فرزندپروری فقط به تأمین نیازهای جسمی کودک محدود نمیشود؛ نوع صحبت کردن والدین، واکنش آنها به اشتباهات و شیوه برخورد با احساسات کودک نیز نقش مهمی در شکلگیری اعتمادبهنفس و احساس امنیت او دارد. کودکان بخش زیادی از شناخت خود درباره ارزشمندی، تواناییها و روابط اجتماعی را از بازخوردهایی که از والدین دریافت میکنند، یاد میگیرند.
گاهی والدین در شرایطی مانند خستگی، عصبانیت یا فشار روزمره، جملهای را به زبان میآورند که شاید در همان لحظه ساده به نظر برسد، اما ممکن است برای کودک بسیار سنگین باشد. نکته مهم این است که هدف، تبدیل والدین به افرادی بدون اشتباه نیست؛ بلکه باید یاد بگیریم حتی هنگام ناراحتی، رفتار کودک را از شخصیت او جدا کنیم و به جای تحقیر یا تهدید، از گفتوگویی محترمانه و روشن استفاده کنیم.
در ادامه با ۱۰ جملهای آشنا میشویم که بهتر است در گفتوگو با کودکان استفاده نشوند و برای هرکدام، جایگزین مناسبتری پیشنهاد میکنیم. ۱. «دیگه دوستت ندارم»
«دیگه دوستت ندارم» یکی از جملاتی است که میتواند برای کودک بسیار آزاردهنده باشد. کودک برای رشد عاطفی سالم به این اطمینان نیاز دارد که محبت والدین وابسته به بیاشتباه بودن او نیست.
وقتی این جمله بهعنوان واکنش به یک رفتار نادرست گفته میشود، ممکن است کودک به جای تمرکز بر اصلاح رفتار خود، نگران از دست دادن محبت والدین شود. به جای آن چه بگوییم؟
میتوان گفت:
«از کاری که انجام دادی ناراحت شدم، اما دوستت دارم. بیا درباره کاری که اتفاق افتاده صحبت کنیم و ببینیم چطور میتونیم درستش کنیم.»
این جمله هم مرز مشخصی برای رفتار کودک تعیین میکند و هم به او اطمینان میدهد که یک اشتباه، رابطه عاطفی او با والدین را از بین نمیبرد.
۲. «تو به درد هیچ کاری نمیخوری»
این جمله به جای انتقاد از یک رفتار مشخص، کل توانایی و شخصیت کودک را زیر سؤال میبرد. تکرار چنین برچسبهایی ممکن است باعث شود کودک شکستهای خود را نشانه ناتوانی همیشگی بداند.
کودک باید یاد بگیرد که موفق نشدن در یک کار، بخشی طبیعی از یادگیری است و به این معنا نیست که او توانایی انجام هیچ کاری را ندارد.
جایگزین مناسب چیست؟
به جای این …
