ایران میتواند بازیگر امنیتساز منطقه باشد/ بنزین ۸۷ هزار تومانی حوادث ۱۸ و ۱۹ دی را تکرار میکند ابراهیم متقی، عضو هیئت علمی و استاد علوم سیاسی دانشگاه تهران، عصر امروز در همایش «نقش ایران در بازسازی نظم منطقه؛ با تمرکز بر تحولات تنگه هرمز» که در سالن شهید مدرس مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی برگزار شد، اظهار کرد: مهم این است که ما جایگاه خود را بهخوبی بشناسیم. ژئوپلیتیک ایران میگوید که میتوانی بازیگری باشی که دارای قدرت منطقهای است، مشروط به اینکه در تعارض با قدرتهای بزرگ قرار نگیری یا اگر قرار گرفتی، یک قدرت بزرگ حامی تو باشد.
وی افزود: نگاهی که ایران در طول تاریخ داشته، نگاهی مبتنی بر حفظ هویت و موقعیتی است که ریشههای ذهنی آن امپراتوری است. روحالله رمضانی میگوید که ذهنیت ایران امپراتوری است؛ پس این ذهنیت را ما ایرانیها داریم. در دوره قاجار، پادشاه «قبله عالم» بود و در زمان پهلوی، شاه را «شاهنشاه» خطاب میکردند.
عضو هیئت علمی دانشگاه تهران تصریح کرد: یک نکته اساسی این است که مسئله ایران بهعنوان مرکز منطقه در تفکر راهبردی ایران وجود داشته و دارد. به همین دلیل نتانیاهو گفته است که ایران خیلی بزرگ است و به دنبال تجزیه ایران بودند و در جنگ اخیر، کردها را برای این کار در نظر گرفتند. تمام پاسگاههای انتظامی در مراکز مرزی را زدند تا تجزیه ایران را ایجاد کنند.
وی گفت: تفکرشان این بود که جنگ در ایران بهسرعت تمام میشود، اما ممکن است ایران در جدال با قدرتهای بزرگ دچار مشکلات سهمگین شود، اما هیچ کشوری نمیتواند در مقابل ایران پیروز شود.
متقی با بیان اینکه ایران میتواند هویت امنیتساز برای منطقه ایجاد کند، اظهار کرد: ایران میتواند هویت امنیتساز برای منطقه ایجاد کند و بازیگر امنیتساز باشد.
وی ادامه داد: ما میتوانیم از جنگ نامتقارن بهره بگیریم. زمانی که بحث موجودیت مطرح شود، راهبرد ما باید استفاده از جنگ نامتقارن باشد.
استاد علوم سیاسی دانشگاه تهران گفت: ما هویت داریم، راهبرد داریم و محور اصلی ما مقاومت است و در اینجاست که میتوانیم کنش قدرتهای بزرگ را خنثی کنیم. ایران قادر به این نخواهد بود که توسعه قدرت دهد، اما قادر است قدرت فرامنطقهای را که به دنبال توسعه سرزمینی خود در منطقه ماست، متوقف کند.
متقی افزود: برای اینکه یک بازیگر نقش هژمونی داشته باشد، باید منابع خود، از جمله منابع انرژی و نفتی را کنترل کند و ما باید این موضوع را مدنظر داشته باشیم.
وی با اشاره به آسیبهایی که به ایران وارد شده است، گفت: دشمنان به ایران ضربه و آسیب زدند و رهبری و تعدادی از مقامات ما را ترور کردند، اما نتوانستند راهبرد ما را بزنند. رهبر شهید انقلاب یک بحث بنیادین داشتند که اگر جنگ علیه ایران شکل گیرد، جنگ علیه کل منطقه شکل خواهد گرفت و این راهبرد ما برای مقابله با جنگ بوده است.
متقی ادامه داد: این حق ما است که برای تثبیت موقعیت خود و کاهش هزینههای خود، جنگ را گسترش دهیم.
وی با طرح این پرسش که حوادث منطقهای آیا معطوف به ثبات خواهد بود یا خیر، گفت: اگر ثبات و امنیت ایران دچار بحران شود، میتواند این بیثباتی را به مابقی کشورها منتقل کند.
عضو هیئت علمی دانشگاه تهران با تأکید بر ارتباط میان دیپلماسی و جنگ اظهار کرد: دیپلماسی و جنگ دو روی یک سکه هستند و از هم جدا نیستند. برای ثبات منطقهای، آمریکا نیاز دارد که با ایران به توافق برسد.
متقی درباره توافق اسلامآباد نیز گفت: توافق اسلامآباد از نظر من مطلوب بود، اما قابلیت اجرا نداشت؛ چراکه هر توافقی باید یک پشتوانه داشته باشد و پشتوانه حمایتی برای تثبیت نداشت. آمریکاییها هم شهره هستند به اینکه توافق نمیکنند برای اجرا، مانند برجام.
وی تصریح کرد: آمریکا نمیتواند ایران را نادیده بگیرد و برای اینکه بتوانیم از این بحران عبور کنیم، باید از قدرت رها نشویم و اندیشه قدرت را نادیده نگیریم.
متقی افزود: نکته بعدی این است که مقاومت در سطح اجتماعی، ساختاری و منطقهای باید بازتولید شود و نکته سوم این است که انعطاف دیپلماتیک داشته باشیم. حفظ نظام سیاسی اوجب واجبات است.
وی در پایان در واکنش به زمزمههایی که برای گرانی بنزین وجود دارد، گفت: باید این موضوع را مدنظر داشته باشیم که بنزین ۸۷ هزار تومانی و شوک درمانی، همان حوادث ۱۸ و ۱۹ دیماه را تکرار میکند.
