۱۳ آتش‌سوزی در میانکاله

بیش از دو هفته وقوع آتش‌سوزی در میانکاله در صدر اخبار باقی ماند تا یکی از زیستگاه‌های مهم کشور، پیش چشم جامعه محلی دود شده و به خاکستر تبدیل شود. بر اساس گزارش‌های موجود، از 26 تیرماه تا 15 مرداد امسال، 13 فقره آتش‌سوزی در میانکاله رخ داده که برخی از آنها به دلیل وزش باد و شرایط جوی نامساعد بوده است. مسئولان استانی می‌گویند که دو نفر هم در رابطه با حریق عمدی در میانکاله دستگیر شده‌اند اما از نتیجه تحقیقات اطلاعاتی در دسترس نیست.

  کشت گراس، عامل برخی حریق‌های عمدی

منابع محلی می‌گویند از روزی که مسئولان محیط زیست متدهای مبتنی بر مشارکت ذینفعان در مدیریت میانکاله را به دست فراموشی سپرده‌اند، تعارضات در این زیستگاه ارزشمند افزایش یافته است. ناکارآمدی مدیران در میانکاله زمینه نارضایتی بومی‌ها را فراهم کرده و حالا اگر زیستگاه درگیر آتش شود، دیگر جامعه محلی برای اطفای حریق آستین‌شان را بالا نمی‌زنند.

گاهی افراد اقدام به کاشت گراس (ماریجوانا) در منطقه حفاظت شده می‌کنند و در رقابت با یکدیگر، مزارع یکدیگر را به آتش می‌کشند که دودش به چشم اکوسیستم می‌رود. برخی مواقع هم بازگیرهای غیرمجاز تمام منطقه را به آتش می‌کشند تا بتوانند کیلومترها دورتر را ببینند و به موقع با موتور فرار کنند. گردشگران بی‌ضابطه که روزانه با 5 تا 6 هزار ماشین به داخل منطقه می‌روند و صدای ضبطشان همه قرقاول‌ها را فراری می‌دهد، گاهی می‌توانند به عامل بروز حریق در میانکاله تبدیل شوند.

  تاخیر مسئولان برای حضور در محل حریق

منابع محلی که نمی‌خواهند نامشان فاش شود، به هفت‌صبح می‌گویند که در بحران اخیر، مدیر کل محیط زیست استان با تاخیر چند ساعته در میانکاله حاضر می‌شود و معاون محیط طبیعی این اداره هم به دلیل شرکت در کلاس آموزشی در منطقه حضور نمی‌یابد. با وجود آنکه نیروهای مردمی به آنها هشدار می‌دهند که برای اطفای حریق نیاز به چند بالگرد و لودر احساس می‌شود، بالگردها ساعت پنج بعد از ظهر به منطقه درگیر اعزام می‌شوند و بعد از چند بار آب پاشی، به آشیانه باز می‌گردند.

این منابع می‌گویند که وقتی آتش سوزی در میانکاله گسترده می‌شود، تراکتورها در اختیار محیط بانی قرار می‌گیرد که اصول اولیه مقابله با حریق را هم بلد نبوده است. زیرا همیشه آتش را پشت به باد خاموش می‌کنند، ولی محیط‌بان به جای اینکه از پشت به آتش نزدیک شود، از روبه‌رو به قلب حریق می‌زند و در نتیجه آتش به سمت او می‌آید.

با وجود آنکه تراکتور محیط زیست 6 سیلندر در دیفرانسیل جلو دارد و امکان گیر افتادن آن خیلی کم است، اما محیط‌بان ناشی تراکتور را داخل چاله‌ای که در منطقه بوده می‌اندازد و حتی به ذهنش نمی‌رسد که به کمک آب داخل تانکر پشت تراکتور، حریق را کنترل کند تا یک وسیله یک میلیارد و 700 هزار تومانی طعمه حریق نشود. حرارت زیاد باعث می‌شود که محیط‌بان تراکتور و تانکر را رها کرده و تجهیزات را به آتش بسپارد.

  نبود راننده تخصصی برای لودرها

لودرهایی که می‌توانستند ناجی منطقه شوند و برای احداث آتش‌بر از آنها استفاده شود، به دلیل نبود راننده تخصصی بدون کارایی باقی می‌مانند. گویا اداره کل محیط زیست مازندران در گذشته در قالب قراردادهای موقت با رانندگان حرفه‌ای، برای سه ماهی که منطقه درگیر حریق بوده، تدابیر ویژه‌ای داشته است اما چند سالی است که دیگر با رانندگان حرفه‌ای قراردادی منعقد نمی‌شود و محیط بانان هم بلد نیستند که از لودر به‌عنوان یک وسیله تخصصی، درست استفاده کنند.

در جریان حریق میانکاله، محیط بانی که کار با این دستگاه را بلد نبوده، کولر لودر را روشن نمی‌کند تا به دستگاه فشار وارد نشود و به جای آن، در لودر را باز می‌گذارد. حاصل اینکه گرمای آتش، محیط‌بان را فراری می‌دهد و لودری که در میان آتش رها شده، از ناحیه لاستیک، فرمان و قسمت داخل در دچار آسیب می‌شود. به این ترتیب در یک عملیات اطفای ساده، یک لودر و یک تراکتور از چرخه مصرف خارج می‌شوند.

  انتقال تجهیزات به مقر اصلی، اشتباهی مدیریتی

منابع محلی می‌گویند که در گذشته تجهیزات اطفا شامل لودرها و تراکتورهایی که تانکرهای آب را حمل می‌کردند، در نزدیکی محل درگیر حریق و در یکی از دامسراها نگهداری می‌شدند تا اگر آتش دوباره شعله گرفت، آنها بتوانند به سرعت از این تجهیزات استفاده کنند اما در حریق اخیر میانکاله به دستور مسئولان استانی، تمام تجهیزات به پاسگاه مرکزی منتقل می‌شده و بازگشت آنها به منطقه حریق نیاز به یک ساعت زمان داشته است. با توجه به سرعت باد در منطقه، یک ساعت تاخیر در عملیات اطفا به مفهوم پیشروی چند کیلومتری آتش است. 

در شرایطی که هر لحظه امکان شعله‌ور شدن آتش در میانکاله وجود داشت، در روز سیزدهم حریق به دلیل وجود تعطیلات، رانندگان لودر به خانه می‌روند و وقتی آتش دوباره شعله‌ور می‌شود و جامعه محلی درخواست لودر برای اطفا می‌کند، هیچ راننده‌ای نبوده که تجهیزات را به محل حریق منتقل کند. 

  اعزام تراکتورها به آشوراده

در روزهای آخر وقوع حریق هم تراکتورهایی که در پاسگاه مرکزی بوده به منطقه اعزام می‌شوند و مشغول عملیات اطفا می‌شوند اما در نیمه روز خبر می‌رسد که آشوراده آتش گرفته است. از سه تراکتور موجود، دو تراکتور به آشوراده اعزام می‌شوند. در حالی که به گفته جامعه محلی، پوشش آشوراده سازو است و در صورت بروز آسیب، 6 ماهه این پوشش جایگزین می‌شود اما امکان ندارد که جنگل آلو، ازگیل و انار وحشی میانکاله با این وضعیت گرمایش زمین، بار دیگر به راحتی جایگزین شوند.

منابع محلی می‌گویند که تراکتورها اگر اندکی دیگر در میانکاله باقی مانده بودند، آتش خاموش می‌شد؛ زیرا آنها توانسته بودند تا حد زیادی حریق را کنترل کنند اما اعزام آنها به آشوراده باعث می‌شود که صدها کیلومتر از میانکاله در آتش بسوزد.

آنچه جامعه محلی گزارش می‌کند، مجموعه‌ای از ناکارآمدی‌های مدیریتی در میانکاله است. اگرچه خبرنگار هفت صبح تلاش کرد تا از مسیر روابط عمومی اداره کل محیط زیست مازندران با مدیران استانی تماس بگیرد اما به تماس‌های او پاسخی داده نمی‌شود. روح‌الله اسماعیلی معاون محیط زیست طبیعی حفاظت محیط زیست مازندران نیز به تماس‌های مکرر هفت صبح پاسخی نمی‌دهد.