بهویژه سهولت استفاده، موتورهای اسکوتری را به وسیله محبوب خانمها تبدیل کردهاست. اسکوترها در جهان سالهاست یک وسیله معمولی برای رفتوآمد شهری هستند. در کشورهای آسیایی مانند اندونزی، تایلند و ویتنام، میلیونها نفر با اسکوتر به محل کار و زندگی روزانه خود میروند. در اروپا هم مدلهایی مانند وسپا به نمادی از سبک زندگی شهری تبدیل شدهاند. اما در ایران، داستان کمی متفاوت است. بازار موتورسیکلت سالها در اختیار مدلهای دندهای و اقتصادی بود و اسکوتر بیشتر یک انتخاب خاص محسوب میشد. حالا اما شرایط تغییر کرده است.
از موتور کار تا موتور سبک زندگی
موتورسیکلت در ایران سالها یک وسیله اقتصادی بوده است. پیکهای موتوری، کارگران، صاحبان مغازهها و کسانی که برای فرار از ترافیک سراغ موتور میرفتند، بخش اصلی مشتریان این بازار را تشکیل میدادند. اسکوتر اما مشتری دیگری دارد. کسی که آن را انتخاب میکند، بیشتر دنبال راحتی، ظاهر، امکانات و تجربه متفاوت رانندگی است.
سیستم انتقال قدرت اتوماتیک، فضای مناسب برای قرار دادن وسایل، نشستن راحتتر و طراحی مدرن باعث شده این موتورها برای استفاده شهری جذاب شوند. یکی از فروشندگان بازار موتورسیکلت تهران میگوید: «خیلی از مشتریها به جای چانهزنی و جستجوی ارزانترینها، درباره راحتی، مصرف سوخت، ظاهر و امکانات موتور سوال میکنند. کسی که هر روز در شهر رفتوآمد دارد، حاضر است برای تجربه بهتر هزینه بیشتری پرداخت کند.»
بازار ایران آرام آرام بزرگ میشود
در سالهای اخیر مدلهای مختلفی وارد بازار ایران شدهاند. اسکوترهای اقتصادی مونتاژی و مدلهای شناختهشدهتر جهانی، جریان اصلی بازار را در اختیار دارند. در بخش اقتصادی، مدلهایی مانند اسکوترهای ۱۵۰ تا ۱۷۰ سیسی مونتاژی و طرح هوندا کلیک، بخش بزرگی از بازار را در اختیار دارند. قیمت این گروه معمولاً از حدود 200 میلیون تومان شروع میشود و بسته به برند، امکانات و سال تولید افزایش پیدا میکند. برخی مدلهای ۱۶۰ و ۱۷۰ سیسی موجود در بازار ایران در محدوده 250 تا 400 میلیون تومان معامله میشوند.
در بخش بالاتر بازار، مشتری سراغ مدلهایی مانند هوندا کلیک، هوندا PCX، یاماها NMAX و اسکوترهای ۲۵۰سیسی میرود. این گروه به دلیل محدودیت واردات و هزینههای جانبی، فاصله زیادی با قیمت جهانی پیدا کردهاند. برای نمونه، هوندا PCX160 در بازار ایران در محدوده نیم میلیارد تومان قیمتگذاری میشود و برخی آگهیها و گزارشهای بازار، قیمتهایی حدود ۶۸۰ میلیون تومان را نشان میدهند. مدلهای لوکستر مانند اسکوترهای ماکسی ۲۵۰ تا ۴۰۰ سیسی یا برندهای اروپایی، وارد بخش خاص بازار میشوند و گاهی قیمت آنها از یک میلیارد تومان هم عبور میکند.
چرا اسکوتر برای ایرانیها جذاب شده است؟
یکی از دلایل اصلی رشد این بازار، تغییر سبک رفتوآمد شهری است. شهرهای بزرگ ایران با مشکل ترافیک، کمبود جای پارک و هزینه بالای خودرو روبهرو هستند. برای کسی که هر روز مسیر خانه تا محل کار را طی میکند، یک اسکوتر ۱۵۰ یا ۱۶۰ سیسی، جایگزین مناسبی برای خودرو است. مصرف سوخت پایینتر، ابعاد کوچکتر و راحتی استفاده، مزیتهایی هستند که باعث شده بخشی از مشتریان تازه وارد این بازار شوند. همچنین نسل جوان نگاه متفاوتی به موتور دارد. برای بسیاری از خریداران، موتور فراتر از یک وسیله کار و در واقع، بخشی از سبک زندگی است. طراحی بدنه، رنگ، امکانات دیجیتال و برند، در تصمیم خرید نقش پیدا کردهاند.
رقابت ژاپنیها و چینیها در بازار ایران
در بازار جهانی، برندهای ژاپنی سالهاست رهبران اصلی اسکوترهای موتوری هستند. هوندا PCX، یاماها NMAX و مدلهای مشابه در بسیاری از کشورهای جهان فروش بالایی دارند. در ایران اما به دلیل شرایط واردات، بخش مهمی از بازار در اختیار برندهای چینی، مونتاژی و مدلهای مشابهسازیشده قرار گرفته است. این مدلها با قیمت پایینتر تلاش میکنند مشتریانی را جذب کنند که توان خرید مدلهای گرانتر را ندارند.فاصله میان یک اسکوتر اقتصادی و یک مدل ژاپنی را میتوان در کیفیت مونتاژ، دوام قطعات، عملکرد موتور، سیستم ترمز و ارزش فروش دست دوم مشاهده کرد. اینها مجموعه عواملی هستند که خریداران حرفهای به آن توجه میکنند.
مشکل خدمات پس از فروش
یکی از دغدغههای اصلی خریداران اسکوتر در ایران، خدمات بعد از فروش است. موتورهای معمولی سالهاست در بازار حضور دارند و تعمیرکار و قطعه برای آنها بهراحتی پیدا میشود. اسکوترهای جدید اما گاهی نیازمند تعمیرکارانی هستند که با سیستم اتوماتیک، گیربکس CVT و قطعات خاص آنها آشنا باشند. باتری، قطعات الکترونیکی، تسمه و مجموعه انتقال قدرت از بخشهایی هستند که در انتخاب مدل اهمیت زیادی دارند. یک خریدار اسکوتر میگوید: «قبل از خرید فقط ظاهر موتور مهم نبود. باید ببینی قطعهاش پیدا میشود یا تعمیرکارش را پیدا میکنی. یک موتور خوب وقتی دردسر تعمیر داشته باشد، جذابیتش کم میشود.»
آیا بازار به سمت اسکوترهای برقی میرود؟
در کنار مدلهای بنزینی، اسکوترهای برقی هم در حال ورود به بازار ایران هستند، اما هنوز سهم کوچکی دارند. در جهان، رشد وسایل نقلیه برقی باعث شده بسیاری از شرکتها روی این بخش سرمایهگذاری کنند، اما در ایران قیمت باتری، خدمات و زیرساخت شارژ همچنان چالشهای اصلی هستند. به همین دلیل، در کوتاهمدت احتمالاً اسکوترهای بنزینی شهری همچنان بخش اصلی بازار ایران خواهند بود.
آینده بازاری که تازه بیدار شده
بازار اسکوتر در ایران هنوز با دوران اوج خود فاصله دارد، اما نشانههای رشد آن دیده میشود. افزایش هزینه خودرو، تغییر سبک زندگی شهری و علاقه به وسایل نقلیه کوچکتر، فرصت تازهای برای این بازار ایجاد کرده است. شاید چند سال پیش دیدن یک اسکوتر شیک در خیابانهای تهران اتفاقی خاص بود، اما حالا تعداد بیشتری از این موتورها در مسیرهای روزانه دیده میشوند.
