به گزارش مردم سالاری آنلاین؛ دکتر سیدهادی برهانی در گفتگو با خبرگزاری خبرآنلاین با اشاره به تحولات اخیر منطقه میگوید شرایط امروز با دور نخست درگیریها تفاوت اساسی دارد و خاورمیانه وارد مرحله تازهای از بحران شده است. به گفته او، در جنگ چهلروزه، آغازگر درگیری آمریکا و اسرائیل بودند و حملات غافلگیرانه آنها که مراکز حساس و شخصیتهای کلیدی ایران را هدف قرار داده بود، موجودیت کشور را با تهدیدی جدی مواجه کرد.
او معتقد است در آن مقطع، مقاومت ایران و همراهی مردم باعث شد اهداف اصلی واشنگتن و تلآویو محقق نشود. به گفته این استاد دانشگاه تهران، نه پروژه تغییر نظام به نتیجه رسید و نه هدف تضعیف ساختار سیاسی ایران محقق شد و در نهایت آمریکا ناچار شد به یادداشت تفاهمی تن دهد که بیش از آنکه منافع واشنگتن را تأمین کند، موقعیت ایران را در مذاکرات تقویت کرد. موفقیت در دوران جنگ، به یک اشتباه محاسباتی تبدیل شد
برهانی با اشاره به اقداماتی مانند بستن تنگه هرمز و حمله به پایگاههای آمریکا در جریان جنگ، تأکید میکند این اقدامات در آن مقطع، در چارچوب دفاع ایران از موجودیت خود قابل ارزیابی بود و از همین رو، نه تنها بخش مهمی از افکار عمومی منطقه از آن حمایت میکرد، بلکه حتی برخی کشورهایی که هدف حملات ایران قرار گرفته بودند نیز میتوانستند شرایط تهران را درک کنند.
او اما معتقد است همین موفقیت، زمینه یک خطای محاسباتی را فراهم کرد. به گفته برهانی، این تصور در ایران شکل گرفت که میتوان همان سیاست را پس از پایان جنگ و در فضای آتشبس نیز ادامه داد و از آن برای کسب امتیاز استفاده کرد؛ در حالی که شرایط سیاسی و حقوقی پس از جنگ، با دوران درگیری تفاوت اساسی داشت.
این استاد دانشگاه تهران با اشاره به ضربالمثل «گاهی موفقیت، بزرگترین دشمن انسان میشود» میگوید موفقیت ایران در مدیریت تنگه هرمز طی جنگ چهلروزه، تا حدی موجب فاصله گرفتن از واقعبینی شد و این خوشبینی را به وجود آورد که همان سیاست در هر شرایطی قابل تکرار است.
برهانی البته تأکید میکند این خطای محاسباتی تنها به ایران محدود نبود و آمریکا نیز در دور نخست جنگ دچار برآوردهای نادرستی شد؛ موضوعی که در نهایت واشنگتن را به سمت پایان دادن به درگیریها سوق داد. با این حال، به اعتقاد او، زمانی که پیامدهای یک اشتباه آشکار میشود، ادامه همان مسیر دیگر قابل توجیه نیست و باید در آن بازنگری کرد. راه خروج از وضعیت فعلی، دیپلماسی منطقهای است
برهانی در ادامه، اصلاح این روند را امکانپذیر میداند و معتقد است ایران باید بیش از گذشته بر ظرفیت دیپلماسی منطقهای تکیه کند. به گفته او، نزدیکتر شدن به کشورهای اثرگذار جهان اسلام از جمله پاکستان، ترکیه، عمان، قطر، مصر و عربستان سعودی میتواند زمینه گفتوگو و یافتن راهحلی مشترک برای خروج از شرایط کنونی را فراهم کند.
او تأکید میکند وضعیت فعلی، بیش از هر طرف دیگری به سود اسرائیل است و به همین دلیل، همکاری و همفکری با کشورهای منطقه برای کاهش تنشها اهمیت دوچندان پیدا کرده است. برهانی در پایان میگوید دستگاه دیپلماسی ایران از ظرفیت لازم برای پیشبرد این مسیر برخوردار است، مشروط بر آنکه اعتماد به دیپلماسی، مبنای تصمیمگیری در مدیریت بحران قرار گیرد.
