تکمیل سؤالهای سناریومحور، پاسخها تحلیل میشوند و نتیجهای متناسب با الگوی پاسخدهی کاربر شکل میگیرد.
مسیر کلی ابزار به این شکل است:
پاسخ به سناریوها ← تحلیل رفتار ← شناسایی شخصیت سرمایهگذاری ← دریافت کارنامه شخصی
طبق توضیحات منتشرشده درباره این ابزار، خروجی میتواند شامل شخصیت سرمایهگذاری، تحلیل سبک تصمیمگیری، نقاط قوت رفتاری، موارد قابل توجه هنگام سرمایهگذاری، دلیل شکلگیری نتیجه، نزدیکترین تیپ از میان سرمایهگذاران شناختهشده و سبد متناسب با سطح ریسک شناساییشده باشد.
یکی از بخشهای متفاوت کارنامه نیز مقایسه ویژگیهای رفتاری کاربر با برخی سرمایهگذاران شناختهشده است.
البته این مقایسه به این معنا نیست که دانش، ثروت یا عملکرد آینده کاربر مشابه آن سرمایهگذار خواهد بود؛ هدف، قابلفهمتر شدن نتیجه تحلیل رفتاری است. آیا این تست میگوید چه چیزی بخریم؟
خیر.
شناخت شخصیت سرمایهگذاری با پیشبینی بازار دو موضوع متفاوت هستند.
هیچ تست شخصیتی نمیتواند تضمین کند طلا، سهام، ارز، نقره یا دارایی دیگری در آینده سودآور خواهد بود.
کارکرد چنین ارزیابیای در مرحله قبل از انتخاب دارایی قرار دارد: شناخت فردی که قرار است سرمایهگذاری کند.
ممکن است دو دارایی از نظر بازده بالقوه جذاب باشند، اما سطح نوسان و ریسک یکی از آنها برای فردی قابل تحمل و برای فرد دیگری نامناسب باشد.
نتیجه کارنامه نیز طبق توضیحات اکوکوچ ابزار پیشبینی قیمت یا تضمین بازده نیست و تصمیم نهایی باید با توجه به اهداف، وضعیت مالی و شرایط شخصی فرد گرفته شود. آیا افراد تازهکار هم میتوانند از آن استفاده کنند؟
برای انجام کارنامه نیازی نیست تحلیل تکنیکال بلد باشید یا درباره اقتصاد کلان اطلاعات تخصصی داشته باشید.
سؤالها با هدف امتحان کردن دانش مالی طراحی نشدهاند و تمرکز آنها روی رفتار فرد در موقعیتهای تصمیمگیری است؛ بنابراین افراد تازهوارد نیز میتوانند آن را انجام دهند.
از سوی دیگر، برای کسی که سالها در بازار فعالیت کرده نیز نتیجه میتواند جالب باشد؛ زیرا میتواند آن را با رفتار واقعی خود در دورههای مختلف صعود و ریزش مقایسه کند. مهمتر از اسم تیپ، شناخت نقاط ضعف تصمیمگیری است
شاید جذابترین بخش یک تست شخصیت این باشد که در پایان ببینیم «چه تیپی هستیم»، اما بخش مهمتر ماجرا جای دیگری است.
اگر متوجه شوید در زمان رشد سریع بازار بیش از حد تحت تأثیر دیگران قرار میگیرید، این شناخت میتواند دفعه بعد باعث شود قبل از خرید کمی بیشتر بررسی کنید.
اگر بدانید تحمل نوسان شما کمتر از چیزی است که تصور میکردید، احتمالاً هنگام طراحی سبد سرمایهگذاری واقعبینانهتر رفتار خواهید کرد.
یا اگر متوجه شوید در تحلیل گزینهها بیش از اندازه زمان صرف میکنید و تصمیمگیری را دائماً به تعویق میاندازید، این نیز اطلاعات مفیدی درباره سبک رفتاری شماست.
بنابراین ارزش اصلی چنین ارزیابیهایی در برچسب شخصیت خلاصه نمیشود؛ بلکه میتواند فرد را وادار کند درباره الگوهای تکرارشونده تصمیمهایش فکر کند. یک سؤال قبل از سرمایهگذاری بعدی
معمولاً زمانی که صحبت از سرمایهگذاری میشود، پرسشها حول بازار میچرخند:
طلا بخریم یا سهام؟
کدام بازار بازده بیشتری دارد؟
الان زمان ورود است یا باید صبر کنیم؟
این سؤالها مهم هستند، اما شاید پیش از آنها باید یک متغیر دیگر را هم بشناسیم:
خودمان.
اینکه با زیان چگونه برخورد میکنیم، چقدر نوسان را تحمل میکنیم، تصمیمهایمان تا چه اندازه مستقل هستند و در چه افق زمانی سرمایهگذاری میکنیم، میتواند روی نتیجه تجربه مالی ما اثر بگذارد.
شاید به همین دلیل سؤال مناسب قبل از سرمایهگذاری بعدی این نباشد که:
«چه چیزی بخرم؟»
بلکه ابتدا بپرسیم:
«اگر شرایط برخلاف انتظارم پیش رفت، من چه واکنشی نشان خواهم داد؟»
برای پیدا کردن پاسخ دقیقتر میتوانید تست کارنامه اقتصادی اکوکوچ را انجام دهید و ببینید الگوی تصمیمگیری شما در موقعیتهای مختلف مالی چگونه تحلیل میشود.
سوالات کوتاه درباره شخصیت سرمایهگذاری آیا تیپ سرمایهگذاری افراد همیشه ثابت میماند؟
لزومی ندارد. تجربه، تغییر شرایط مالی، هدفهای جدید و میزان تحمل نوسان میتوانند در طول زمان تغییر کنند. به همین دلیل بهتر است نتیجه چنین ارزیابیهایی تصویری از شرایط فعلی فرد در نظر گرفته شود. آیا ریسکپذیری بیشتر یعنی سرمایهگذار بهتری هستیم؟
خیر. ریسکپذیری بالا یا پایین بهتنهایی نشانه بهتر یا بدتر بودن یک سرمایهگذار نیست. مهمتر این است که میزان ریسک انتخابشده با توان مالی، اهداف و ظرفیت تحمل فرد هماهنگی داشته باشد. آیا نتیجه کارنامه توصیه خرید محسوب میشود؟
خیر. کارنامه اقتصادی برای شناخت بهتر رفتار مالی و سطح ریسک طراحی شده و ابزار پیشبینی بازار یا تضمین سود نیست. انجام کارنامه چقدر زمان میبرد؟
این ارزیابی شامل ۲۰ سؤال کوتاه است و برای تکمیل سریع و تعاملی طراحی شده است. جمعبندی
بازار برای همه یکسان حرکت میکند، اما انسانها به حرکت بازار یکسان واکنش نشان نمیدهند.
یک افت قیمت برای فردی نشانه خروج است، برای دیگری دلیلی برای صبر و برای شخص دیگری یک فرصت احتمالی خرید.
شناخت علت این تفاوتها میتواند به اندازه شناخت خود بازار اهمیت داشته باشد.
کارنامه اقتصادی اکوکوچ تلاش میکند با بررسی مجموعهای از سناریوهای مالی، تصویری از ریسکپذیری، تحمل نوسان و سبک تصمیمگیری فرد ارائه دهد تا قبل از انتخاب سرمایهگذاری، یک بخش مهمتر معادله روشنتر شود: خودِ سرمایهگذار.
