حجتالاسلام سیدمحمدکاظم طباطبایی در گفتوگو با ایرنا اظهار کرد: سرچشمه همه فضایل پیامبر اکرم (ص) عبارت است از بندگی محض و تام در برابر خداوند. عبودیت به معنای نهایت خضوع، تسلیم، محبت، طاعت و وابستگی وجودی در برابر خداوند است. منشا عبودیت نیز درک فقر ذاتی انسان و غنای مطلق الهی است و در آیه ۱۵ سوره فاطر خداوند میفرماید «یا أَیُّهَا النّاسُ أَنتُمُ الفُقَراءُ إِلَی اللَّهِ وَاللَّهُ هُوَ الغَنِیُّ الحَمیدُ».
وی با اشاره به آیه ۵۶ سوره ذاریات گفت: قرآن کریم هدف خلقت جن و انس را عبادت و عبودیت معرفی میکند و میفرماید «وَما خَلَقتُ الجِنَّ وَالإِنسَ إِلّا لِیَعبُدونِ» و اگر بخواهیم هسته مرکزی شخصیت پیامبر را شناسایی کنیم، به عبودیت آن حضرت میرسیم. این واژه، حقیقتی است که تمام ساحتهای وجودی ایشان را پوشش میدهد.
این خادم قرآنی اضافه کرد: خدای متعال در بیان نزول قرآن، پیامبر را «عبدِ خود» معرفی میکند و میفرماید «تَبارَکَ الَّذِی نَزَّلَ الفُرقانَ عَلیٰ عَبدِهِ لِیَکونَ لِلعالَمینَ نَذیرًا» و نفرمود «علی رسوله» یا «علی نبیه» و در آیه دهم سوره نجم هم فرمود «فَأَوحیٰ إِلیٰ عَبدِهِ ما أَوحیٰ». در آیه اول سوره اسراء نیز آمده است که «سُبْحَانَ الَّذِی أَسْرَیٰ بِعَبْدِهِ». این موضوع نشان میدهد عصمت، مقام خاتمیت و حتی معراج، همگی در سایه عبودیت معنا پیدا میکند.
وی ادامه داد: هنگامی که به رسول خدا (ص) گفتند که چرا با این مقام قرب و جایگاه، اینهمه عبادت میکنید و خود را به رنج میافکنید؟ فرمود «أفلا أکونُ عبدًا شکورًا؟» آیا بندهای شکرگزار نباشم؟ قرآن نیز همه انسانها را برای دستیابی به این مقام و مرتبه دعوت کرده و فرموده «إِنَّ ٱللَّهَ رَبِّی وَرَبُّکُمْ فَٱعْبُدُوهُۚ هَٰذَا صِرَٰطࣱ مُّسْتَقِیمࣱ»
این استاد حوزه با اشاره به الگوی عبودیت پیامبر (ص) گفت: ما به عنوان یک مسلمان و پیرو رسول خدا (ص) میتوانیم مراحل ابتدایی و میانی عبودیت را طی کنیم و نه اوج آن را که مختص پیامبر است و بنابراین مسیر عبودیت برای همه باز است و ما میتوانیم با تمرین عملی، قدمهای کوچکی برداریم. به عنوان نمونه در مواجهه با تردید بین خواستههای شخصی و فرمان الهی، تمایل خود را فدای حکم شرع کنیم.
رئیس پژوهشکده علوم و معارف حدیث پژوهشگاه قرآن و حدیث افزود: عبودیت یعنی تسلیم شدن در برابر تدبیر الهی و لذا انسان هرچه بیشتر به دستورهای خداوند گردن نهد، ملکات روحیاش تغییر میکند؛ به عنوان مثال صبر و تواضع در او تقویت میشود. برای رسیدن به این مقام باید توجه کنیم که چند درصد از تصمیمهای روزانه ما بر اساس اوامر شرعی و چند درصد بر اساس عادت یا منافع شخصی است.
وی اضافه کرد: برای تمرین عبودیت میتوان هر روز چند دقیقه به نیت خود توجه کنیم؛ به عنوان مثال هنگام انجام کارهای معمولی مثل خوردن یا خوابیدن، نیت «تقرب به خدا» داشته باشیم یا در برخورد با مشکلات، پیش از هر واکنش، از خود بپرسیم «اگر پیامبر جای من بود، چه میکرد؟» و همین پرسش، ذهن را به سمت عبودیت هدایت میکند.
