حسین قیدر / پتروشیمی ایران از مزیت مهمی برخوردار است که بسیاری از کشورهای رقیب از آن بیبهرهاند: دسترسی به منابع گسترده نفت و گاز و امکان تولید خوراک در داخل کشور. با وجود این مزیت، صرف برخورداری از خوراک ارزان نمیتواند تضمینکننده رقابتپذیری باشد. صنعت پتروشیمی برای ماندن در بازارهای جهانی به سرمایهگذاری مستمر، فناوری روز، تجهیزات بهروز، زیرساخت حملونقل، انرژی پایدار و دسترسی به بازارهای صادراتی نیاز دارد.در سالهای گذشته بخش مهمی از سرمایهگذاریهای پتروشیمی به ایجاد ظرفیتهای جدید اختصاص یافته است، اما اکنون باید توجه بیشتری به نوسازی واحدهای قدیمی و افزایش بهرهوری ظرفیتهای موجود معطوف شود. واحدی که با تجهیزات فرسوده فعالیت میکند، نهتنها هزینه تولید بالاتری دارد، بلکه با ریسک توقف تولید، کاهش کیفیت محصول و افزایش مصرف انرژی مواجه است. بنابراین بازسازی صنعت پتروشیمی باید همزمان دو مسیر را دنبال کند: تکمیل ظرفیتهای جدید و نوسازی واحدهای موجود.
فرسودگی تجهیزات؛ هزینه پنهان پتروشیمی
یکی از مهمترین چالشهای صنعت پتروشیمی، فرسودگی تجهیزات و زیرساختهاست. بسیاری از واحدهای پتروشیمی کشور سالها پیش احداث شدهاند و بخشی از تجهیزات آنها به پایان عمر اقتصادی خود نزدیک شده است. نگهداری مداوم تجهیزات قدیمی هزینه زیادی به شرکتها تحمیل میکند و در عین حال احتمال توقفهای ناخواسته را افزایش میدهد. در صنایع فرایندی، توقف تولید تنها به معنای از دست رفتن چند روز درآمد نیست. توقف یک مجتمع پتروشیمی میتواند زنجیرهای از مشکلات را ایجاد کند؛ از کاهش تولید خوراک صنایع پاییندستی گرفته تا از دست رفتن قراردادهای صادراتی و افزایش هزینه تعمیرات. اگر توقفهای ناگهانی تکرار شود، اعتبار تجاری شرکت نیز تحت تأثیر قرار میگیرد. بازسازی سریع صنعت پتروشیمی باید از همین نقطه آغاز شود. شرکتها نیازمند برنامهای دقیق برای شناسایی تجهیزات بحرانی، اولویتبندی پروژههای نوسازی و جایگزینی ماشینآلات پرریسک هستند. این فرآیند نباید صرفاً به تعمیرات اضطراری محدود شود. تفاوت بزرگی میان «تعمیر برای ادامه کار» و «نوسازی برای افزایش بهرهوری» وجود دارد. صنعت پتروشیمی ایران برای رقابت در بازار جهانی به دومی نیاز دارد. افزایش بهرهوری انرژی نیز یکی از مهمترین نتایج نوسازی تجهیزات خواهد …
