چین در سالهای اخیر به یکی از مهمترین بازیگران بازار جهانی طلا تبدیل شده و خریدهای مستمر بانک مرکزی این کشور، معادلات سنتی بازار فلز زرد را تحت تأثیر قرار داده است. پکن با افزایش ذخایر طلا تلاش میکند وابستگی خود به دلار آمریکا را کاهش دهد و در بلندمدت جایگاه یوان را در نظام مالی جهانی تقویت کند.
بر اساس آمارهای جدید شورای جهانی طلا، بانک خلق چین (PBOC) در ماه ژوئیه ۲۰ تن طلا به ذخایر رسمی خود اضافه کرده است. این میزان، بزرگترین خرید ماهانه چین از اکتبر ۲۰۲۳ محسوب میشود و مجموع ذخایر رسمی طلای این کشور را به حدود ۲۳۶۶ تن رسانده است.
نکته مهم، تداوم خرید طلا از سوی چین حتی در دورههایی است که قیمت فلز زرد با نوسانات قابلتوجهی مواجه میشود. این موضوع نشان میدهد خریدهای بانک مرکزی چین را نمیتوان صرفاً واکنشی کوتاهمدت به تغییرات قیمت دانست.
چرا چین در حال افزایش ذخایر طلاست؟
یکی از مهمترین دلایل افزایش خرید طلا توسط چین، تلاش برای کاهش وابستگی به دلار آمریکا است.
چین بخش قابلتوجهی از ذخایر ارزی خود را در داراییهای دلاری نگهداری میکند، اما تحولات سالهای اخیر نشان داده است که اتکا به داراییهای دلاری میتواند در شرایط تشدید تنشهای سیاسی و اقتصادی، ریسکهایی برای کشورها ایجاد کند.
تحریمهای اعمالشده علیه روسیه پس از آغاز جنگ اوکراین نیز توجه بسیاری از کشورها را به این موضوع جلب کرد که داراییهای نگهداریشده در سیستم مالی غرب تا چه اندازه میتوانند در معرض محدودیتهای سیاسی قرار بگیرند.
طلا از این منظر ویژگی متفاوتی دارد. این فلز برخلاف اوراق دولتی یا سپردههای بانکی، ریسک طرف مقابل ندارد و مالکیت فیزیکی آن به یک سیستم مالی یا دولت خارجی وابسته نیست.
به همین دلیل، افزایش ذخایر طلا میتواند برای چین نوعی پوشش در برابر ریسکهای ژئوپلیتیکی و تحریمهای احتمالی باشد.
طلا؛ ابزار چین برای کاهش وابستگی به دلار
افزایش ذخایر طلای چین را میتوان بخشی از روند گستردهتر تنوعبخشی ذخایر ارزی این کشور دانست.
پکن طی سالهای گذشته تلاش کرده سهم داراییهای دلاری در ذخایر خود را کاهش دهد و در مقابل، داراییهایی مانند طلا را افزایش دهد. این روند در صورت تداوم میتواند به تدریج ساختار ذخایر ارزی بانکهای مرکزی را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
اهمیت این موضوع زمانی بیشتر میشود که چین همزمان در تلاش است استفاده بینالمللی از یوان را افزایش دهد.
در واقع، افزایش ذخایر طلا میتواند پشتوانهای برای تلاشهای چین جهت افزایش اعتماد به یوان در معاملات بینالمللی باشد؛ هرچند تبدیل یوان به یک ارز ذخیره جهانی به عوامل بسیار بیشتری از میزان ذخایر طلا وابسته است.
چین چه میزان طلا در اختیار دارد؟
بر اساس آمار رسمی، ذخایر طلای بانک مرکزی چین پس از خریدهای اخیر به حدود ۲۳۶۶ تن رسیده است.
با این حال، برخی برآوردهای غیررسمی رقم طلای موجود در کل اقتصاد چین را بسیار بیشتر از ذخایر اعلامشده بانک مرکزی میدانند. در برخی تحلیلها حتی رقم ذخایر طلای چین در سطح کشور نزدیک به ۳۰ هزار تن برآورد شده است.
با این حال، باید توجه داشت که این رقم یک برآورد است و با ذخایر رسمی بانک مرکزی تفاوت دارد. بنابراین نمیتوان آن را با همان قطعیتی که آمار PBOC منتشر میشود، بهعنوان رقم قطعی ذخایر چین در نظر گرفت.
هدف چین از خریدهای بلندمدت طلا چیست؟
تداوم خرید طلا نشان میدهد پکن احتمالاً نگاه بلندمدتی به ذخایر این فلز دارد.
برخی تحلیلها معتقدند چین برای تقویت نقش یوان در نظام مالی جهانی، به افزایش قابلتوجه ذخایر طلای رسمی خود نیاز دارد و ممکن است طی سالهای آینده نیز به خرید طلا ادامه دهد.
در صورت ادامه این روند، بانک خلق چین میتواند به یکی از خریداران دائمی بازار جهانی تبدیل شود؛ موضوعی که برای قیمت طلا اهمیت زیادی دارد.
زیرا زمانی که یک بانک مرکزی بزرگ بهصورت مستمر در بازار خرید میکند، بخشی از عرضه طلا جذب میشود و فشار تقاضای بلندمدت شکل میگیرد.
خرید چین چه تأثیری بر قیمت جهانی طلا دارد؟
افزایش تقاضای چین میتواند یکی از عوامل مهم حمایت از قیمت طلا در بلندمدت باشد.
بازار طلا تنها تحت تأثیر نرخ بهره فدرال رزرو و ارزش دلار قرار ندارد. خرید بانکهای مرکزی، تقاضای سرمایهگذاری، تقاضای فیزیکی کشورهای آسیایی و ریسکهای ژئوپلیتیکی نیز نقش مهمی در تعیین قیمت فلز زرد دارند.
در این میان، خرید مستمر بانک مرکزی چین اهمیت ویژهای دارد؛ زیرا این نوع تقاضا معمولاً با دیدگاه بلندمدت انجام میشود و لزوماً با نوسانات کوتاهمدت قیمت تغییر نمیکند.
به همین دلیل، حتی اگر طلا در مقاطعی با فشار فروش مواجه شود، ادامه خرید بانکهای مرکزی میتواند یک پشتوانه مهم برای بازار ایجاد کند.
رقابت چین و آمریکا؛ طلا در مرکز نبرد اقتصادی
افزایش ذخایر طلای چین را نمیتوان کاملاً از رقابت اقتصادی و ژئوپلیتیکی این کشور با آمریکا جدا کرد.
دلار همچنان مهمترین ارز ذخیره جهان است و بخش بزرگی از تجارت و ذخایر بینالمللی با استفاده از آن انجام میشود. چین نیز طی سالهای اخیر تلاش کرده وابستگی خود به این ساختار را کاهش دهد.
در چنین شرایطی، طلا میتواند نقش یک دارایی بیطرف را ایفا کند؛ داراییای که به سیاست پولی یک کشور خاص یا اعتبار یک دولت خارجی وابسته نیست.
بنابراین، افزایش خرید طلا از سوی چین علاوه بر جنبه اقتصادی، یک پیام ژئوپلیتیکی نیز دارد: پکن در حال افزایش ابزارهای خود برای کاهش وابستگی به سیستم مالی تحت سلطه دلار است.
آیا خرید چین میتواند قیمت طلا را در سطوح بالا نگه دارد؟
تداوم خرید چین بهتنهایی نمیتواند روند قیمت طلا را تعیین کند، اما میتواند یکی از عوامل مهم حمایت از قیمت در بلندمدت باشد.
در صورتی که خرید بانکهای مرکزی در کنار عواملی مانند کاهش نرخ بهره آمریکا، ضعف دلار، افزایش ریسکهای ژئوپلیتیکی و رشد تقاضای سرمایهگذاری ادامه پیدا کند، شرایط برای حفظ قیمت طلا در سطوح بالا مساعدتر خواهد بود.
در مقابل، تقویت شدید دلار یا افزایش قابلتوجه نرخ بهره واقعی میتواند فشار نزولی بر طلا ایجاد کند؛ حتی اگر خرید بانکهای مرکزی ادامه داشته باشد.
بنابراین، چین یک عامل حمایتی مهم برای بازار طلاست، اما تنها عامل تعیینکننده قیمت نیست.
طلا دیگر فقط یک دارایی سرمایهگذاری نیست
روند خریدهای چین نشان میدهد نقش طلا در اقتصاد جهانی در حال تغییر است.
طلا برای سرمایهگذاران همچنان یک ابزار حفظ ارزش محسوب میشود، اما برای بانکهای مرکزی میتواند کاربردی بسیار فراتر داشته باشد. این فلز میتواند بهعنوان ابزاری برای تنوعبخشی ذخایر، کاهش ریسک تحریمها و کاهش وابستگی به ارزهای خارجی مورد استفاده قرار گیرد.
در چنین شرایطی، افزایش ذخایر طلای چین را میتوان بخشی از تغییرات بزرگتر در نظام مالی جهانی دانست.
اگر چین و سایر بانکهای مرکزی به افزایش ذخایر طلای خود ادامه دهند، تقاضای ساختاری برای این فلز افزایش خواهد یافت و این موضوع میتواند در سالهای آینده یکی از عوامل مهم حمایت از قیمت جهانی طلا باشد.
در نهایت، خرید ۲۰ تن طلا توسط بانک خلق چین در ماه ژوئیه را نباید صرفاً یک معامله ماهانه در بازار فلزات گرانبها دانست. تداوم این خریدها نشان میدهد پکن برنامهای بلندمدت برای افزایش سهم طلا در ذخایر خود دنبال میکند؛ برنامهای که میتواند هم به کاهش وابستگی چین به دلار کمک کند و هم جایگاه طلا را بهعنوان یک دارایی استراتژیک در اقتصاد جهانی تقویت کند.
