به گزارش مردم سالاری آنلاین، مهدی محمدی، مشاور راهبردی محمدباقر قالیباف، در یک فایل صوتی آخرین تحولات منطقه و مذاکرات ایران و آمریکا و نکات مربوط به تنگه هرمز را تشریح کرد.
در متن این فایل صوتی «بررسی موضعگیری و توئیت ترامپ» در ابتدای بحث قرار گرفته و گفته می شود:
آنچه روی داد، اتخاذ تصمیمی نوسانی و شخصمحور از سوی ترامپ بود. وی در پیامی توئیتری اعلام کرد به دلیل جریان داشتن مذاکراتی میان ایران و کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس درباره تنگه هرمز و موضوع هستهای، و بنا به درخواست سران کشورهای عربی از جمله محمد بن سلمان، طرح حمله به ایران را لغو کرده و قصد دارد فرصتی به این گفتوگوها اختصاص دهد. وی تنها شرط خود را به نتیجه رسیدن سریع این مذاکرات عنوان کرده است. بدین ترتیب، طرح حملهای که در آستانه نهایی شدن قرار داشت، فعلاً متوقف شده است.
تحلیل وضعیت تصمیمگیری در آمریکا
برای درک صحیح این رویداد و پیشبینی روندهای آتی امنیت ملی، توجه به چند نکته ضروری است. پیشتر نیز اشاره شد که اگرچه امکان دارد این تصمیم از ابعاد نظامی نهایی شده باشد، اما جمعبندی قطعی درباره آن در سطح حاکمیتی آمریکا صورت نگرفته بود. تردیدهای عمیقی نزد تصمیمگیران آمریکایی وجود دارد که مهمترین آنها، ابهام در دستیابی به موفقیت در صورت اجرای عملیات جدید نظامی است.
از یک سو، ترامپ با بحرانهای متعدد سیاسی و اقتصادی و فشارهای داخلی و بینالمللی مواجه است. متحدان غربی، منطقهای و شرقی وی بر این باورند که او بحرانی بیسرانجام ایجاد کرده است. دموکراتها کمپین سنگینی علیه جمهوریخواهان راهاندازی کردهاند و احتمال تغییر اکثریت در سنا جدی است. علاوه بر این، کسبوکار خانوادگی ترامپ آسیب دیده و مهمتر از همه، پرستیژ نظامی آمریکا مخدوش شده است؛ چراکه فاصله میان قدرت ادعایی و توان واقعی ایالات متحده آشکار گشته است. جنگ با ایران نشان داد که ماشین جنگی آمریکا با ناکارآمدیها و چالشهای جدی در تحقق اهداف راهبردی روبهروست.
با این حال، ترامپ که درصدد خروج از این بحران است، تمایلی به پذیرش شکست ندارد و مایل است پرونده ایران را با پیروزی دیپلماتیک یا نظامی مخدوم سازد. همچنین نباید فراموش کرد که با کاهش نسبی بحران و سامانیابی فضای داخلی در آمریکا و اسرائیل، امکان بازگشت مجدد آنها به سناریوهای ضدایرانی وجود دارد.
سناریوها و ابزارهای غیرنظامی دشمن
گزینه نظامی تنها ابزار در دست آمریکا نیست. ابعاد دیگری چون محاصره دریایی، جنگ روانی، عملیات شناختی بر افکار عمومی و تلاش برای تغییر محاسبات مسئولان و تضعیف تابآوری جامعه، بخشهایی از یک پروژه ترکیبی و چندوجهی هستند که صرفاً وابسته به اقدام مستقیم نظامی نمیباشند.
دلایل عقبنشینی موقت ترامپ از اقدام نظامی
با تحلیل دادههای موجود، دلایل تعویق موقت تهدید نظامی را میتوان در سه محور خلاصه کرد:
۱. عدم دسترسی به اهداف عملیاتی: گزینه نظامی همچنان معتبر و در دستور کار است و دشمن در پی فرصت مناسب برای ضربه کاری میباشد. به نظر میرسد علت اصلی لغو عملیات دیشب، عدم دسترسی به اهداف مدنظر (بهویژه افراد هدفگذاریشده برای ترور) بوده است. این تعویق ممکن است یک اقدام تاکتیکی و فریبنده باشد تا در صورت فراهم شدن دسترسی، حمله مجدداً اجرا شود. از این رو، حفظ هوشیاری در بالاترین سطح ممکن و فرضِ احتمال وقوع درگیری در هر لحظه، الزامی است.
۲. تردید در اثربخشی طرحهای سنتکام: ناظر بر اطلاعات جدید، یکی از اهداف اصلی طرح حمله، برنامههای موشکی و شهرهای موشکی ایران بوده است. این ابهام جدی در هیئت حاکمه آمریکا وجود دارد که آیا طرح جدید سنتکام توان خاموش کردن توان موشکی و پهپادی ایران را دارد یا خیر؛ چالش بزرگی که از ابتدای درگیریها تاکنون ناموفق مانده است. نگرانی اصلی ترامپ، ریسک بروز یک شکست بزرگتر، افزایش توان تلافیجویانه ایران و تحمل تحقیری سنگینتر بوده است. از این رو، وی تماسهای سران کشورهای عربی را بهانهای برای خروج از بنبست و عقبنشینی موقت قرار داد.
۳. امید بستن به ایجاد آشوبهای داخلی: مولفه دیگری که ابعاد بنیادیتری دارد، اتکای دشمن به ایجاد ناآرامی و آشوب داخلی پیش از وارد آوردن ضربه نظامی است (الگویی مشابه رویدادهای گذشته). به نظر میرسد در شرایط کنونی، تمرکز بر تبعات احتمالی افزایش قیمت بنزین معطوف شده است. اتخاذ چنین تصمیمی در مقطع فعلی یک خطای بزرگ مدیریتی و امنیتی خواهد بود. راهکار رفع مشکلات ناشی از محاصره دریایی و تأمین منابع، فشار بر مردم یا افزایش ناگهانی قیمتها نیست، بلکه نیازمند تدابیر خلاقانه، آگاهیبخشی شفاف به جامعه و مدیریت دقیق است. مسئولان باید توجه داشته باشند که جنبه امنیتی تصمیمات اقتصادی در وضعیت فعلی بیش از هر زمان دیگری اهمیت دارد. دشمن در صدد است تا از طریق فشار اقتصادی و ایجاد التهاب، زمینهساز ضربه نظامی شود.
تحلیل مذاکرات عمان و وضعیت تنگه هرمز
در خصوص مذاکرات جاری در عمان، روند گفتوگوها همچنان در جریان است و نتیجه آن قابل پیشبینی قطعی نیست. موضع اصولی و ثابت، عدم پذیرش «مسیر جنوبی» و ضرورت شکلگیری قالبی توافقشده جهت اعمال ترتیبات مدنظر ایران است؛ امری که منطبق بر چارچوبهای گذشته و شروط تعیینشده است.
تا زمان تداوم درگیریها، انسداد تنگه هرمز منطقاً باید ادامه یابد؛ چراکه در شرایط مواجهه نظامی، بازگشایی آن معنایی ندارد. علاوه بر این، ترتیبات بازگشایی یا مدیریت آبراهها (اعم از تنگه هرمز، بابالمندب، دریای سرخ و کانال سوئز) نباید منجر به افت قیمت در بازار جهانی انرژی گردد. امروزه ابزارهای ایران برای مدیریت بازار انرژی ترکیبی و چندبعدی است.
نتیجهگیری و راهکارهای مواجهه
شرایط کنونی موقت، شکننده و گذراست و تغییر نیت دشمن بعید به نظر میرسد. اقدامات ضروری در این مقطع عبارتند از:
ارتقای سطح هوشیاری به بالاترین میزان ممکن؛
اعطای فرصت لازم به دیپلماسی؛
حفظ و تقویت اجماع داخلی؛
پرهیز از تصمیمات شوکآور در محیط داخلی و اقتصادی.
با تلفیق این راهبردها میتوان شرایط حساس فعلی را با اطمینان و ثبات بیشتری مدیریت نمود.
