دیدارنیوز: وظیفه کلیهها بسیار بیشتر از دفع مواد زائد از خون است، آنها به کنترل فشار خون، حفظ تعادل آب و مواد معدنی، کمک به تولید گلبولهای قرمز و حفظ سلامت استخوانها کمک میکنند.
از آنجا که بیماری کلیوی میتواند بهتدریج این عملکردهای مهم را مختل کند، بسیاری از افراد این پرسش را مطرح کردند که آیا مصرف ویتامینها میتواند از کلیهها محافظت کند یا خیر.
نتایج پژوهشها نشان میدهد برخی ویتامینها، بهویژه در افرادی که دچار کمبود هستند، میتوانند مفید باشند. با این حال، شواهد چندانی وجود ندارد که نشان دهد مصرف مقادیر زیاد ویتامینها میتواند از بیماری کلیوی پیشگیری یا آن را درمان کند. در برخی موارد، مصرف مکملها در دوزهای بالا حتی ممکن است مشکلات جدیدی ایجاد کند.
ویتامین «دی» (D)، یکی از ویتامینهایی محسوب میشود که شواهد درباره فواید آن برای افراد مبتلا به بیماری مزمن کلیه، قویتر است. کلیههای سالم به تبدیل ویتامین «دی» به شکلی که بدن بتواند از آن استفاده کند کمک میکنند، اما کلیههای آسیبدیده ممکن است توانایی کمتری برای انجام این کار داشته باشند. در نتیجه، افراد مبتلا به بیماری کلیوی معمولا با مشکلاتی در زمینه ویتامین «دی»، کلسیم و سلامت استخوانها مواجه میشوند.
پزشکان ممکن است زمانی درمان با ویتامین «دی» را توصیه کنند که آزمایش خون، پایین بودن سطح این ویتامین یا غیرطبیعی شدن سطح هورمونهای مرتبط را نشان دهد. اصلاح این مشکلات میتواند به محافظت از استخوانها و کنترل عوارض بیماری مزمن کلیه کمک کند. با این حال، پژوهشگران همچنان این موضوع را بررسی میکنند که آیا درمان با ویتامین «دی» میتواند بهطور مستقیم روند کاهش عملکرد کلیه را آهسته کند یا خیر.
چند نوع از ویتامینهای گروه «بی» (B) نیز برای سلامت طبیعی بدن اهمیت دارند. ویتامینهای «ب۶» (B ۶) و «ب۱۲» (B ۱۲) و همچنین فولات به بدن در پردازش «هموسیستئین» کمک میکنند، مادهای که میتواند در خون تجمع پیدا کند و با بیماریهای قلبیعروقی، مرتبط است. نتایچ پژوهشها نشان میدهد ویتامینهای گروه «بی» میتوانند سطح «هموسیستئین» را کاهش دهند، اما هنوز مشخص نیست که آیا این کاهش به بهبود پیامدهای مرتبط با کلیه منجر میشود یا خیر.
برخی افراد مبتلا به بیماری کلیوی، بهویژه کسانی که دیالیز میشوند، ممکن است ویتامینهای محلول در آب را از دست بدهند و به مکملهای ویژه نیاز داشته باشند. پزشکان ممکن است به جای مولتیویتامینهای معمولی، فرآوردههای ویتامینی مخصوص بیماران کلیوی را توصیه کنند. این موضوع اهمیت دارد، زیرا مکملهای معمولی ممکن است حاوی موادی با مقادیر نامناسب برای افراد دارای کاهش عملکرد کلیه باشند.
ویتامین «سی» (C) برای سلامت بافتهای بدن ضروری است و همچنین بهعنوان آنتیاکسیدان عمل و از سلولها در برابر آسیب محافظت میکند. با این حال، بیشتر مصرف کردن همیشه بهتر نیست؛ دوزهای بالای ویتامین «سی» میتواند میزان اگزالات را در بدن افزایش دهد و خطر تشکیل سنگ کلیه یا بروز عوارض دیگر را در افراد مستعد بالا ببرد.
ویتامین «ای» (E) نیز آنتیاکسیدان، محسوب میشود که در افراد مبتلا به بیماری کلیوی مورد مطالعه قرار گرفته است. برخی نتایج پژوهشها نشان میدهد این ویتامین ممکن است به کاهش برخی انواع آسیب سلولی یا التهاب، ازجمله در افرادی که دیالیز میشوند، کمک کند. با این حال، شواهد برای توصیه مصرف ویتامین ویتامین «ای» با دوز بالا برای همه افراد مبتلا به بیماری کلیوی کافی نیست.
ویتامین «کا» (K) نیز در سالهای اخیر توجه فزایندهای را در تحقیقات علمی به خود جلب کرده است. نتایج برخی پژوهشها نشان میدهد افراد مبتلا به بیماری مزمن کلیه ممکن است سطح پایینی از ویتامین «کا» داشته باشند و پژوهشگران این موضوع را بررسی میکنند که آیا این کمبود در تجمع کلسیم در رگهای خونی نقش دارد یا خیر. این مسئله اهمیت زیادی دارد، زیرا افراد مبتلا به بیماری کلیوی با خطر بالاتری برای ابتلا به مشکلات قلبی و عروقی مواجه هستند.
غذا همچنان برای بیشتر افراد، منبع ترجیحی دریافت ویتامینهاست. میوهها، سبزیجات، غلات کامل و سایر مواد غذایی مغذی، علاوه بر ویتامینها، مواد مغذی مفید دیگری نیز در اختیار بدن قرار میدهند. با این حال، افراد مبتلا به بیماری پیشرفته کلیوی ممکن است مجبور باشند مصرف برخی مواد غذایی را محدود کنند، زیرا پتاسیم، فسفر یا مواد دیگر ممکن است در صورت عملکرد نامناسب کلیهها در بدن تجمع پیدا کنند.
به همین دلیل، رژیم غذایی بیماران کلیوی باید بهصورت فردی تنظیم شود. غذایی که برای عموم مردم سالم محسوب میشود، لزوما برای فرد مبتلا به بیماری پیشرفته کلیوی یا فرد تحت دیالیز مناسب نیست. پزشک یا متخصص تغذیه بیماریهای کلیوی میتواند با توجه به نتایج آزمایشهای خون و مرحله بیماری کلیوی فرد مشخص کند که آیا به مکمل نیاز دارد یا خیر.
در مجموع، پژوهشهای کنونی بیشتر بر درمان کمبود واقعی ویتامینها و نه مصرف دوزهای بالای آنها تاکید دارند، با این امید که از کلیهها محافظت کنند. ویتامین «دی» در مدیریت برخی عوارض بیماری مزمن کلیه نقش تثبیتشدهای دارد، در حالی که ویتامین «کا»، ویتامین «ای» و چند نوع از ویتامینهای گروه «بی» همچنان در دست بررسی هستند. هیچ مکمل ویتامینی جایگزین روشهای اثباتشده برای محافظت از سلامت کلیه نشده است.
نوریج گزارش کرد، کنترل فشار خون و دیابت، رعایت رژیم غذایی مناسب، ورزش منظم، پرهیز از استعمال دخانیات و پیروی از درمان تجویزشده، همچنان از مهمترین اقدامات برای حفظ سلامت کلیهها هستند. افراد مبتلا به بیماری کلیوی باید پیش از شروع مصرف ویتامینها یا سایر مکملها با پزشک یا متخصص سلامت مشورت کنند. حتی فرآوردههایی که با عنوان «طبیعی» عرضه میشوند، در صورت کاهش عملکرد کلیه ممکن است مضر باشند.
