سرنوشت عجیب رؤسای جمهور در آسیای مرکزی؛ از فرار تا مرگ در قدرت

گروه بین‌الملل-رجانیوز: آسیای مرکزی به طرز قابل‌توجهی رؤسای جمهور پیشین معدودی داشته که به سادگی از زندگی عمومی و سیاسی بازنشسته شده باشند. در قرقیزستان، رهبران پیشین از قدرت رانده شده، تحت پیگرد قانونی قرار گرفته، زندانی شده یا به تبعید اجباری فرستاده شده‌اند.  نورسلطان نظربایف در قزاقستان مسیر متفاوتی را طی کرده و پس از از دست دادن بخش عمده‌ای از نفوذ سیاسی خود، تا حد زیادی از انظار عمومی کناره‌گیری کرده است. در سایر نقاط این منطقه نیز برخی از رؤسای جمهور بنیان‌گذار در زمان تصدی مقام خود درگذشتند و عملاً هیچ دوره پسا ریاست‌جمهوری برای بررسی باقی نگذاشتند.  قرقیزستان؛ سرزمین انقلاب‌ها و رؤسای جمهور فراری  معمار مدل سیاسی اولیه قرقیزستان در دوران پساشوروی، نخستین رئیس‌جمهور این کشور یعنی عسکر آقایف بود که تا سال 2005 در قدرت ماند.  آقایف نهادهای دموکراتیک را در قرقیزستان پایه‌گذاری کرد، اما با گذشت زمان و پیشروی دوران ریاست‌جمهوری‌اش، فشار بر مخالفان را افزایش داد. حکومت او با تیراندازی‌های منطقه «آکسی» در سال 2002 که به دنبال محاکمه عظیم‌بک بکنازاروف، قانون‌گذار مخالف، و مناقشه ارضی با چین رخ داد، به شدت متزلزل شد.  دولت آقایف موافقت کرده بود که قلمرو مرزی مورد مناقشه را به چین واگذار کند؛ تصمیمی که با انتقاد شدید مخالفان روبرو شد. در مارس 2002، معترضان در جنوب قرقیزستان خواستار برکناری آقایف شدند و شلیک نیروهای امنیتی به کشته شدن چندین نفر انجامید که این امر به یکی از بحران‌های سیاسی تعیین‌کننده در دوران ریاست‌جمهوری وی تبدیل شد.  در همه‌پرسی سال 2003، آقایف اختیارات ریاست‌جمهوری را به بهای کاهش اختیارات پارلمان به شدت افزایش داد. مشکلات اقتصادی، بیکاری، فساد گسترده و ادعای تقلب در انتخابات پارلمانی 2005 در نهایت به شعله‌ور شدن «انقلاب لاله‌ها» در ماه مارس همان سال کمک کرد.  آقایف مجبور به فرار شد و شایعاتی مطرح بود که او را در صندوق عقب یک خودروی دولتی و پیچیده در یک فرش قاچاقی از کشور خارج کرده‌اند. پرونده‌های کیفری مرتبط با فساد علیه او و خانواده‌اش تشکیل شد و مقامات قرقیزستان …