هر نظم جهانی بر شالودهای از توان تولید استوار است. امپراتوریها هنگامی طلوع میکنند که کالاهای جهان را میسازند و سرمایههای جهان را جذب میکنند؛ و از همان لحظهای رو به غروب مینهند که چرخهای تولیدشان از حرکت بازمیایستد و سرمایهشان به سرزمینهای دیگر کوچ میکند. این قانون ساده اما بنیادین، کلید فهم سرگذشت هر قدرت بزرگ در تاریخ است. و اینک، ایالات متحده درست در میانه چنین تجربهای قرار دارد: غروب یک نظم در جریان است و طلوع نظمی دیگر در افق.
در نگاه ایمانوئل والرشتاین، تاریخ جهان نه مجموعهای از رویدادهای پراکنده، که روایت یک «نظام جهانی» است؛ نظامی که واحد اصلی تحلیل آن، دولت یا جامعه نیست، بلکه گسترهای از انسانها و سرزمینهاست که حول یک «تقسیم کار فراملی» به هم پیوستهاند. این نظام، سه رکن دارد: مرکز (هسته)، مدار اول (نیمهحاشیه) و مدار دوم (حاشیه). هسته، جایگاه تولید سرمایهبر و ماهرانه است؛ حاشیه، سرزمین استخراج مواد خام و کار کممزد؛ و نیمهحاشیه، میانیترین مدار است که بهطور همزمان نقش دوگانهای ایفا میکند: از یک سو، مواد خام و نیروی کار ارزان مدار دوم را جذب میکند و کالاهای ساختهشده را به آن بازمیفرستد، و از سوی دیگر، در برابر هسته بهعنوان تولیدکننده نیمهپیشرفته و بازار مصرف عمل میکند. به این ترتیب، نیمهحاشیه هم استثمارگر است و هم استثمارشونده؛ هم از حاشیه بهره میکشد و هم خود در شبکه سلطه هسته گرفتار است. در هر دوره، یک قدرت بر این نظام مسلط میشود: هلند در سدههای پیشین، سپس بریتانیا، و در دهههای اخیر ایالات متحده. اما سیادت هسته، جاودانه نیست. آنچه امروز در برابر چشمان ما رخ میدهد، آغاز همان وارونگیای است که نظریه نظام جهانی آن را گریزناپذیر میداند: جابهجایی تدریجی تولید از هسته به مدار اول و دوم، و بیداری نیمهحاشیه و حاشیه در برابر هژمون جهانی. برای آنکه ابهامی نماند، از همین آغاز باید روشن کرد: مراد از «هسته» در این نوشتار، مشخصاً ایالات …
